ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਯੋਗਾਤ੍ਮਾ ਕ੍ਵ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਯੋਗੀ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਨਾਬੇਰੁਪਰਿ ਭੂਰਾਦਿਲ੍ਲੋਕਾਂਸ਼੍ਚਰ੍ਤੁਮਿਯਾਦ੍ ਵਸ਼ੀ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਨਾਬੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
ਮੇਰੁਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸ਼ਾਤਕੌਮ੍ਭਂ ਮਹਰ੍ਦ੍ਧਿਮਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ ਵੇਖਿਆ।
ਤੇषਾਮਾਤੁਃ ਸ ਦਦृਸ਼ੇ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਗਣੈਰ੍ਵृਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।
ਦੇਵਮਾਤੁਃ ਸ ਦਦृਸ਼ੇ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਗਣੈਰ੍ਵृਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।
ਵਿਵੇਸ਼ ਦਾਨਵਪਤਿਰਨ੍ਵੇष੍ਟੁਂ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍
ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਅੰਦਰ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਸਰ੍ਵਭੀਤਵਰੇਣ੍ਯਂ ਤਂ ਦੇਵਮਾਤੁਰਥੋਦਰੇ
ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਰਾਊ ਅਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਰਾਸੁਰਗਣੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਆਪਕ ਹਨ।
ਦੈਤ੍ਯਤੇਜੋਹਰਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਥੋ ऽਭਵਤ੍ ਤਤਃ
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਮਧੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍
ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਯੇਨ ਨਿਸ੍ਤੇਜਸੋ ਦੈਤ੍ਯਾ ਜਾਤਾ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰ ਹੇਤੁਨਾ
ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ! ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਜੋਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
ਪ੍ਰਯਾਤਾਃ ਸ਼ਰਣਂ ਦੇਵਂ ਹਰਿਂ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਹਰੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਓਟ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।
ਅਵਤੀਰ੍ਣੋ ਮਹਾਬਾਹੁਰਦਿਤ੍ਯਾ ਜਠਰੇ ਹਰਿਃ
ਹਰੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਹੈ, ਆਦਿਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ।
ਨਾਲਂ ਤਮੋ ਵਿषਹਿਤੁਂ ਸ੍ਥਾਤੁਂ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯਂ ਬਲੇ
ਹੇ ਬਲੀ! ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਮਾਹਾਥ ਬਲਿਰ੍ਭਾਵਿਕਰ੍ਮਪ੍ਰਚੋਦਿਤਃ
ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬਲੀ ਨੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸਨ੍ਤਿ ਮੇ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਦੈਤ੍ਯਾ ਵਾਸੁਦੇਵਬਲਾਧਿਕਾਃ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸੈਂਕੜੇ ਦੈਤ ਹਨ ਜੋ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਾਨ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਤ੍ਯਾਜਿਤਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਭਗ੍ਨਦਰ੍ਪਾ ਰਣਾਜਿਰੇ
ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਹਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਛੱਡ ਗਏ।
ਸ ਵਿਪ੍ਰਚਿਤ੍ਤਿਰ੍ਬਲਵਾਨ੍ ਮਮ ਸੈਨ੍ਯਪੁਰਸ੍ਸਰਃ
ਉਹ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤਿ, ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਿਆ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਮਕਰਾਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵृषਪਰ੍ਵਾ ਨਤੇਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਮਕਰਾਖ਼, ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪರ್ವਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ,
ਯੇषਾਮੇਕੈਕਸ਼ੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍
ਉਹ ਹਰ ਇਕ ਐਸੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਧਿਗ੍ਧਿਗਿਤ੍ਯਾਹ ਸ ਬਲਿਂ ਵੈਕੁਣ੍ਠਾਕ੍ਸ਼ੇਪਵਾਦਿਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੈਕੁੰਠ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਤਾਨਾ ਮਾਰ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਸ਼ਰਮ ਕਰੋ! ਸ਼ਰਮ ਕਰੋ!'
ਹਰਿਂ ਨਿਨ੍ਦਯਤੋ ਜਿਹ੍ਵਾ ਕਥਂ ਨ ਪਤਿਤਾ ਤਵ
ਤੂੰ ਹਰੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੇਰੀ ਜੀਭ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗੀ?
ਯਤ੍ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਗੁਰੁਂ ਵਿष੍ਣੁਮਭਿਨਿਨ੍ਦਸਿ ਦੁਰ੍ਮਤੇ
ਹੇ ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲਿਆ, ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਕਸ਼ਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਜਾਤੋ ਦੇਵਾਵਮਾਨ੍ਯਕਃ
ਤੂੰ, ਸਖ਼ਤ ਦਿਲ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਤਾ ਨਾਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਿਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਮ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨਾਤ੍
ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਨਾਰਦਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ,
ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰਂ ਦੇਵਂ ਕਥਂ ਨਿਨ੍ਦਿਤਵਾਨਸਿ
ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਤੂੰ ਨਿੰਦਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਲਈ?
ਮਮਾਪਿ ਪੂਜ੍ਯੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਗੁਰੁਰ੍ਲੋਕਗੁਰੁਰ੍ਹਰਿਃ
ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ, ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਹਨ।
ਪੂਜ੍ਯਂ ਨਿਨ੍ਦਯਸੇ ਪਾਪ ਕਥਂ ਨ ਪਤਿਤੋ ऽਸ੍ਯਧਃ
ਤੂੰ, ਪਾਪੀ, ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਡਿੱਗਿਆ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ?
ਯੇषਾਂ ਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਕਸ਼ੋ ਰਾਜਾ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਨਿਨ੍ਦਕਃ
ਤੂੰ, ਸਖ਼ਤ ਰਾਜਾ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਾਪਸਮਾਚਰਾ ਰਾਜ੍ਯਨਾਸ਼ਮਵਾਪ੍ਨੁਹਿ
ਇਸ ਲਈ, ਪਾਪ ਕਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਖੋ ਬੈਠੇਂਗਾ।