ਭ੍ਰਂਸ਼ਨਂ ਨਿਜਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਨਰਕਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚੌਥਾ ਨਰਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਿष੍ਟੌਕਾਸ਼ਨਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਤੁ ਨृਪਾਚਨਮ੍
ਮਿੱਠਾ ਖਾਣਾ ਪੰਜਵਾਂ ਨਰਕ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਸਜ਼ਾ ਵੀ।
ਯਾਨਯੁਗ੍ਯਸ੍ਯ ਹਰਣਂ षष੍ਠਮੁਕ੍ਤਂ ਨृਪਾਚਨਮ੍
ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਜੁਆੜਾ ਲੈ ਜਾਣਾ ਛੇਵੀਂ ਰਾਜ-ਸਜ਼ਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਯੇ ਤ੍ਵਹਿਤਕਾਰਿਤ੍ਵਂ ਸਪ੍ਤਮਂ ਨਿਰਯਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਰਾਜ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸੱਤਵਾਂ ਨਰਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲਾਲਾਸਂਕੀਰ੍ਣਮੇਵੋਕ੍ਤਮष੍ਟਮਂ ਨਰਕਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਥੁੱਕ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਨਾ ਅੱਠਵਾਂ ਨਰਕ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਰੋਧਂ ਬਨ੍ਧੁਭਿਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਂ ਨਵਮਂ ਨਰਪਾਚਨਮ੍
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਨੌਵੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਜ਼ਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤੇਯਂ ਧਰ੍ਮਨਾਸ਼ਂ ਦਸ਼ਮਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਚੋਰੀ ਕਰਨਾ ਤੇ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਦਸਵਾਂ ਨਰਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼ਮਮੇਵੋਕ੍ਤਂ ਨਰਕਂ ਸਦ੍ਭਿਰੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਗੁਣੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗਿਆਰਵਾਂ ਨਰਕ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਸਂਸ੍ਕਾਰਪਰਿਹੀਨਤ੍ਵਮਿਦਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਣਾ ਬਾਰਵਾਂ ਨਰਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਂਭੇਦਃ ਸਂਵਿਦਾਮੇਤਤ੍ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਮਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਸਹਿਮਤੀਆਂ ਵਿਚ ਫੁਟ ਪੈ ਜਾਣਾ ਤੇਰਵਾਂ ਨਰਕ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਦ੍ਰ੍ਦਸ਼ਮਮੋਵੋਕ੍ਤਂ ਨਰਕਂ ਤਦ੍ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਮ੍
ਚੌਦਵਾਂ ਨਰਕ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਮृਤਂ ਤਤ੍ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਮਮਸ੍ਤ੍ਯਵਚਨਾਨਿ ਚ
ਪੰਦਰਵਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਅਣਕਹੇ ਨਰਕ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਚਾਤਤਾਯਿਤ੍ਵਲਮਾਵਾਸੇष੍ਵਗ੍ਨਿਦੀਪਨਮ੍
ਹਰ ਇਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਜਗਾਉਣੀ, ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਅਤਿਥੀ ਸਮਝਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਈਰ੍षਰ੍ਯਾਭਾਵਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯੇषੁ ਉਦ੍ਧृਤ੍ਤਂ ਤੁ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਮ੍
ਸੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਨਾ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰੀਣਯੇਦ੍ ਦੇਵਂ ਸਂਤਤ੍ਯਾ ਜਗਤਃ ਪਤਿਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਗੁਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ।
ਪੁਂਨਾਮਨਰਕਂ ਘੋਰਂ ਵਿਨਾਸ਼ਯਤਿ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੇषਪਾਪਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਬਾਕੀ ਪਾਪਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪਿਤृਣਾਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਰ੍ਵਰ੍ਵਣੇषੁ ਚੈਕਤਾ
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆ, ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਇਕਤਾ ਹੈ।
ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਸ਼੍ਚ ਮਹਾਪਾਪਮਗਮ੍ਯਾਗਮਨਂ ਤਥਾ
ਮੱਛੀ ਆਦਿਕ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਣਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ।
ਸ੍ਵਦੋषਾਚ੍ਛਾਦਨਂ ਪਾਪਂ ਪਰਦੋषਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਮ੍
ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ ਲੁਕਾਉਣਾ ਪਾਪ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਵੀ।
ਟਾਕਿਤ੍ਵਂ ਤਾਲਵਾਦਿਤ੍ਵਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਾਚਾਪ੍ਯਧਰ੍ਮਜਮ੍
ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣਾ, ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਤਾਲ ਵਜਾਉਣਾ, ਤੇ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਗਲਤ ਬੋਲਣਾ ਪਾਪ ਹੈ।
ਏਤੈਸ਼੍ਚ ਪਾਪੈਃ ਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰੀਣਯੇਦ੍ ਯਦਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਇਹਨਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ—
ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਵਾਚਿਕਂ ਯਤ੍ ਤੁ ਮਾਨਸਂ ਕਾਯਿਕਂ ਤਥਾ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਰੀਰਕ, ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਮਨ ਵਿਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇ—
ਭ੍ਰਾਤृਭਿਰ੍ਬਾਨ੍ਧਵੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਜਨ੍ਮਨਿ ਧਰ੍ਮਜ
ਉਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਭਰਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਵਿਪਰੀਤੇ ਭਵੇਤ੍ ਸਾਧ੍ਯ ਵਿਪਰੀਤਃ ਪਦਕ੍ਰਮਃ
ਜੇ ਕ੍ਰਮ ਉਲਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨਤੀਜਾ ਵੀ ਉਲਟ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸੇषਾਤ੍ ਤਾਰਯਤੇ ਸ਼ਿष੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ऽਪਿ ਹਿ ਪੁਤ੍ਰਕਃ
ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਚੇਲਾ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਪੁੱਤਰ।
ਤ੍ਰਿਃ ਸਤ੍ਯਂ ਤਵ ਪੁਤ੍ਰੋ ऽਹਂ ਦੇਵ ਯੋਗਂ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
"ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਜੋਗ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸ।"
ਦਾਸ੍ਯੇਤੇ ਚ ਤਤਃ ਸੂਨੁਰ੍ਦਾਯਾਦੋ ਮੇ ऽਸਿ ਪੁਤ੍ਰਕ
"ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ; ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਵਾਰਸ ਹੈਂ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ।"
ਯੇਯਂ ਹਿ ਭਵਤਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਤਾਂ ਮੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
"ਜੋ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਸਮਝਾ।"
ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼੍ਰੁਣੁ ਵਤ੍ਸੇਤਿ ਨਾਰਦ
ਭਗਵਾਨ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸੁਣ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਨਾਰਦ।"