ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਯਜ੍ਞਵਾਟਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲਤ੍ਵਮਾਦਿਸ਼ਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਯਜਨ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।
ਭृਗੁਂ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਂਸ੍ਕਾਰੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੂੰ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ।
ਧਨਾਨਾਮਾਧਿਪਤ੍ਯੇ ਚ ਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਹਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਸਸ਼ਙ੍ਕਰਾਂ ਸਤੀਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਖੇ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਨ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰਯਤ੍
ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਸਤੀ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਯਜਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਰਿष੍ਠੋ ऽਪਿ ਆਦ੍ਯੋ ऽਪਿ ਨ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ
ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।
ਕਪਾਲੀਲਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵੇਸ਼ੋ ਦਕ੍ਸ਼ੇਣ ਨ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ
ਕਪਾਲੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੱਖ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਨਹੀਂ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਦੇਵਤਾਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ ਕਪਾਲੀ ਭਗਵਾਞ੍ਜਾਤਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਕੇਨ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ
ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧਾਰੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਪਾਲੀ, ਸ਼ੰਕਰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਐਸਾ ਹੋਇਆ?
ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਾਦਿਪੁਰਾਣੇ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਵ੍ਯਕ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਨਾ
ਇਹ ਆਦਿ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਨष੍ਟਟਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਣष੍ਟਪਵਨਾਨਲਮ੍
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਤਾਰੇ ਥਕ ਗਏ, ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਮਿਟ ਗਈ।
ਨਿਮਗ੍ਨੁਪਰ੍ਵਤਤਰੁ ਤਮੋਭੂਤਂ ਸੁਦੁਰ੍ਦਸਮ੍
ਜਦੋਂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਰੁੱਖ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ।
ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸृਜਤੇ ਲੋਕਾਨ੍ ਰਾਜਸਂ ਰੂਪਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਰਾਜਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਚਰਾਚਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਜਗਤੋ ऽਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਃ
ਇਸ ਅਜੋਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ।
ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਃ ਕਪਰ੍ਦ੍ਦੀ ਚ ਅਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍
ਤ੍ਰਿਸੂਲ, ਜਟਾ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਮਾਲਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।
ਯੇਨਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਵ੍ ਉਭੌ ਦੇਵੌ ਤਾਵੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਙ੍ਕਰੌ
ਜਿਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਕੋ ਭਵਾਨਿਹ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕੇਨ ਸृष੍ਟੋ ऽਸਿ ਮਾਂ ਵਦ
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ? ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
ਭਵਤੋ ਜਨਕਃ ਕੋ ऽਤ੍ਰ ਜਨਨੀ ਵਾ ਤਦੁਚ੍ਯਤਾਮ੍
ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਹੈ ਜਾਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਦੱਸ।
ਪਰਿਵਾਦੋ ऽਭਵਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤੋ ऽਭਵਤ੍
ਉਥੇ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ; ਤੇਰੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲੀ।
ਧਾਰਯਨ੍ਨਤੁਲਾਂ ਵੀਣਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਕਿਲਕਿਲਾਧ੍ਵਨਿਮ੍
ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਰਾਜੂ ਤੇ ਵੀਣਾ ਫੜ ਕੇ, ਝਣਕਾਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਥਾਵਧੋਮੁਖੋ ਦੀਨੋ ਗ੍ਰਹਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਯਥਾ ਸ਼ਸ਼ੀ
ਉਹ ਥੱਲੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਐਸਾ ਖੜਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਕ੍ਰੋਧਾਨ੍ਧਕਾਰਿਤਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਮੋ ऽਥ ਮੁਖੋ ऽਬ੍ਰੋਵੀਤ੍
ਫਿਰ ਪੰਜਵੇਂ ਮੂੰਹ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਅੰਧ ਹੋਏ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਦਿਗ੍ਵਾਸਾ ਵृषਭਾਰੂਢੋ ਲੋਕਕ੍ਸ਼ਯਕਰੋ ਭਵਾਨ੍
ਤੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਬਲਦ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧੁਕਾਮਸ੍ਤ੍ਵਨਿਸ਼ਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਭਗਵਾਨਜਃ
ਅਜਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਚ ਰਕ੍ਤਂ ਕਨਕਾਵਦਾਤਂ ਨੀਲਂ ਤਥਾ ਪਿਙ੍ਗਜਟਂ ਚ ਸ਼ੁਭ੍ਰਮ੍
ਚਿੱਟਾ, ਲਾਲ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਨੀਲਾ, ਪੀਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਉਜਲਾ।
ਸਮਾਹਤਸ੍ਯਾਥ ਜਲਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਬੁਦਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਕਿਂ ਤੇषੁ ਪਰਾਕ੍ਰਮੋ ऽਸ੍ਤਿ
ਜਦ ਪਾਣੀ ਹਿਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੁਲਬਲੇ ਬਣਦੇ ਹਨ—ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਨਖਾਗ੍ਰੇਣ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਪਰੁषਵਾਦਿਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਖ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ, ਕਠੋਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਤਤੇ ਨ ਕਦਾਚਿਚ੍ਚ ਤਚ੍ਛਙ੍ਕਰਕਰਾਚ੍ਛਿਰਃ
ਉਹ ਸਿਰ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ।
ਸृष੍ਟਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁषੋ ਧੀਮਾਨ੍ ਕਵਚੀ ਕੁਣ੍ਡਲੀ ਸ਼ਰੀ
ਇੱਕ ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਵਚ ਪਹਿਨਿਆ, ਕੁੰਡਲ ਪਾਏ ਹੋਏ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਚਤੁਰ੍ਭੁਜੋ ਮਹਾਤੂਣੀ ਆਦਿਤ੍ਯਸਮਦਰ੍ਸ਼ਨਃ
ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਤੂਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ।
ਭਵਾਨ੍ ਪਾਪਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਪਾਪਿष੍ਠਂ ਕੋ ਜਿਘਾਂਸਤਿ
ਤੂੰ ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ—ਕੌਣ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਤ੍ਰਪਾਯੁਕ੍ਤੋ ਜਗਾਮਾਥ ਰੁਦ੍ਰੋ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਫਿਰ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰੁਦਰ ਬਦਰੀਕਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ।