ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਂ ਗਣਾਧਿਪਮ੍
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
ਮਹਾਪਾਸ਼ੁਪਤਾਨਾਂ ਹਿ ਯਤ੍ ਤ੍ਵਯਾਲਿਙ੍ਗਨਂ ਕृਤਮ੍
ਜੋ ਤੂੰ ਮਹਾਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਹ—
ਰੂਪਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਵੇਕਂ ਚ ਵਦਸ੍ਵ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਵਿਭੋ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਸੋਚ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੱਸ।
ਬਭਾषੇ ਤਾਨ੍ ਗਣਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਭਾਵਾਭਾਵਵਿਚਾਰਿਣਃ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਸਨ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਿਮੂਢੈਸ਼੍ਚ ਨਿਨ੍ਦਦ੍ਭਿਰ੍ਵੈष੍ਣਵਂ ਪਦਮ੍
ਤੇ ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਨਿੰਦਦੇ ਹਨ—
ਯੋ ऽਹਂ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਯਃ ਸੋ ऽਹਮਵ੍ਯਯਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹਾਂ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤਦਮੀਭਿਰ੍ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰੈਰ੍ਭਕ੍ਤਿਭਾਵਯੁਤੈਰ੍ਗਣੈਃ
ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਬਬਰ-ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਗਣਾਂ—
ਯੇਨਾਹਂ ਨਿਨ੍ਦਿਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਵਦ੍ਭਿਰ੍ਮੂਢਬੁਦ੍ਧਿਭਿਃ
ਤੁਸੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਮੂੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤੇ ਵਚਨੇ ਗਣਾਃ ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਣਾਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭਵਾਨ੍ ਹਿ ਨਿਰ੍ਮਲਃ ਸੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਸੁਕ੍ਲੋ ਨਿਰਞ੍ਜਨਃ
ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਮਲ, ਸ਼ਾਂਤ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਬੇਦਾਗ ਹੋ।
ਤੇषਾਂ ਵਚਨਮਰ੍ਥਾਢ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜੀਮੂਤਵਾਹਨਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਭਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੱਦਲਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਉਹ—
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯੇ ਸ੍ਵਯਸ਼ੋਵਰ੍ਦ੍ਧਨਂ ਵਚਃ
ਹੁਣ ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਪਵਾਦਭਯਾਦ੍ ਗੁਹ੍ਯਂ ਭਵਤਾਂ ਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇ
ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਰਾਜ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਏਕਰੂਪਾਤ੍ਮਕਂ ਦੇਹਂ ਕੁਰੁਧ੍ਯਂ ਯਤ੍ਨਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰਣ ਕਰੋ।
ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਭਿਰੇਕਾਗ੍ਰੈਰ੍ਨ ਮੇ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਚਿੱਤ ਲਗਾ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਹੋਏ ਭੀ, ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਨਰਕਾਰ੍ਹਾ ਭਵਦ੍ਭਕ੍ਤਾ ਰਕ੍ਸ਼ਾਮਿ ਸ੍ਵਯਸ਼ੋਰ੍ऽਥਤਃ
ਤੁਹਾਡੇ ਭਗਤ, ਜੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਲਈ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਯਥਾ ਪਤਨ੍ਤਿ ਨਰਕੇ ਹਰਭਕ੍ਤਾਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਹਰਾ ਦੇ ਭਗਤ, ਭਾਵੇਂ ਤਪਸੀ ਹੋਣ, ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ,
ਅਤੋਰ੍ऽਥਂ ਨ ਕ੍ਸ਼ਿਪਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਭਵਤੋ ਨਰਕੇ ऽਦ੍ਭੁਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਬ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟਦਾ।
ਸ਼੍ਵੇਤਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸ ਗਵਾਨ੍ ਪੀਤੋ ਰਕ੍ਤੋ ऽਞ੍ਜਨਪ੍ਰਭਃ
ਉਹ ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਚਿੱਟਾ, ਪੀਲਾ, ਲਾਲ ਤੇ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ ਹੈ—
ਸ਼੍ਵੇਤਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਪੀਤੋ ਰਕ੍ਤੋ ऽਞ੍ਜਨਪ੍ਰਭਃ
ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਚਿੱਟਾ, ਪੀਲਾ, ਲਾਲ ਤੇ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ ਹੈ—
ਸ ਏਵ ਧਤ੍ਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਪੂਜ੍ਯਃ ਸਦਾਸ਼ਿਵਃ
ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ, ਸਦਾ ਪੂਜਣਯੋਗ ਸਦਾਸ਼ਿਵ, ਇਹ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੁਰ੍ਭਗਵਨ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਦਾਸ਼ਿਵਵਿਸ਼ੇਣਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵੱਖਰੀਅਤ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਸਦਾਸ਼ੈਵਂ ਨਿਰਞ੍ਜਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦਾ ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਰੂਪ ਦਰਸਾਇਆ।
ਸਹਸ੍ਰਵਕ੍ਤ੍ਰਚਰਣਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਭੁਜਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਇਸ਼ਵਰ ਹਜ਼ਾਰ ਮੂੰਹ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਦਣ੍ਡਸਂਸ੍ਥਾਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੇਵਪ੍ਰਹਰਣਾਸ੍ਤਥਾ
ਉਸ ਦੀ ਲਾਠੀ 'ਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ।
ਰੌਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਵੈष੍ਣਵੈਸ਼੍ਚੈਵ ਵृਤਂ ਚਿਹ੍ਨੈਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੌਦਰ ਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਖਗਧ੍ਵਜਂ ਵृषਾਰੂਢਂ ਵृषਧ੍ਵਜਮ੍
ਉਹ ਪੰਛੀ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਲੈ ਕੇ, ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਤੇ ਬੈਲ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਤਥਾ ਤਥਾ ਤ੍ਵਜਾਯਨ੍ਤ ਮਹਾਪਾਸ਼ੁਪਤਾ ਗਣਾਃ
ਉਸ ਤੋਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੱਡੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਗਣ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਕ੍ਸ਼ਣਾਚ੍ਛ੍ਵੇਤਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਰਕ੍ਤਃ ਪੀਤੋ ਨੀਲਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦਪਿ
ਕਦੇ ਚਿੱਟਾ, ਕਦੇ ਲਾਲ, ਕਦੇ ਪੀਲਾ, ਕਦੇ ਨੀਲਾ—ਇਕ ਪਲ 'ਚ ਉਹ ਰੰਗ ਬਦਲਦਾ ਸੀ।
ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਭਵਤਿ ਰੁਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਚ੍ਛਂਭੁਃ ਪ੍ਰਭਾਕਰਃ
ਇਕ ਪਲ 'ਚ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ, ਇੰਦਰ, ਸ਼ੰਭੂ ਜਾਂ ਚਮਕਦਾ ਸੂਰਜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।