ਕਿਮਤ੍ਰ ਚਿਤ੍ਰਂ ਯਦਨੁਜ੍ਜ੍ਵਲਂ ਜਨਂ ਨਿषੇਵ੍ਯ ਯੋषਿਦ੍ ਭਵਤਿ ਤ੍ਵਸ਼ੀਲਾ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅਜੀਬ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਔਰਤ ਚਾਨਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਫਲੈਸ਼੍ਚ ਬਿਲ੍ਵਾਃ ਪਯਸਾ ਤਥਾਪਗਾਃ ਪਤ੍ਰੈਃ ਸਪਦ੍ਮੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਸਰਾਂਸਿ
ਬੇਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਦਰਿਆ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਸਰੋਵਰ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗृਹਂ ਕੁਰੁष੍ਵਾਤ੍ਰ ਮਹਾਚਜਲੋਤ੍ਤਮੇ ਸੁਨਿਰ੍ਵृਤਾ ਯੇਨ ਭਵਾਮਿ ਸ਼ਂਭੋ
ਇਹ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਕੋਲ, ਇਸ ਸੋਹਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਘਰ ਬਣਾਅੋ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸੁਖੀ ਰਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ।
ਨ ਮੇ ऽਸ੍ਤਿ ਵਿਤ੍ਤਂ ਗृਹਸਂਚਯਾਰ੍ਥੇ ਮृਗਾਰਿਚਰ੍ਮਾਵਰਣਂ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਘਰ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਲਈ ਕੋਈ ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ; ਮੇਰਾ ਢੱਕਣ ਕੇਵਲ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਹੈ, ਪ੍ਰੀਤਮ।
ਕੇਯੂਰਮੇਕਂ ਮਮ ਕਮ੍ਬਲਸ੍ਤ੍ਵਹਿਰ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਨ੍ਯੋ ਭੁਜਗੋ ਧਨਞ੍ਜਯਃ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਕ ਹੀ ਬਾਂਹਬੰਦ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਚਾਦਰ ਤੂੰ ਹੈਂ; ਦੂਜਾ ਇਕ ਸੱਪ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਧਨੰਜਯ ਹੈ।
ਨੀਲੋ ऽਪਿ ਨੀਲਾਞ੍ਜਨਤੁਲ੍ਯਵਰ੍ਣਃ ਸ਼੍ਰੋਣੀਤਟੇ ਰਾਜਤਿ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਃ
ਨੀਲਾ, ਜੋ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਕਮਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਵਨਿਤਸਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ੍ਵਾਮਿਨੋ ਵਾਸਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍ ਪਰਿਵਦਤਿ ਸਰੋषਂ ਲਜ੍ਜਯੋਚ੍ਛ੍ਵਸ੍ਯ ਚੋष੍ਮ੍
ਮਾਲਕ ਦੀ ਠੰਢੀ ਥਾਂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਨੌਕਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਮ ਤੇ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲੇ ਸ੍ਥਿਤਾਯਾ ਮੇ ਸੁਦੁਃਖੇਨ ਵਦਾਮ੍ਯਤਃ
ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੇਠ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਤਤੋ ऽਭਵਨ੍ਨਾਮ ਤੇਦਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਜੀਮੂਤਕੇਤੁਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਂ ਦਿਵਿ
ਫਿਰ ਉਸ ਘੋੜੇ ਦਾ ਨਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੀਮੂਤਕੇਤੁ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਲੋਕਾਨ੍ਨ੍ਦਕਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਸ਼ਰਤ੍ ਸਮਭਵਨ੍ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸੋਹਣੀ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਆ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਦ੍ਮਾਃ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਨਿਲਯਾਨਿ ਵਾਯਸਾ ਰੁਰੁਰ੍ਵਿषਾਣਂ ਕਲੁषਂ ਜਲਾਸ਼ਯਃ
ਕਮਲ ਸੁਗੰਧ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਿਰਣ ਦੇ ਸਿੰਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਗੰਦੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਨਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਹृष੍ਟਾਨ੍ਯਪਿ ਗੋਕੁਲਾਨਿ ਸਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸਂਤੋषਮਨੁਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ
ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਸਦਾ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਰਾਹੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
ਸਤਾਂ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹਿ ਦਿਸ਼ਾਂ ਮੁਖੈਃ ਸਮਂ ਵੈਮਲ੍ਯਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਸ਼ਸ਼ਙ੍ਕਕਾਨ੍ਤਯਃ
ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ, ਚੰਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸੁੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਤੀਮਾਦਾਯ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਮਨ੍ਦਰਂ ਸਮੁਪਾਯਯੌ
ਸਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੰਦਰ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਰਰਾਮ ਸ਼ਂਭੁਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਸਤ੍ਯਾ ਸਹ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਸ਼ੰਭੂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਤਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਯष੍ਟੁਮਾਰਭਤ ਕ੍ਰਤੁਮ੍
ਦਕ੍ਖ, ਜੋ ਸਿਰਮੌਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਯੱਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸਕਸ਼੍ਯਪਾਨ੍ ਸਮਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਸਦਸ੍ਯਾਨ੍ ਸਮਚੀਕਰਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਸਹਾਨਸੂਯਯਾਤ੍ਰਿਂ ਚ ਸਹ ਧृਤ੍ਯਾ ਚ ਕੌਸ਼ਿਕਮ੍
ਉਹ ਅਨਸੂਯਾ, ਅਤ੍ਰੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਯਾ ਸਹਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨृषਿਮਙ੍ਗੀਰਸਂ ਤਥਾ
ਚੰਦ੍ਰਾ ਅਤੇ ਅੰਗੀਰਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਗੁਣਸਂਪਨ੍ਨਾਨ੍ ਵੇਦਵੇਦਾਡ੍ਗਪਾਰਗਾਨ੍
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ।
ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਯਜ੍ਞਵਾਟਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲਤ੍ਵਮਾਦਿਸ਼ਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਯਜਨ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।
ਭृਗੁਂ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਂਸ੍ਕਾਰੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੂੰ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ।
ਧਨਾਨਾਮਾਧਿਪਤ੍ਯੇ ਚ ਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਹਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਸਸ਼ਙ੍ਕਰਾਂ ਸਤੀਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਖੇ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਨ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰਯਤ੍
ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਸਤੀ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਯਜਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਰਿष੍ਠੋ ऽਪਿ ਆਦ੍ਯੋ ऽਪਿ ਨ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ
ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।
ਕਪਾਲੀਲਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵੇਸ਼ੋ ਦਕ੍ਸ਼ੇਣ ਨ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ
ਕਪਾਲੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੱਖ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਨਹੀਂ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਦੇਵਤਾਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ ਕਪਾਲੀ ਭਗਵਾਞ੍ਜਾਤਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਕੇਨ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ
ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧਾਰੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਪਾਲੀ, ਸ਼ੰਕਰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਐਸਾ ਹੋਇਆ?
ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਾਦਿਪੁਰਾਣੇ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਵ੍ਯਕ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਨਾ
ਇਹ ਆਦਿ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਨष੍ਟਟਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਣष੍ਟਪਵਨਾਨਲਮ੍
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਤਾਰੇ ਥਕ ਗਏ, ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਮਿਟ ਗਈ।
ਨਿਮਗ੍ਨੁਪਰ੍ਵਤਤਰੁ ਤਮੋਭੂਤਂ ਸੁਦੁਰ੍ਦਸਮ੍
ਜਦੋਂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਰੁੱਖ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ।