ਦਾਤੁਰ੍ਯਾਚਯਿਤੁਰ੍ਲਜ੍ਜਾ ਕਥਂ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਦਤ੍ਰਯੇ
ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਮੰਗਣ ਵਿੱਚ ਦਾਤਾ ਤੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ?
ਏਤਭ੍ਯਃ ਕਤਮਂ ਦਦ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਾਚਸ੍ਵ ਵਾਮਨ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ? ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਾਮਨ, ਮੰਗ ਲਵੋ।
ਏਤਾਵਤਾ ਤ੍ਵਹਂ ਚਾਰ੍ਥੀ ਦੇਹਿ ਰਾਜਨ੍ ਪਦਤ੍ਰਯਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਇੰਨੀ ਹੀ ਲੋੜ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਵੋ।
ਬਲਿਰ੍ਭृਙ੍ਗਾਰਮਾਦਾਯ ਦਦੌ ਵਿष੍ਣੋਃ ਕ੍ਰਮਤ੍ਰਯਮ੍
ਬਲੀ ਨੇ ਜਲ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਕ੍ਰਮਣਾਰ੍ਥਾਯ ਬਹੁਰੂਪਂ ਜਗਨ੍ਮਯਮ੍
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲਿਆ।
ਸਤ੍ਯਂ ਤਪੋ ਜਾਨੁਯੁਗ੍ਮੇ ਊਰੁਭ੍ਯਾਂ ਮੇਰੁਮਨ੍ਦਰੌ
ਉਸ ਦੇ ਗੋਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਨਾਂ ਮੈਰੂ ਤੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਸਨ।
ਲਿਙ੍ਗੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਮਨ੍ਮਥਸ਼੍ਚ ਵृषਣਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਉਸ ਦੇ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਵੱਸਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਵਲਿषੁ ਤ੍ਰਿषੁ ਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਞਾਸ੍ਤੁ ਜਠਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪृष੍ਠਸ੍ਥਾ ਵਸਵੋ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਕਨ੍ਧੌ ਰੁਦ੍ਰੈਰਧਿषਠਿਤੌ
ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਵਸੂ ਦੇਵਤੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੁਦਰ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਹृਦਯੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕੁਲਿਸ਼ੋ ਹृਦਯਾਸ੍ਥਿषੁ
ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਜਰ ਸੀ।
ਗ੍ਰੀਵਾਦਿਤਿਰ੍ਦੇਵਮਾਤਾ ਵਿਦ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਲਯਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਗਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਅਦਿਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਸੀ; ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਸਨ।
ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਮੋਕ੍ਸ਼ੀਯਾਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਃ ਸ਼ੌਚਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਧਰਮ, ਕਾਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਮੋਖ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉਥੇ ਹੀ ਸਨ।
ਸ਼੍ਵਾਸਸ੍ਥੋ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਾ ਚ ਮਰੁਤਃ ਸਰ੍ਵਸਂਧਿषੁ
ਉਸ ਦੀ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾਨ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੁਤ ਸਨ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯੌ ਚ ਨਯਨੇ ਪਕ੍ਸ਼੍ਮਸ੍ਥਾਃ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਦਯਃ
ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਨ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਆਦਿਕ ਤਾਰੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਉੱਤੇ ਸਨ।
ਤਾਰਕਾ ਰੋਮਕੂਪੇਭ੍ਯੋ ਰੋਮਾਣਿ ਚ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਤਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਬਣ ਗਏ।
ਕ੍ਰਮੇਣੈਕੇਨ ਜਗਤੀਂ ਜਹਾਰ ਸਚਰਾਚਰਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇਕ-ਇਕ ਪੈਰ ਨਾਲ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚਾਕ੍ਰਮਤੋ ਨਾਭਿਂ ਸੂਰ੍ਯੇਨ੍ਦੂ ਸਵ੍ਯਦਕ੍ਸ਼ਿਣੌ
ਉਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸਨ।
ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਰ੍ਧਾਰ੍ਧੇਨ ਵੈਰਾਜਂ ਮਧ੍ਯੇਨਾਪੂਰ੍ਯਤਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਆਧੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਅਰਧ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੋਦਰਮਾਹਤ੍ਯ ਨਿਰਾਲੋਕਂ ਜਗਾਮ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰ ਲਿਆ।
ਕੁਟਿਲਾ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦੇ ਤੁ ਸਮੇਤ੍ਯ ਕੁਟਿਲਾ ਤਤਃ
ਟੇਢਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪੈਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਪ ਵੀ ਟੇਢਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭਗਵਾਨਪ੍ਯਸਂਪੂਰ੍ਣੇ ਤृਤੀਯੇ ਤੁ ਕ੍ਰਮੇ ਵਿਭੁਃ
ਜਦ ਤੀਜਾ ਪੈਰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਦ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ—
ਤ੍ਵਂ ਪੂਰਯ ਪਦਂ ਤਨ੍ਮੇ ਨੋ ਚੇਦ੍ ਬਨ੍ਧਂ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛ ਭੋਃ
"ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਇਕ ਪੈਰ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ!"
ਬਾਣਃ ਪ੍ਰਾਹਾਮਰਪਤਿਂ ਵਚਨਂ ਹੇਤੁਸਂਯੁਤਮ੍
ਬਾਣ ਨੇ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਬੋਲ ਆਖੇ।
ਕਥਂ ਬਲਿਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਸੇ ਸੁਵਿਸ੍ਤृਤਾਂ ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਭਵਾਨ੍ ਨੋ ਵਿਪੁਲਾਮਥਾਕਰੋਤ੍
ਤੁਸੀਂ ਬਲੀ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਕਿਵੇਂ ਮੰਗ ਰਹੇ ਹੋ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਬਹੁਤ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ?
ਦਤ੍ਤਾ ਚ ਤਾਤੇਨ ਹਿ ਤਾਵਤੀਯਂ ਕਿਂ ਵਾਕ੍ਛਲੇਨੈष ਨਿਬਧ੍ਯਤੇ ऽਦ੍ਯ
ਉਹਨਾ ਦੇ ਪਿਓ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੰਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ—ਫਿਰ ਅੱਜ ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸਂਪੂਜਯਿਤੁਂ ਮੁਰਾਰੇ ਪ੍ਰਸੀਦ ਮਾ ਬਨ੍ਧਨਮਾਦਿਸ਼ਸ੍ਵ
ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਰਾ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਉਸਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਾ ਦਿਓ।
ਦੇਸ਼ੇ ਸੁਪੁਣ੍ਯੇ ਵਰਦੇ ਯਚ੍ਚ ਕਾਲੇ ਤਚ੍ਚਾਸ਼ੇषਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਚਕ੍ਰਪਾਣੇ
ਹੇ ਚੱਕਰਧਾਰੀ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕਾਲੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਮੂਲਯੋਗੇ ਮृਗਾਙ੍ਗਃ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪੁਣ੍ਯਦੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍
ਇਸ ਵੇਲੇ ਜੇਠ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦਾ ਜੋਗ ਹੈ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਰਗਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤੀਨਾਮਪਿ ਚਾਦਿਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਦਸਦ੍ ਯੋ ਜਗਦ੍ ਵੈ
ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਰਚਨਹਾਰ ਹੋ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪਰਗਟ ਤੇ ਅਪਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋ।
ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਨ ਗृਹ੍ਣਾਸਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਂ ਭੋ ਰੂਪੇਣ ਲੋਕਤ੍ਰਯਵਨ੍ਦਿਤੇਨ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਲਾਮੀ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਲੈਂਦੇ?