ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਘੋਰਂ ਤਾਰਕਾਖ੍ਯੋ ਭਯਙ੍ਕਰਃ
ਤਾਰਕਾ, ਜੋ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਭੈੜਾ ਸੀ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਉਵਾਚ ਯਾਮ ਦੈਤ੍ਯਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਸਬਲਸਂਯੁਤਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਲੜਨ ਲਈ।
ਸਮਾਰੁਰੋਹ ਭਗਵਾਨ੍ ਯਤਮਾਤਲਿਵਾਜਿਨਮ੍
ਭਗਵਾਨ ਮਾਤਲੀ ਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਵਾਹਨਮਾਰੁਹ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚੇਰੁਰ੍ਯੁਦ੍ਧਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਮਃ
ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਵਾਹਨ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾ ਗੁਹ੍ਯਕਾਸ਼੍ਚ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪਨ੍ਨਗਾਃ
ਵਿਦਿਆਧਰ, ਗੁਹ੍ਯਕ, ਯਕ੍ਸ਼, ਰਾਖ੍ਸ਼ਸ ਤੇ ਸੱਪ—
ਗਜਾਨਨ੍ਯੇ ਰਥਾਨਨ੍ਯੇ ਹਯਾਨਨ੍ਯੇ ਸਮਾਰੁਹਨ੍
ਕੁਝ ਹਾਥੀ, ਕੁਝ ਰਥ ਤੇ ਕੁਝ ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹੇ।
ਸਮਾਰੁਹ੍ਯਾਦ੍ਰਵਨ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਯਤੋ ਦੈਤ੍ਯਬਲਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਸਭ ਨੇ ਵਾਹਨ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਖੜੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਦੌੜ ਲਾਇਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਅਧਿਰੁਹ੍ਯ ਸਮਭ੍ਯਗਾਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਵਾਹਨ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਵਵਨ੍ਦ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾਵਨਤਃ ਸਹ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮੈਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਲਯਞ੍ਜਘਨਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਯਾਤਿ ਮਧ੍ਯੇ ਸਹਸ੍ਰਦृਕ੍
ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਪਿੱਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਵਰੁਣਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮਵष੍ਟਭ੍ਯਾਵ੍ਰਜਦ੍ ਬਲੀ
ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਰੁਣ ਪਾਸਾ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਨਾਨਾਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੋਦ੍ਯਤਦੋਃਸਮੂਹਾ ਸਮਾਸਸਾਦਾਰਿਬਲਂ ਮਹੀਧ੍ਰੇ
ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਤੀਰ-ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਦਲਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੈਰੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
ਨਿਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਹਿਤੇ ਜਾਤੋ ਦੇਵਾਸੁਰੋ ਰਣਃ
ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
ਮਹੀਧਰੋਤ੍ਤਮੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਯਥਾ ਵਾਨਰਹਸ੍ਤਿਨੋਃ
ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਨਰ ਤੇ ਹਾਥੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਂਦ੍ਯਾਨੁਰਕ੍ਤਃ ਸਦृਸ਼ੋ ਮੇਘਃ ਖੇ ਸੁਰਤਾਪਸ
ਸੁਰਤਪੁਨ ਆਸਤੀਕ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਬੱਦਲ ਦਿਸਿਆ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਤ੍ਵਨਿਸ਼ਂ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਛਿਨ੍ਧਿ ਭਿਨ੍ਧੀਤਿ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਰਾਤ ਦਿਨ ਹਰ ਪਾਸੇ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: 'ਕੱਟੋ! ਤੋੜੋ!'
