ਨੀਲਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਿਸਦृਸ਼ੀ ਯਾ ਚੁਰ੍ਥੀ ਵृषਸ੍ਥਿਤਾ
ਚੌਥੀ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰਾਦ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਵੇਤਰੂਪਾਂ ਤਾਂ ਕਥਯਨ੍ਤਿ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸ ਚਿੱਟੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਾਂ ਤਾਂ ਜਯਸ਼੍ਰੀਮਿਤਿ ਸ਼ਂਸਿਰੇ
ਕਸ਼ਤਰੀ ਉਸ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜਯਸ਼੍ਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵੈਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤਾਂ ਪੀਤਵਸਨਾਂ ਕਨਕਾਙ੍ਗੀਂ ਸਦੈਵ ਹਿ
ਵੈਸ਼ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ੍ਤਾਂ ਨੀਲਵਰ੍ਣਾਙ੍ਗੀਂ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ ਚ ਸੁਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਸ਼ੂਦਰ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਵਿਭਕ੍ਤਾਸ੍ਤਾ ਨਾਰ੍ਯਸ੍ਤੇਨ ਦੇਵੇਨ ਚਕ੍ਰਿਣਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਦੇਵਤੇ ਵਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਿ ਵੇਦਾਃ ਸਾਙ੍ਗਾਸ੍ਤਥੋਕ੍ਤਯਃ
ਇਤਿਹਾਸ, ਪੁਰਾਣੇ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਵੇਦ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਜੋ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ—
ਮੁਕ੍ਤਾਸੁਵਰ੍ਣਰਜਤਂ ਰਥਾਸ਼੍ਵਗਜਭੂषਣਮ੍
ਮੋਤੀ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਰਥ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ—
ਗੋਮਹਿष੍ਯਃ ਖਰੋष੍ਟ੍ਰਂ ਚ ਸੁਵਰ੍ਣਾਮ੍ਬਰਭੂਮਯਃ
ਗਾਂਵਾਂ, ਮੱਝਾਂ, ਗਧੇ, ਊਠ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਕਪੜੇ—
ਸਰ੍ਵਾਸਾਮਪਿ ਜਾਤੀਨਾਂ ਜਾਤਿਰੇਕਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ
ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਹੀ ਮੂਲ ਸਥਾਪਤ ਹੈ।
ਭਵਨ੍ਤਿ ਸੁਰੁषਾਣਾਂ ਵੈ ਤਾਨ੍ ਵਿਬੋਧ ਵਦਾਮਿ ਤੇ
ਇਹ ਸਭ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਭਵਨ੍ਤਿ ਦਾਵਨਪਤੇ ਮਹਾਪਦ੍ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਨਰਾਃ
ਦਾਨਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਕਮਲ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਸਾਮਾਨ੍ਯਸੁਖਿਨੋ ਨਰਾਃ ਪਦ੍ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਕਮਲ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਲਈ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ੍ਯਾਯਾਨ੍ਯਾਯਵ੍ਯਯੋਪੇਤਾ ਮਹਾਨੀਲਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਨਰਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਠੀਕ ਜਾਂ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਸ੍ਤੇਯਾਨृਤਕਥਾਯੁਕ੍ਤਾ ਨਰਾਃ ਸ਼ਙ੍ਖਸ਼੍ਰਿਤਾ ਬਲੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ੰਖ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਿਤਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਦਾਨਵ ਨਿਰ੍ਣਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਮਾਸ੍ਤਿ ਦਾਵਨਪਤੇ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਸਾਧੁਸਂਮਤਾ
ਹੇ ਦਾਨਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਕ ਐਸੀ ਕਸਮ ਹੈ ਜੋ ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ।
ਨ ਚਾਸ੍ਤਿ ਭਵਤਸ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ऽਪਿ ਬਲਾਧਿਕਃ
ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਤੋੜ ਵਧੀਕ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।
ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਯੁਧਿ ਵਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਦੇਵਰਾਜੋ ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤਃ
ਇਹ ਕਿ ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ—
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੇ ਪਰਮਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ऽਪਿ ਬਲਾਧਿਕਮ੍
ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਹੌਸਲਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ—
ਨਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯ ਦਾਨਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਃ ਕੁਲੇ
ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਵਿਸ਼ੇषਿਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਨ੍ ਦੈਤੇਯਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਦਾਨਵੈਨ੍ਦ੍ਰਂ ਤਦਾ ਬਲਿਮ੍
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੂੰ—
ਤਸ੍ਯਾਂ ਚਾਥ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਯਾਂ ਵਿਧਵਾ ਇਵ ਯੋषਿਤਃ
ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਧਵਾ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਪ੍ਰਭਾ ਮਤਿਃ ਸ਼੍ਰਮਾ ਭੂਤਿਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾ ਨੀਤਿਰ੍ਦਯਾ ਤਥਾ
ਚਮਕ, ਅਕਲ, ਮਿਹਨਤ, ਚੜ੍ਹਦੀ ਕismet, ਗਿਆਨ, ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਤੇ ਦਇਆ—
ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਬਲਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਵ੍ਯਸ਼੍ਰਾਮ੍ਯਨ੍ਤ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਣ ਬਲੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰਾਮ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਯਜ੍ਵਾ ਤਪਸ੍ਵੀ ਮृਦੁਰੇਵ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ ਦਾਤਾ ਵਿਭਰ੍ਤਾ ਸ੍ਵਜਨਾਭਿਗੋਪ੍ਤਾ
ਉਹ ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤਪੱਸਵੀ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਦਾਨੀ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸਦੋਜ੍ਜ੍ਵਲੋ ਧਰ੍ਮਰਤੋ ऽਥ ਦਾਨ੍ਤਃ ਕਾਮੋਪਭੋਕ੍ਤਾ ਮਨੁਜੋ ऽਪਿ ਜਾਤਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਜਗਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਦਨਂ ਸਹ ਦੇਵੈਃ ਸ਼ਚੀਪਤਿਃ
ਸਚੀਪਤੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ऋषਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਮਾਸੀਨਂ ਪਿਤਰਂ ਸ੍ਵਂ ਚ ਕਸ਼੍ਯਪਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।