ਦਿਸ਼ਸ੍ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭਯਕਾਤਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਦੁਰ੍ਗਂ ਹਿਮਾਦ੍ਰਿਂ ਚ ਤਦਾਰੁਰੋਹ
ਸਭ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਕਿਲੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਵੇਗਾਦੁਭੌ ਦੁਦੁਵਤੁਃ ਸਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੌ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਗਿਰਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਚਕ੍ਰੀ
ਦੋਵੇਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜੇ—ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਚੱਕਰ।
ਪਪਾਤ ਸ਼ੈਲਾਤ੍ ਤਪਨੀਯਵਰ੍ਣੋ ਯਥਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਵਿਮਲਾ ਚ ਤਾਰਾ
ਉਹ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਡਿੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਚਮਕਦਾਰ ਤਾਰਾ ਡਿੱਗ ਪਵੇ।
ਯਤ੍ਰਾਘਹਨ੍ਤ੍ਰੀ ਹ੍ਯਭਵਦ੍ ਵਿਤਸ੍ਤਾ ਹਰਾਙ੍ਘ੍ਰਿਪਾਤਾਚ੍ਛਿਸ਼ਿਰਾਚਲਾਤ੍ਤੁ
ਉਥੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਪੈਰ ਹਿਮਸ਼ੀਤਲ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਤਸਤਾ ਨਦੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਉਪੋष੍ਯ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਮਾਗਾਦ੍ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਗਿਰੀਸ਼ਂ ਸ਼ਿਵਵਿष੍ਣੁਗੁਪ੍ਤਮ੍
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੇ।
ਵਿਸ੍ਤੁਤੇ ਹਿਮਵਤ੍ਪਾਦੇ ਭृਗੁਤੁਙ੍ਗਂ ਜਗਾਮ ਸਃ
ਜਿਸ ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋਈ, ਉਥੇ ਉਹ ਉੱਚੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਯੇਨ ਪ੍ਰਚਿਚ੍ਛੇਦ ਤ੍ਰਿਧੈਵ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਜਿਜ੍ਞਾਸਮਾਨੋ ऽਸ੍ਤ੍ਰਬਲਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ
ਉਥੇ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪਰਖਣ ਲਈ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਕਿਮਰ੍ਥਮਾਯੁਧਂ ਚਕ੍ਰਂ ਦਤ੍ਤਵਾਂਲ੍ਲੋਕਪੂਜਿਤਮ੍
ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਚੱਕਰ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ?
ਚਕ੍ਰਪ੍ਰਦਾਨਸਂਬਦ੍ਧਾਂ ਸ਼ਿਵਮਾਹਾਤ੍ਮਯਵਰ੍ਧਿਨੀਮ੍
ਚੱਕਰ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੀ ਮਹਾਭਾਗੋ ਵੀਤਮਨ੍ਯੁਰਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਹ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਪਤਿਪ੍ਰਾਣਾ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ
ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਸਂਬਭੂਵ ਸੁਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਉਪਮਨ੍ਯੁਰਿਤਿ ਸਮृਤਃ
ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਪਮਨਯੂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਪੋषਯਾਮਾਸ ਵਦਤੀ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮੇਤਤ੍ ਸੁਦੁਰ੍ਗਤਾ
ਉਹ ਮਹਿਲਾ, ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਦੁੱਧ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਸਂਭਾਵਨਾਮਪ੍ਯਕਰੋਚ੍ਛਾਲਿਪਿष੍ਟਰਸੇ ऽਪਿ ਹਿ
ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਵਜੋਂ, ਪਿਸੇ ਹੋਏ ਚਾਵਲ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਖਾਣਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰੌਦਨਂ ਚ ਬੁਭੁਜੇ ਸੁਸ੍ਵਾਦੁ ਪ੍ਰਾਣਪੁष੍ਟਿਦਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਕਾਈ ਹੋਈ ਚਾਵਲ ਖਾਧੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦਲੀ ਸੀ ਤੇ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਮਾਤ੍ਰਾ ਦਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ऽਹ੍ਨਿ ਨਾਦਤ੍ਤੇ ਪਿष੍ਟਵਾਰਿ ਤਤ੍
ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਆਟੇ ਦੀ ਪਿਠੀ ਨਹੀਂ ਲਈ।
ਤਂ ਮਾਤਾ ਰੁਦਤੀ ਪ੍ਰਾਹ ਬਾष੍ਪਗਦ੍ਗਦਯਾ ਗਿਰਾ
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਝੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇ ਵਿਰੁਪਾਕ੍ਸ਼ੇ ਕੁਤਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਭੋਜਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤਦਾਰਾਧਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਿਨਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧਾਰੀ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ऽਮृਤਪਾਯਿਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਭੋਜਨਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਦਾ ਸੁਖ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਦੁੱਧ-ਚਾਵਲ ਖਾਣਾ ਤਾਂ ਹੋਰ ਹੀ ਆਸਾਨ ਹੈ।
ਕੋ ऽਯਂ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ ਇਤਿ ਤ੍ਵਯਾਰਾਧ੍ਯਸ੍ਤੁ ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਇਹ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈਂ?
ਯੋ ऽਯਂ ਵਿਰੁਪਾਕ੍ਸ਼ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਇਹ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ — ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਤੇਨਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਨੀਤਾ ਸ੍ਵਵਸ਼ਂ ਪੁਰਾ
ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਂ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਹਰ੍ਤੁਮੈਚ੍ਛਨ੍ਮਹਾਬਲਃ
ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਹਥਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਵਧਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮੁਪਾਗਮਤ੍
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਥੌ ਹਿਮਾਚਲਪ੍ਰਸ੍ਥਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ਼੍ਲੁਕ੍ਸ਼੍ਣਭੂਤਲਮ੍
ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਪਠਾਰ ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਆਰਾਧਯਾਮਾਸ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ
ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਗृਣਂਸ੍ਤਤ੍ਪਰਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯੋਗਿਜ੍ਞੇਯਮਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਲਕੜੀ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਤੈਜਸਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯਂ ਚਕ੍ਰਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਉੱਚੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ, ਵਿਖੇੜਾ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਸਿੱਧਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ।
ਕਾਲਚਕ੍ਰਨਿਭਂ ਚਕ੍ਰਂ ਸ਼ਙ੍ਕਰੋ ਵਿष੍ਣੁਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਚੱਕਰ ਕਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਹੈ...'