ਜਾਤੋ ਰੁਧਿਰਨਿष੍ਯਨ੍ਦੋ ਰਜਃਸਯਮਨਾਤ੍ਮਕਃ
ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਲਝਣ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
ਅਭਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਸਹਿਤਾਃ ਸਮਂ ਸ੍ਕਨ੍ਦੇਨ ਧੀਮਤਾ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਧੀਰਜਵਾਨ ਸਕੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਾਨ੍ ਨਿਜਘ੍ਨੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਯਗੁਪ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਹਾਰਿਣਃ
ਮਾਇਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ, ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ ਸਮਰੇ ਦੈਤ੍ਯੈਃ ਸਮਂ ਸ੍ਕਨ੍ਦੇਨ ਨਾਰਦ
ਨਾਰਦ ਜੀ, ਸਕੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਮਾਨਮ੍ਯ ਬਾਣੈਘੈਰ੍ਨਿਜਘਾਨ ਤਤਸ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ, ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੈਤੇਯਾਃ ਸ਼ਰਣਂ ਜਗ੍ਮੁਃ ਕਾਲਨੇਮਿਂ ਮਹਾਸੁਰਾਮ੍
ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੇ ਪਾਸ ਸ਼ਰਣ ਲੱਭੀ।
ਵਿਵृਦ੍ਧਿਮਗਮਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਯਥਾ ਵ੍ਯਾਧਿਰੁਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਮਾਰੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੋਣ ਤੇ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਂ ਤਮਾਦਾਯ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਵਿਸ੍ਤृਤੇ ਵਦਨੇ ਬਲੀ
ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਖੁੱਲੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਚਕ੍ਰੈਰ੍ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਾਭੈਸ੍ਤ੍ਵਵਨਿਗਗਨਯੋਸ੍ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ऽਨ੍ਤੇ ਕਾਲਵਹ੍ਨੇਰ੍ਜਗਦਖਿਲਮਿਦਂ ਰੂਪਮਾਸੀਦ੍ ਦਿਧਕ੍ਸ਼ੋਃ
ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਪਾਸੇ ਤੇ ਉਪਰ ਫੈਲ ਕੇ, ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਕਾਲ ਅੱਗ ਆਉਣ ਤੇ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ।
ਪੋਪ੍ਲੂਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਦੈਤ੍ਯਾ ਹਰਿਮਮਰਗਣੈਰਰ੍ਚਿਤਂ ਚਾਰੁਮੌਲਿਂ ਨਾਨਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਪਾਤੈਰ੍ਵਿਗਲਿਤਯਸ਼ਸਂਚਕ੍ਰੁਰੁਤ੍ਸਿਕ੍ਤਦਰ੍ਪਾਃ
ਦੈਤਿਆਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਹਰਿ ਨੂੰ—ਜੋ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ, ਸੋਹਣੇ ਮੋਹਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ—ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਘਟ ਗਈ, ਪਰ ਅਹੰਕਾਰ ਵਧ ਗਿਆ।
ਕੋਪਾਦਾਰਕ੍ਤਦृष੍ਟਿਃ ਸਰਥਗਜਹਯਾਨ੍ ਦृष੍ਟਿਨਿਰ੍ਧੂਤਵੀਰ੍ਯਾਨ੍ ਨਾਰਾਚਖ੍ਯੈਃ ਸੁਪੁਙ੍ਖੈਰ੍ਜਲਦ੍ ਇਵ ਗਿਰੀਨ੍ ਛਾਦਯਾਮਾਸ ਵਿष੍ਣੁਃ
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਨੇ ਨਾਰਾਚ ਨਾਂ ਦੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਖ ਲੱਗੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਾਰਮ੍ਬੇ ਦਾਨਵੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸ਼ਤਵਦਨਮਥੋ ਪ੍ਰੇषਯਨ੍ ਕਾਲਨੇਮਿਂ ਸ ਪ੍ਰਾਯਾਦ੍ ਦੇਵਸੈਨ੍ਯਪ੍ਰਭੁਮਮਿਤਬਲਂ ਕੇਸ਼ਵਂ ਲੋਕਨਾਥਮ੍
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਸ਼ਤਵਦਨ ਨੇ ਕਾਲਨੇਮੀ ਨੂੰ ਕੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਣਗਣ ਹੈ।
ਸੋ ऽਪ੍ਯੇਨਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੈਤ੍ਯਵਿਟਪਪ੍ਰਚ੍ਛੇਦਨਂ ਮਾਨਿਨਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚਾਥ ਵਿਹਸ੍ਯ ਤਂ ਚ ਸੁਚਿਰਂ ਮੇਘਸ੍ਵਨੋ ਦਾਨਵਃ
ਉਹ ਦਾਨਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਗੂੰਜਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ—ਦੈਤੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ—ਦੇਖ ਕੇ, ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਹਿਰਣ੍ਯਨਯਨਾਨ੍ਤਕਃ ਕੁਸੁਮਪੂਜਾਰਤਿਃ ਕ੍ਵ ਯਾਤਿ ਮਮ ਦृष੍ਟਿਗੋਚਰੇ ਨਿਪਤਿਤਃ ਖਲਃ
ਹਿਰਣਯ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਚਾਹਵਾਂ—ਇਹ ਨਿਕੰਮਾ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਗਾ?