ਯਥਾ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰਾਣਿ ਕਨਕਾਭਰਣਾਨਿ ਹਿ
ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਦੇ ਹਨ,
ਸ੍ਵਮਿਸਂਲਬ੍ਧਸਂਮਾਨਾ ਭृਤ੍ਯਾ ਰਾਜਸੁਤਾਨਿਵ
ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਨੌਕਰ ਵੀ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,
ਭृਤ੍ਵਾ ਵਸਨ੍ਤਨृਪਤੇਃ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ऽਸृਕ੍ਪ੍ਲੁਤਾ ਇਵ
ਵਸੰਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ,
ਪੁਲਕਾਭਿਰ੍ਵृਤਾ ਯਦ੍ਵਤ੍ ਸਜ੍ਜਨਾਃ ਸੁਹृਦਾਗਮੇ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਦੋਸਤ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਵਕ੍ਤੁਕਾਮਾ ਇਵਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾ ਕੋ ऽਸ੍ਮਾਕਂ ਸਦृਸ਼ੋ ਨਗਃ
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, 'ਸਾਡੇ ਵਰਗਾ ਕਿਹੜਾ ਪਹਾੜ ਹੈ?'
ਨੀਲਾਸ਼ੋਕਕਚਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਵਿਕਾਸਿਕਮਲਾਨਨਾ
ਨੀਲੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਕਾਲੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜੇ ਹੋਏ,
ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਕੁਨ੍ਦਦਸ਼ਨਾ ਮਞ੍ਜਰੀਕਰਸ਼ੋਭਿਤਾ
ਖਿੜੇ ਕੁੰਦ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮੰਜਰੀ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ,
ਪੁਂਸ੍ਕੋਕਿਲਸ੍ਵਨਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਅਙ੍ਕੋਲਵਸਨਾ ਸ਼ੁਭਾ
ਪੁਰਸ਼ ਕੋਕਿਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ, ਅੰਕੋਲਾ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਦਿਵਿਆ,
ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਂਸ਼ਰਸਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਮਤ੍ਤਹਂਸਗਤਿਸ੍ਤਥਾ
ਪੂਰਬੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਸਤ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਚਾਲ,
ਵਸਨ੍ਤਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਬ੩ਹ੍ਮਨ੍ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਸੰਤ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਦਰੀਕਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਤੋ ऽਨਙ੍ਗਮਪਸ਼੍ਯਤ
ਉਹ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਥੇ ਕਾਮ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ।
ਯਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਜਗਨ੍ਨਾਥੋ ਦੇਵੋ ਨਾਰਾਯਣੋ ऽਵ੍ਯਯਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਟੱਲ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
ਸ ਸ਼ਙ੍ਕਰੇਣ ਸਂਦਗ੍ਧੋ ਹ੍ਯਨਙ੍ਗਤ੍ਵਮੁਪਾਗਤਃ
ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਜਲ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦਗ੍ਧਸ੍ਤੁ ਕਾਰਣੇ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਤਦ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਪਰ ਉਹ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਜਲਿਆ? ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਿਨਾਸ਼੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਯਜ੍ਞਂ ਤਂ ਵਿਚਚਾਰ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ
ਤ੍ਰਿਨੈਣੀ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਯਜਨ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਘੁੰਮਿਆ।
ਅਪਤ੍ਨੀਕਂ ਤਦਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਉਨ੍ਮਾਦੇਨਾਭ੍ਯਤਾਡਯਤ੍
ਉਸ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਪਤਨੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਮੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ।
ਵਿਚਚਾਰ ਤਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤਃ ਕਾਨਨਾਨਿ ਸਰਾਂਸਿ ਚ
ਉਹ ਉਮੰਗ ਵਿਚ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨ ਸ਼ਰ੍ਮ ਲੇਭੇ ਦੇਵਰ੍षੇ ਬਾਣਵਿਦ੍ਧ ਇਵ ਦ੍ਵਿਪਃ
ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਹੇ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੀਰ ਲੱਗਾ ਹਾਥੀ।
ਨਿਮਗ੍ਨੇ ਸ਼ਙ੍ਕਰੇ ਆਪੋ ਦਗ੍ਧਾਃ ਕृष੍ਣਾਤ੍ਵਮਾਗਤਾਃ
ਜਦ ਸ਼ੰਕਰ ਡੁੱਬਿਆ, ਪਾਣੀਆਂ ਸੜ ਗਈਆਂ ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਆਸ੍ਯਨ੍ਦਤ੍ ਪੁਣ੍ਯਤੀਰ੍ਥਾ ਸਾ ਕੇਸ਼ਪਾਸ਼ਮਿਵਾਵਨੇ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੇਸ਼ ਦੀ ਲਟ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪੁਲੁਨੇषੁ ਚ ਰਮ੍ਯੇषੁ ਵਾਪੀषੁ ਨਲਿਨੀषੁ ਚ
ਸੁੰਦਰ ਰੇਤਾਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਕਮਲਾਂ ਵਿਚ,
ਵਿਚਾਰਨ੍ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਨੈਵ ਸ਼ਰ੍ਮ ਲੇਭੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ, ਪਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਧ੍ਯਾਯਤਿ ਤਨ੍ਵਙ੍ਗੀਂ ਦਕ੍ਸ਼ਕਨ੍ਯਾਂ ਮਨੋਰਮਾਮ੍
ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਸੁੰਦਰ, ਪਤਲੀ-ਕਾਇਆ ਵਾਲੀ ਧੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਤਥੇਦਂ ਗਦਤਿ ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ਕਨ੍ਯਕਾਮ੍
ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੀ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦਾ।
ਮੁਗ੍ਧੇ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਰਹਿਤੋ ਦਗ੍ਧੋ ऽਸ੍ਮਿ ਮਦਨਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਹੇ ਮਾਸੂਮ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਕਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਪਾਦਪ੍ਰਣਾਮਾਵਨਤਮਭਿਭਾषਿਤੁ ਮਰ੍ਹਸਿ
ਜੋ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਆਲਿਙ੍ਗ੍ਯਸੇ ਚ ਸਤਤਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਨਾਭਿਭਾषਸੇ
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਲਵਕੜੀ ਹੋਈ ਰਹਿੰਦੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ?
ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਪਤਿਂ ਬਾਲੇ ਨਨੁਪ ਤ੍ਵਮਤਿਨਿਰ੍ਘृਣਾ
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਕੁੜੀ, ਕੀ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਰਦਈ ਨਹੀਂ?
ਵਿਨਾ ਤ੍ਵਯਾ ਨ ਜੀਵੇਯਂ ਤਦਸਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮ੍
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਤਾਪਃ ਸਤ੍ਯੇਨਾਪਿ ਸ਼ਪੇ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਦਰਦ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਿਆਰੀ।