ਯਾ ਵृਤ੍ਤਾ ਮਲਯੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕੋਸ਼ਕਾਰਸੁਤਸ੍ਯ ਤੁ
ਉਹ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਜੁਲਾਹੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ—
ਕਥਾਂ ਪੌਰਾਣਿਕੀਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਮਹਾਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਮੇ
ਮੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਚਾਉ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਾਭ੍ਯਾਸਨਿਬਦ੍ਧਾਂ ਹਿ ਸਤ੍ਯਾਂ ਭृਗੁਕੁਲੋਦ੍ਵਹ
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਆਦਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਸੱਚੀ ਹੈ।
ਕੋਸ਼ਕਾਰ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤ ਆਸੀਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤਪੋਰਤਃ
ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੁਲਾਹਾ ਆਖਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸਤੀ ਵਾਤ੍ਸ੍ਯਾਯਨਸੁਤਾ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਵਾਤਸਿਆਨ ਦੀ ਧੀ, ਨੇਕ ਤੇ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਸੀ।
ਮੂਕਵਨ੍ਨਾਲਪਤਿ ਸ ਨ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਚਾਨ੍ਧਵਤ੍
ਉਹ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਬੋਲਦਾ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਮਨ੍ਯਮਾਨਾ ਗृਹਦ੍ਵਾਰਿ षष੍ਠੇ ऽਹਨਿ ਸਮੁਤ੍ਸृਜਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸ੍ਵਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ ਕृਸ਼ਮਾਦਾਯ ਸੂਰ੍ਪਾਕ੍ਸ਼ੀ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ
ਸੂਰਪਾਕਸ਼ੀ ਨਾਮ ਦੀ, ਆਪਣਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੱਚਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚਲ ਪਈ।
ਤਮਾਦਾਯ ਜਗਾਮਾਥ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਸ਼ਾਲੋਦਰੇ ਗਿਰੌ
ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਾਲੋਦਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖਾਣ ਲਈ ਗਈ।
ਨੇਤ੍ਰਹੀਨਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਕਿਮਾਨੀਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੰਝਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਪਿਆਰੀ, ਤੂੰ ਕੀ ਲਿਆਈ ਹੈਂ?'
ਕੋਸ਼ਕਾਰਦ੍ਵਿਜਗृਹੇ ਤਸ੍ਯਾਨੀਤਃ ਪ੍ਰਭੋ ਸੁਤਃ
'ਪ੍ਰਭੂ, ਟੋਕਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਮਹਾਜ੍ਞਾਨੀ ਦ੍ਵਿਜੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ऽਸੌ ਤਤਃ ਸ਼ਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਕੋਪਿਤਃ
'ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵੇਗਾ।'
ਅਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਨਯ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
'ਸੋਹਣੀਏ, ਜਲਦੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਬੱਚਾ ਲਿਆ।'
ਸਮਾਜਗਾਮ ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯ ਵਿਹਾਯਸਮ੍
ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਈ, ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਕੇ।
ਰੁਰੋਦ ਸੁਸ੍ਵਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯਾਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਨਨੇ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗੂਠਾ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਾਫ਼ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਪਸ਼੍ਯ ਸ੍ਵਯਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਤਨਯਸ੍ਤਵ
'ਮੁਨੀਵਰ, ਆਪ ਦੇਖ ਲਓ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।'
ਸ ਚਾਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸਮਪਸ਼੍ਯਤ ਤਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਤਤੋ ਵਿਹਸ੍ਯ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਕੋਸ਼ਕਾਰੋ ਨਿਜਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਫਿਰ ਟੋਕਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:
ਕੋ ऽਪ੍ਯਟਸ੍ਮਾਕਂ ਛਲਯਿਤੁਂ ਸੁਰੂਪੀ ਭੁਵਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
'ਕੋਈ ਸੋਹਣਾ ਇਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਨੂੰ ਠੱਗਣ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।'
ਬਬਨ੍ਧੋਲ੍ਲਿਖ੍ਯ ਵਸੁਧਾਂ ਸਕੁਸ਼ੇਨਾਥ ਪਾਣਿਨਾ
ਉਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ, (ਬੱਚੇ ਨੂੰ) ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਗਤਾ ਭੂਮੌ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਗृਹਦੂਰਤਃ
ਜਦ ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ (ਬੱਚੇ ਨੂੰ) ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾ ਚਾਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਗ੍ਰਹੀਤੁਂ ਸ੍ਵਂ ਨਾਸ਼ਕਦ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਸੁਤਮ੍
ਪਰ ਜਦ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਫੜਨ ਆਈ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਫੜ ਸਕੀ।
ਕਥਯਾਮਾਸਾ ਯਦ੍ ਵृਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਦ੍ਵਿਜਾਤ੍ਮਜਹੀਰਿਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਸ ਰਾਭਸਸ਼ਿਸ਼ੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਭਾਰ੍ਯਾਯੈ ਵਿਨਿਵੇਦਿਤਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬੱਚਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਦਧ੍ਨਾ ਸਂਯੋਜਿਤੋ ऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣੇਕ੍ਸ਼ੁਰਸੇਨ ਚ
ਉਹਨੂੰ ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਿਤ੍ਰਾ ਚ ਕृਤਨਾਮਾਨੌ ਨਿਸ਼ਾਕਰਦਿਵਾਕਰੌ
ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਰੱਖੇ: ਨਿਸ਼ਾਕਰ ਅਤੇ ਦਿਵਾਕਰ।
ਤਯੋਸ਼੍ਚਕਾਰ ਵਿਪ੍ਰੋ ऽਸੌ ਵ੍ਰਤਬਨ੍ਧਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਵ੍ਰਤਬੰਧ ਦੀ ਰਸਮ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਕਰਵਾਈ।
ਨਿਸ਼ਾਕਰੋ ਜਡਤਯਾ ਨ ਪਪਾਠੇਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਨਿਸ਼ਾਕਰ ਆਪਣੀ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਕਰਕੇ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
ਪਰ੍ਯਨਿਨ੍ਦਂਸ੍ਤਥਾ ਯੇ ਚ ਜਨਾ ਮਲਯਵਾਸਿਨਃ
ਮਲਯਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਮਹਾਸ਼ਿਲਾਂ ਚੋਪਰਿ ਵੈ ਪਿਧਾਨਮਵਰੋਪਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਿਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ।