ਤਥੈਵ ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣਾਤ੍ਮਜੇਨ ਵੇਗਾਨ੍ਮਹੀਪृष੍ਠਮਵਾਪ੍ਯ ਤਸ੍ਥੌ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ, ਜਲਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਥਿਰ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸੁਸ਼ਸ੍ਥਲਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਤ ਏਵ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤੋ ਵਸੋਃ ਪੁਰਾਤ੍ ਪਿਸ਼੍ਚਿਮਤੋ ऽਵਤਸ੍ਥੇ
ਉੱਤਮ ਥਾਂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਉਹ ਵਸੁ ਦੀ ਨਗਰੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਮਨੁष੍ਯੇਮੇਧਃ ਸ਼ਤਕृਤ੍ਸਹਸ੍ਰਕृਨ੍ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸੂਯਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਕृਦ੍ ਵੈ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬੁੱਧੀਵਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੌ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯਗ ਕਰ ਲਏ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਿਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਕੀਤੇ ਹਨ—
ਖ੍ਯਾਤਿਂ ਜਗਾਮਾਥ ਗਦਾਧਰੇਤਿ ਮਹਾਘਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਿਤਃ ਕੁਠਾਰਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ 'ਗਦਾ ਧਾਰੀ' ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਤਿੱਖੀ ਕੁਹਾੜੀ ਵਾਂਗ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ।
ਫਲਂ ਮਹਾਮੇਧਮਖਸ੍ਯ ਮਾਨਵਾ ਲਭਨ੍ਤ੍ਯਨਨ੍ਤ੍ਯਂ ਭਗਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍
ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਯਗ ਦਾ ਅਨੰਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਚਕ੍ਰੇ ਜਗਤ੍ਪਾਪਵਿਨष੍ਟਿਮਗ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਪ੍ਰਾਸ਼ਨਮਞ੍ਜਨੇਨ
ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਣ, ਚੱਖਣ ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ।
ਆਰਾਧਨਾਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਮਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਉਥੇ ਟਿਕ ਗਿਆ।
ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ ਦੇਵਂ ਗਦਾਧਰਮ੍
ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ, ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਹੀਨਸ੍ਯ ਸਾਗ੍ਰਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਗਤਃ
ਉਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਇੱਛਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਗਚ੍ਛ ਪ੍ਰੀਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਭਵਤੋ ਮੁਕ੍ਤਪਾਪੋ ऽਸਿ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਹੁਣ ਤੂੰ ਚਲਾ ਜਾ; ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ।
ਯਤਿष੍ਯਾਮਿ ਤਥਾ ਸ਼ਕ੍ਰ ਭਾਵਿ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਯਤਾ ਤਵ
ਹੇ ਸ਼ਕਰ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਚਾਹੀਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਨਾਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਤਦੈਨਸੋ ਨਰਾਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰੋਚੁਰਸ੍ਮਾਨਨੁਸਾਸਯਸ੍ਵ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਪਾਪ ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਵੋ।'
ਵਸਧ੍ਵਮੇਵਾਨ੍ਤਰਮਦ੍ਰਿਸੁਖ੍ਯਯੋਰ੍ਹਿਮਾਦ੍ਰਿਕਾਲਿਞ੍ਜਰਯੋਃ ਪੁਲਿਨ੍ਦਾਃ
ਹੇ ਪੁਲਿੰਦੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸੁਖਦਾਈ ਪਹਾੜਾਂ, ਹਿਮਾਚਲ ਤੇ ਕਲਿੰਜਰ, ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਵੱਸੋ।
ਸਂਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋ ऽਨੁਜਗਾਮ ਚਮਂ ਮਾਤੁਸ੍ਤਦਾ ਧਰ੍ਮਨਿਵਾਸਮੀਡ੍ਯਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਘਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੀ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪਾਦੌ ਕਮਲੋਦਰਾਭੌ ਨਿਵੇਦਯਾਮਾਸ ਤਪਸ੍ਤਦਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਕੌਮਲ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।
ਸ ਚਾਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਬਲਿਨਾ ਰਣੇ ਜਯਂ ਤਦਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਵਗਣੈਸ਼੍ਚ ਸਾਰ੍ਧਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸੀ।
ਦੁਃਖਾਨ੍ਵਿਤਾ ਦੇਵਮਨਾਦ੍ਯਮੀਡ੍ਯਂ ਜਗਾਮ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵਰੇਣ੍ਯਮ੍
ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਦਿ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ।
ਚਰਾਚਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਵਂ ਪੁਰਾਣਮਾਰਾਧਯਾਮਾਸ ਸ਼ੁਭੇ ਵਦ ਤ੍ਵਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰੋਤ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੀ, ਤੂੰ ਦੱਸ।
ਨਿਰਾਸ਼ਨਾ ਸਂਯਤਵਾਕ੍ ਸੁਚਿਤਾ ਤਦੋਪਤਸ੍ਥੇ ਸ਼ਰਣਂ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮ੍
ਉਹ ਆਸ ਰਹਿਤ, ਬੋਲੀਆਂ ਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਗਈ।
ਜਯਸ੍ਵ ਪਾਪੇਨ੍ਧਨਜਾਤਵੇਦਸ੍ਤਮੌਘਸਂਰੋਧ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੇ
ਹੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਇੰਧਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਅੱਗ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਜਿੱਤ। ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਤ੍ਵਂ ਕਾਰਣਂ ਸਰ੍ਵਚਰਾਚਰਸ੍ਯ ਨਾਥੋ ऽਸਿ ਮਾਂ ਪਾਲਯ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤੇ
ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੀ ਚਲਦੀ ਫਿਰਦੀ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈਂ। ਹੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਰੂਪ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
ਅਵਾਪ੍ਤਾਵਾਨ੍ ਸ਼ਤ੍ਰੁਪਰਾਭਵਂ ਚ ਤਤੋ ਭਵਨ੍ਤਂ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਈ ਹਾਂ।
ਸਂਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਕਰਵੀਰਪੁष੍ਯੈਃ ਸਂਧੂਪ੍ਯ ਧੂਪੈਃ ਕਣਮਰ੍ਕਭੋਜ੍ਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਰਤੰਨ ਜੂਹੀਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਧੂਪ ਸਾੜੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਭਾਵਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਤਵੇਨ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਚ ਸਂਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤੀ ਸ੍ਥਿਤਾ ਨਿਰਾਹਾਰਮਥੋਪਵਾਸਮ੍
ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੀ ਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਖੜੀ ਰਹੀ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯਃ ਕਣਕਂ ਤਿਲਾਜ੍ਯਂ ਤਤੋ ऽਗ੍ਰਤਃ ਸਾ ਪ੍ਰਯਤਾ ਬਭੂਵ
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਤੇ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਘੀ ਦਿਤਾ, ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ।
ਵਿਨਿਃਸृਤ੍ਯਯਾਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ:
ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਕਾਮਂ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਦਾਨਵਾਨ੍ ਧ੍ਵਂਸਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਂਭੂਯੈਵੋਦਰੇ ਤਵ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਜਗਤਾਂ ਯੋਨਿਂ ਵੇਪਮਾਨਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਹਰ ਵਾਰੀ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਜਗਤ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਯਸ੍ਯੋਦਰੇ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਸਤੇ ਸ੍ਥਾਣੁਜਙ੍ਗਮਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਚਲਦੀ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ,