ਯੋਗਾਭ੍ਯਾਸਰਤੌ ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਰਿਕृष੍ਣੌ ਬਭੂਵਤੁਃ
ਹਰੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਤਪ੍ਯੇਤਾਂ ਚ ਤਪਃ ਸੌਮ੍ਯੌ ਪੁਰਾਣਵृषਿਸਤ੍ਤ੍ਮੌ
ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਵੱਛੇ ਵਰਗੇ, ਤਪ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਗृਮਨ੍ਤੌ ਤਤ੍ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਗਙ੍ਗਾਯਾ ਵਿਪੁਲੇ ਤਟੇ
ਗੰਗਾ ਦੇ ਚੌੜੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਲਗਨ ਰਹੇ।
ਤਾਪਿਤਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਤਦਾ ਯਯੌ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਪस्या ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ।
ਰਮ੍ਭਾਦ੍ਯਾਪ੍ਸਰਸਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਪ੍ਰੇषਯਤ੍ਸ ਮਹਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਰੰਭਾ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਧੀਆ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ।
ਸਮਂ ਸਹਚਰੇਣੈਵ ਵਸਨ੍ਤੇਨਾਸ਼੍ਰਮਂ ਗਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਵਸੰਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਬਦਰ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮਾਗਮ੍ਯ ਵਿਚਿਕ੍ਰੀਡੁਰ੍ਯਥੇਚ੍ਛਯਾ
ਬਦਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਡਣ ਲੱਗੇ।
ਨਿष੍ਪਤ੍ਰਾਃ ਸਤਤਂ ਰੇਜੁਃ ਸ਼ੋਮਭਯਨ੍ਤੋ ਧਰਾਤਲਮ੍
ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿੰਦੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਸਨ।
ਵਸਨ੍ਤਕੇਸਰੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪਲਾਸ਼ਕੁਸੁਮੈਰ੍ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਵਸੰਤ ਦਾ ਸਿੰਘ ਪਲਾਸ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਆ ਗਿਆ।
ਤਮੇਵ ਹਸਤੇਤ੍ਯੁਚ੍ਚੈਃ ਵਸਨ੍ਤਃ ਕੁਨ੍ਦਕੁਡ੍ਮਲੈਃ
ਵਸੰਤ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਕੁੰਦ ਦੇ ਕਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਯਥਾ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰਾਣਿ ਕਨਕਾਭਰਣਾਨਿ ਹਿ
ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਦੇ ਹਨ,
ਸ੍ਵਮਿਸਂਲਬ੍ਧਸਂਮਾਨਾ ਭृਤ੍ਯਾ ਰਾਜਸੁਤਾਨਿਵ
ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਨੌਕਰ ਵੀ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,
ਭृਤ੍ਵਾ ਵਸਨ੍ਤਨृਪਤੇਃ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ऽਸृਕ੍ਪ੍ਲੁਤਾ ਇਵ
ਵਸੰਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ,
ਪੁਲਕਾਭਿਰ੍ਵृਤਾ ਯਦ੍ਵਤ੍ ਸਜ੍ਜਨਾਃ ਸੁਹृਦਾਗਮੇ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਦੋਸਤ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਵਕ੍ਤੁਕਾਮਾ ਇਵਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾ ਕੋ ऽਸ੍ਮਾਕਂ ਸਦृਸ਼ੋ ਨਗਃ
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, 'ਸਾਡੇ ਵਰਗਾ ਕਿਹੜਾ ਪਹਾੜ ਹੈ?'
ਨੀਲਾਸ਼ੋਕਕਚਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਵਿਕਾਸਿਕਮਲਾਨਨਾ
ਨੀਲੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਕਾਲੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜੇ ਹੋਏ,
ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਕੁਨ੍ਦਦਸ਼ਨਾ ਮਞ੍ਜਰੀਕਰਸ਼ੋਭਿਤਾ
ਖਿੜੇ ਕੁੰਦ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮੰਜਰੀ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ,
ਪੁਂਸ੍ਕੋਕਿਲਸ੍ਵਨਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਅਙ੍ਕੋਲਵਸਨਾ ਸ਼ੁਭਾ
ਪੁਰਸ਼ ਕੋਕਿਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ, ਅੰਕੋਲਾ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਦਿਵਿਆ,
ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਂਸ਼ਰਸਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਮਤ੍ਤਹਂਸਗਤਿਸ੍ਤਥਾ
ਪੂਰਬੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਸਤ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਚਾਲ,
ਵਸਨ੍ਤਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਬ੩ਹ੍ਮਨ੍ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਸੰਤ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਦਰੀਕਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਤੋ ऽਨਙ੍ਗਮਪਸ਼੍ਯਤ
ਉਹ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਥੇ ਕਾਮ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ।
ਯਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਜਗਨ੍ਨਾਥੋ ਦੇਵੋ ਨਾਰਾਯਣੋ ऽਵ੍ਯਯਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਟੱਲ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
ਸ ਸ਼ਙ੍ਕਰੇਣ ਸਂਦਗ੍ਧੋ ਹ੍ਯਨਙ੍ਗਤ੍ਵਮੁਪਾਗਤਃ
ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਜਲ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦਗ੍ਧਸ੍ਤੁ ਕਾਰਣੇ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਤਦ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਪਰ ਉਹ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਜਲਿਆ? ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਿਨਾਸ਼੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਯਜ੍ਞਂ ਤਂ ਵਿਚਚਾਰ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ
ਤ੍ਰਿਨੈਣੀ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਯਜਨ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਘੁੰਮਿਆ।
ਅਪਤ੍ਨੀਕਂ ਤਦਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਉਨ੍ਮਾਦੇਨਾਭ੍ਯਤਾਡਯਤ੍
ਉਸ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਪਤਨੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਮੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ।
ਵਿਚਚਾਰ ਤਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤਃ ਕਾਨਨਾਨਿ ਸਰਾਂਸਿ ਚ
ਉਹ ਉਮੰਗ ਵਿਚ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨ ਸ਼ਰ੍ਮ ਲੇਭੇ ਦੇਵਰ੍षੇ ਬਾਣਵਿਦ੍ਧ ਇਵ ਦ੍ਵਿਪਃ
ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਹੇ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੀਰ ਲੱਗਾ ਹਾਥੀ।
ਨਿਮਗ੍ਨੇ ਸ਼ਙ੍ਕਰੇ ਆਪੋ ਦਗ੍ਧਾਃ ਕृष੍ਣਾਤ੍ਵਮਾਗਤਾਃ
ਜਦ ਸ਼ੰਕਰ ਡੁੱਬਿਆ, ਪਾਣੀਆਂ ਸੜ ਗਈਆਂ ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਆਸ੍ਯਨ੍ਦਤ੍ ਪੁਣ੍ਯਤੀਰ੍ਥਾ ਸਾ ਕੇਸ਼ਪਾਸ਼ਮਿਵਾਵਨੇ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੇਸ਼ ਦੀ ਲਟ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।