ਨਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯ ਦਾਨਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਃ ਕੁਲੇ
ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਵਿਸ਼ੇषਿਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਨ੍ ਦੈਤੇਯਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਦਾਨਵੈਨ੍ਦ੍ਰਂ ਤਦਾ ਬਲਿਮ੍
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੂੰ—
ਤਸ੍ਯਾਂ ਚਾਥ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਯਾਂ ਵਿਧਵਾ ਇਵ ਯੋषਿਤਃ
ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਧਵਾ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਪ੍ਰਭਾ ਮਤਿਃ ਸ਼੍ਰਮਾ ਭੂਤਿਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾ ਨੀਤਿਰ੍ਦਯਾ ਤਥਾ
ਚਮਕ, ਅਕਲ, ਮਿਹਨਤ, ਚੜ੍ਹਦੀ ਕismet, ਗਿਆਨ, ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਤੇ ਦਇਆ—
ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਬਲਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਵ੍ਯਸ਼੍ਰਾਮ੍ਯਨ੍ਤ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਣ ਬਲੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰਾਮ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਯਜ੍ਵਾ ਤਪਸ੍ਵੀ ਮृਦੁਰੇਵ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ ਦਾਤਾ ਵਿਭਰ੍ਤਾ ਸ੍ਵਜਨਾਭਿਗੋਪ੍ਤਾ
ਉਹ ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤਪੱਸਵੀ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਦਾਨੀ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸਦੋਜ੍ਜ੍ਵਲੋ ਧਰ੍ਮਰਤੋ ऽਥ ਦਾਨ੍ਤਃ ਕਾਮੋਪਭੋਕ੍ਤਾ ਮਨੁਜੋ ऽਪਿ ਜਾਤਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਜਗਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦਨਂ ਸਹ ਦੇਵੈਃ ਸ਼ਚੀਪਤਿਃ
ਸਚੀਪਤੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ऋषਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਮਾਸੀਨਂ ਪਿਤਰਂ ਸ੍ਵਂ ਚ ਕਸ਼੍ਯਪਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਕਸ਼੍ਯਪਂ ਚੈਵ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਪੋਧਨਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਕਸ਼ਯਪ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤਪ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਉਥੇ ਵੇਖੇ।
ਪਿਤਾਮਹ ਹृਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਬਲਿਨਾ ਬਲਿਨਾ ਮਮ
ਪਿਤਾਮਹੋ, ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਬਲੀ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਖੋਹ ਲਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਭੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਿਂ ਮਯਾ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਕृਤਮ੍
ਇੰਦਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਜੀ, ਮੈਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ?'
ਦਿਤ੍ਯੁਦਰਾਤ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਗਰ੍ਭਃ ਕृਤ੍ਤੋ ਵੈ ਬਹੁਧਾ ਬਲਾਤ੍
ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚੋਂ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ, ਬਲ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਕਈ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕृਨ੍ਤਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਗਰ੍ਭੋ ਯਦਸ਼ੌਚਾ ਹਿ ਸਾ ਭਵਤ੍
ਉਹ ਬੱਚਾ ਇਸ ਲਈ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਸੀ।
ਗਤਸ੍ਤਤੋ ਵਿਨਿਹਤੋ ਦਾਸੋ ऽਪਿ ਕੁਲਿਸ਼ੇਨ ਭੋ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਾਸ ਨੂੰ ਵੀ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਪਾਪ੍ਮਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਭੋ ਮਮ
ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਤੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਵੱਡੇ, ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਾਂ?
ਹਿਤਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਲਈ, ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਲਈ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ।
ਤਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਸ੍ਵ ਸ਼ਰਣਂ ਸ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਵਿਧਾਸ੍ਯਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਆਸਰੇ ਚਲਾ ਜਾ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਕਰੇਗਾ।
ਤਮੂਚੁਰ੍ਦੇਵਤਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਸ੍ਵਲ੍ਪਕਾਲੇ ਮਹੋਦਯਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਚੜ੍ਹਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।'
ਤਥੈਵ ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣਾਤ੍ਮਜੇਨ ਵੇਗਾਨ੍ਮਹੀਪृष੍ਠਮਵਾਪ੍ਯ ਤਸ੍ਥੌ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ, ਜਲਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਥਿਰ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸੁਸ਼ਸ੍ਥਲਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਤ ਏਵ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤੋ ਵਸੋਃ ਪੁਰਾਤ੍ ਪਿਸ਼੍ਚਿਮਤੋ ऽਵਤਸ੍ਥੇ
ਉੱਤਮ ਥਾਂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਉਹ ਵਸੁ ਦੀ ਨਗਰੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਮਨੁष੍ਯੇਮੇਧਃ ਸ਼ਤਕृਤ੍ਸਹਸ੍ਰਕृਨ੍ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸੂਯਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਕृਦ੍ ਵੈ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬੁੱਧੀਵਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੌ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯਗ ਕਰ ਲਏ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਿਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਕੀਤੇ ਹਨ—
ਖ੍ਯਾਤਿਂ ਜਗਾਮਾਥ ਗਦਾਧਰੇਤਿ ਮਹਾਘਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਿਤਃ ਕੁਠਾਰਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ 'ਗਦਾ ਧਾਰੀ' ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਤਿੱਖੀ ਕੁਹਾੜੀ ਵਾਂਗ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ।
ਫਲਂ ਮਹਾਮੇਧਮਖਸ੍ਯ ਮਾਨਵਾ ਲਭਨ੍ਤ੍ਯਨਨ੍ਤ੍ਯਂ ਭਗਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍
ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਯਗ ਦਾ ਅਨੰਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਚਕ੍ਰੇ ਜਗਤ੍ਪਾਪਵਿਨष੍ਟਿਮਗ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਪ੍ਰਾਸ਼ਨਮਞ੍ਜਨੇਨ
ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਣ, ਚੱਖਣ ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ।
ਆਰਾਧਨਾਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਮਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਉਥੇ ਟਿਕ ਗਿਆ।
ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ ਦੇਵਂ ਗਦਾਧਰਮ੍
ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ, ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਹੀਨਸ੍ਯ ਸਾਗ੍ਰਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਗਤਃ
ਉਸਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਇੱਛਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਗਚ੍ਛ ਪ੍ਰੀਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਭਵਤੋ ਮੁਕ੍ਤਪਾਪੋ ऽਸਿ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਹੁਣ ਤੂੰ ਚਲਾ ਜਾ; ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ।