ਰਾਜੇਤੇ ऽਸ੍ਯਃ ਕੁਚੌ ਪੀਨੌ ਸਜ੍ਜਨਾਵਿ ਸਂਹਤੌ
ਉਸ ਦੇ ਗੋਲ ਤੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਛਾਤੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ, ਇੰਝ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਮਿਲ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਣ।
ਉਦਰਂ ਰਾਜਤੇ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਰੋਮਾਵਲਿਵਿਭੂषਿਤਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਪੇਟ ਨਰਮ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਰਾਜਤੇ ਭृਙ੍ਗਮਾਲੇਵ ਪੁਲਿਨਾਤ੍ ਕਮਲਾਕਰਮ੍
ਉਹ ਇੰਝ ਚਮਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਭੰਭੀਰਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੋਖਰ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਸ਼੍ਰੀਰੋਦਮਥਨੇ ਨਦ੍ਧੂਂ ਭੂਜਙ੍ਗੇਨੇਵ ਮਨ੍ਦਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਣ ਵੇਲੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਸੱਪ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਵਿਭਾਤਿ ਸਾ ਸੁਚਾਰ੍ਵਙ੍ਗੀ ਪਦ੍ਮਕਿਢ੍ਜਲ੍ਕਸਨ੍ਨਿਭਾ
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਿਭਾਤੋ ऽਸ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਪਾਦਾਵਲਕ੍ਤਕਸਮਤ੍ਵਿषੌ
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ ਲੱਕ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਕਾਮਾਤੁਰੋ ऽਸੌ ਸਂਜਾਤਃ ਕਿਮੁਤਾਨ੍ਯੋ ਜਨੋ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਇੰਝ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੈ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀ?
ਕਿਂਸ੍ਵਿਤ੍ ਕਾਮਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਕੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ?
ਰਵਿਰਸ਼੍ਮਿਪ੍ਰਤਾਪਾਰ੍ਤਿਭੀਤਾ ਸ਼ਰਣਮਾਗਤਾ
ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਉਹ ਆ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਥੌ ਮੁਨਿਰਿਵ ਧ੍ਯਾਨਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ਸ ਤੁ ਮਾਧਵਃ
ਮਾਧਵ ਇੱਥੇ ਮੁਨੀ ਵਾਂਗ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਚਨਂ ਸ੍ਮਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭਵ੍ਰਤਃ
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵ ਹੱਸ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
ਨੀਯਤਾਂ ਸੁਰਲੋਕਾਯ ਦੀਯਤਾਂ ਵਾਸਵਾਯ ਚ
ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਓ; ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ।
ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਯ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ ਰੂਪਯੌਵਨਸ਼ਾਲਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।
ਦੇਵਾਰਾਜਾਯ ਕਾਮਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਤੋ ऽਭृਦ੍ ਵਿਸ੍ਮਯਃ ਪਰਃ
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਆਦਿ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਪਾਤਾਲੇषੁ ਤਥਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯੈ ਦਿਕ੍ਸ਼੍ਵष੍ਟਾਸੁ ਜਗਾਮ ਚ
ਉਹ ਪਾਤਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਮਾਨਵਾਂ ਵਿਚ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਠ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਚਲੀ ਗਈ।
ਅਭਿषਿਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਰਾਜ੍ਯੇ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੌ ਨਾਮ ਦਾਨਵਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨਾਂ ਦਾ ਦਾਨਵ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋਇਆ।
ਮਖਾਨਿ ਭੁਵਿ ਰਾਜਾਨੋ ਯਜਨ੍ਤੇ ਵਿਧਿਵਤ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਵੈਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਸ਼ੁਵृਤ੍ਤਿਸ੍ਥਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣੇ ਰਤਾਃ
ਵੈਸ਼ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
ਆਵਰ੍ਤ੍ਤਤ ਤਤੋ ਦੇਵਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਾਭਵਾਨ੍ ਮੁਨੇ
ਫਿਰ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਡਿਊਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਜਗਾਮ ਨਰ੍ਮਦਾਂ ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਚੈਵਾਕੁਲੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਤੇ ਗੁੱਸਲ ਕਰਨ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਕੁਲੀਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵੀ ਗਿਆ।
ਅਵਤੀਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਜਗ੍ਰਾਹ ਨਾਗਃ ਕੇਕਰਲੋਹਿਤਃ
ਜਦ ਉਹ ਉਤਰਨ ਲੱਗਾ, ਕੇਕਰਲੋਹਿਤਾ ਨਾਮ ਦਾ ਸੱਪ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਸਂਸ੍ਮृਤੇ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ੇ ਨਿਰ੍ਵਿषੋ ऽਭੂਨ੍ਮਹੋਰਗਃ
ਜਦ ਉਸਨੇ ਕੰਵਲੇ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਵੱਡਾ ਸੱਪ ਬਿਨਾ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਿਰ੍ਵਿषਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਤ੍ਯਾਜ ਚ੍ਯਵਨਂ ਭੁਜਗੋਤ੍ਤਮਃ
ਜਦ ਸੱਪ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਚ੍ਯਵਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਚਚਾਰ ਨਾਗਕਨ੍ਯਾਭਿਃ ਪੂਜ੍ਯਚਮਾਨਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਹ ਨਾਗ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਵਲੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੋਈ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸਂਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ऽਥ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਮ੍
ਜਦ ਉਹ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸਂਪੂਜਿਤੋਪਵਿष੍ਟਸ਼੍ਚ ਪृष੍ਟਸ਼੍ਚਾਗਮਨਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਹ ਇਜ਼ਤ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਆਉਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਪੁੱਛੀ ਗਈ।
ਸ੍ਨਾਤੁਮੇਵਾਗਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯਦ੍ਯ ਦ੍ਰष੍ਟੁਞ੍ਚੈਵਾਕੁਲੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਮੈਂ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਗੁੱਸਲ ਕਰਨ ਤੇ ਅਕੁਲੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਸਮਾਨੀਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਪਾਤਾਲੇ ਦृष੍ਟਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਭਵਾਨਪਿ
ਮੈਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਧਰ੍ਮਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਕੋਵਿਦਃ
ਉਹ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਨੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਬਚਨ ਆਖਿਆ।
ਰਸਾਤਲੇ ਚ ਕਾਨਿ ਸ੍ਯੁਰੇਤਦ੍ ਵਕ੍ਤੁਂ ਮਮਾਰ੍ਹਸਿ
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਸਥਾਨ ਹਨ।