ਆਰਾਤ੍ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾਗ੍ਰਤੋ ਧਨ੍ਵੀ ਸਂਤਾਪਯਿਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ
ਉਹ ਧਨੁਧਾਰੀ ਦੂਰ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ੍ਮਰਮਾਲੋਕਯਾਮਾਸ ਸ਼ਿਖਾਗ੍ਰਾਚ੍ਚਰਣਾਨ੍ਤਿਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਮਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਉਤਰਦੇ ਵੇਖਿਆ।
ਪ੍ਰਾਦਹ੍ਯਤ ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਪਾਦਾਦਾਰਭ੍ਯ ਕਕ੍ਸ਼ਵਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਵੱਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਉਤ੍ਸਸਰ੍ਜ ਧਨੁਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਜ੍ਜਗਾਮਾਥ ਪਞ੍ਚਧਾ
ਉਸ ਨੇ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਪੰਜ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਿਆ।
ਸ ਚਮ੍ਪਕਤਰੁਰ੍ਜਾਤਃ ਸੁਗਨ੍ਧਾਢ੍ਯੋ ਗੁਣਾਕृਤਿਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਚੰਪਕ ਦਾ ਰੁੱਖ ਉੱਗਿਆ, ਜੋ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤਜ੍ਜਾਤਂ ਕੇਸਰਾਰਣ੍ਯਂ ਬਕੁਲਂ ਨਾਮਤੋ ਮੁਨੇ
ਉਸ ਤੋਂ ਕੇਸਰਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਕੁਲਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁਨੀ ਜੀ।
ਜਾਤਾ ਸਾ ਪਾਟਲਾ ਰਮ੍ਯਾ ਭृਙ੍ਗਰਾਜਿਵਿਭੂषਿਤਾ
ਉਥੇ ਪਾਟਲਾ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਰੁੱਖ ਉੱਗਿਆ, ਜੋ ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪਞ੍ਚਗੁਲ੍ਮਾਭਵਜ੍ਜਾਤੀ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਕਿਰਣੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾ
ਪੰਜ ਗੁਲਮਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾਤੀ ਦਾ ਪੌਦਾ ਉੱਗਿਆ, ਜੋ ਚੰਦਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭੁਪੁਟਾ ਮਲ੍ਲੀ ਸਂਜਾਤਾ ਵਿਵਿਧਾ ਮੁਨੇ
ਉਸ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਰ ਤੋਂ, ਮੁਨੀ ਜੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮੱਲੀ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
ਜਾਤਿਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਦੇਵੇਨ ਸ੍ਵਯਮਾਚਰਿਤਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਪੌਦੇ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਤੇ ਉਹ ਜੋ ਦੇਵ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਏ, ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ।
ਫਲੋਪਗਾਨਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਸਂਭੂਤਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਫਲ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ।
ਹਰਪ੍ਰਸਾਦਾਜ੍ਜਾਤਾਨਿ ਭੋਜ੍ਯਾਨ੍ਯਪਿ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮੈਃ
ਹਰ ਦੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉੱਚੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
ਪੁष੍ਯਾਰ੍ਥਾ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਦ੍ਰਿਂ ਸ ਜਗਾਮ ਤਪਸੇ ऽਵ੍ਯਯਃ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ خاطر, ਅਟੱਲ ਨੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਨਙ੍ਗੇਤਿ ਮਹਾਧਨੁਰ੍ਦ੍ਧਰੋ ਦੇਵੈਸ੍ਤੁ ਗੀਤਃ ਸੁਰਪੂਰ੍ਵਪੂਜਿਤਃ
ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਤੇ ਸੁਰਾਂ ਨੇ ਪੂਜਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਂਧਨੁਸ਼ ਅਨੰਗ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਹਸ੍ਯੈਵਂ ਵਚਃ ਪ੍ਰਾਹ ਕਨ੍ਦਰ੍ਵ ਇਹ ਆਸ੍ਯਤਾਮ੍
ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇੱਥੇ ਬੈਠੋ।'
ਵਸਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਮਹਾਚਿਨ੍ਤਾਂ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਵਸੰਤ ਵੀ, ਮਹਾ ਮੁਨੀ ਜੀ, ਤੁਰੰਤ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਵਸਨ੍ਤਮਾਹ ਭਗਵਾਨੇਹ੍ਯੇਹਿ ਸ੍ਥੀਯਤਾਮਿਤਿ
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਵਸੰਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਇੱਥੇ ਆ, ਤੇ ਠਹਿਰ।'
ਆਦਾਯ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸੁਵਰ੍ਣਾਙ੍ਗੀਮੂਰ੍ਵੋਰ੍ਬਾਲਾਂ ਵਿਨਿਰ੍ਮਮੇ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਨ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਅਮਨ੍ਯਤ ਤਦਾਨਙ੍ਗਃ ਕਿਮਿਯਂ ਸਾ ਪ੍ਰਿਯਾ ਰਤਿਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਨੰਗ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਰਤੀ ਹੈ?'
ਸੁਨਾਸਾਵਂਸ਼ਾਧਰੋष੍ਠਮਾਲੋਕਨਪਰਾਯਣਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਹੋਠ ਲਕੀਰ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਤੱਕਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਰਾਜੇਤੇ ऽਸ੍ਯਃ ਕੁਚੌ ਪੀਨੌ ਸਜ੍ਜਨਾਵਿ ਸਂਹਤੌ
ਉਸ ਦੇ ਗੋਲ ਤੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਛਾਤੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ, ਇੰਝ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਮਿਲ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਣ।
ਉਦਰਂ ਰਾਜਤੇ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਰੋਮਾਵਲਿਵਿਭੂषਿਤਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਪੇਟ ਨਰਮ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਲਕੀਰ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਰਾਜਤੇ ਭृਙ੍ਗਮਾਲੇਵ ਪੁਲਿਨਾਤ੍ ਕਮਲਾਕਰਮ੍
ਉਹ ਇੰਝ ਚਮਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਭੰਭੀਰਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੋਖਰ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਸ਼੍ਰੀਰੋਦਮਥਨੇ ਨਦ੍ਧੂਂ ਭੂਜਙ੍ਗੇਨੇਵ ਮਨ੍ਦਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਣ ਵੇਲੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਸੱਪ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਵਿਭਾਤਿ ਸਾ ਸੁਚਾਰ੍ਵਙ੍ਗੀ ਪਦ੍ਮਕਿਢ੍ਜਲ੍ਕਸਨ੍ਨਿਭਾ
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਿਭਾਤੋ ऽਸ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਪਾਦਾਵਲਕ੍ਤਕਸਮਤ੍ਵਿषੌ
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ ਲੱਕ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਕਾਮਾਤੁਰੋ ऽਸੌ ਸਂਜਾਤਃ ਕਿਮੁਤਾਨ੍ਯੋ ਜਨੋ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਇੰਝ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੈ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀ?
ਕਿਂਸ੍ਵਿਤ੍ ਕਾਮਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਕੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ?
ਰਵਿਰਸ਼੍ਮਿਪ੍ਰਤਾਪਾਰ੍ਤਿਭੀਤਾ ਸ਼ਰਣਮਾਗਤਾ
ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਉਹ ਆ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਥੌ ਮੁਨਿਰਿਵ ਧ੍ਯਾਨਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ਸ ਤੁ ਮਾਧਵਃ
ਮਾਧਵ ਇੱਥੇ ਮੁਨੀ ਵਾਂਗ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।