ਪਾਵਕਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦੇਵੇਸ਼ਃ ਪਰਾਂ ਮੁਦਮਵਾਪ ਚ
ਪਾਵਕ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਸੀ, ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ।
ਤਾ ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧਰਃ ਪ੍ਰਤੀਤ੍ਯਾ ਵਿਧਿਵਦ੍ ਵਚਨਂ ਮੁਨੇ
ਫਿਰ ਹਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਕੁਟੁਲਾਯਾਃ ਕੁਮਾਰੇਤਿ ਪੁਤ੍ਰੋ ऽਯਂ ਭਵਿਤਾਵ੍ਯਯਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਕੁਟਿਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁਮਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।'
ਗੁਹ ਇਤ੍ਯੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚ ਮਮਾਸੌ ਤਨਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ
'ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਹਾ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਮਾਹਾਸੇਨ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਹੁਤਾਸ਼ਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਕਃ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਸੁਤਃ ਸ਼ਰਵਣਸ੍ਯ ਚ
'ਇਹ ਹੁਤਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਹਾਸੇਨ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਰਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਰਦਵਤ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
षਡਾਸ੍ਯਤ੍ਵਾਨ੍ ਮਹਾਬਾਹੁਃ षਣ੍ਮੁਖੋ ਨਾਮ ਗੀਯਤੇ
'ਛੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਛਣਮੁਖਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਸਸ੍ਮਾਰ ਦੈਵਤੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧ ਤੇ ऽਪ੍ਯਾਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਜਲਦੀ ਆ ਗਏ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹੁਤਾਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਕੁਟਿਲਾਂ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਸ੍ਤਥਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੁਤਾਸ਼ਨ, ਕੁਟਿਲਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਬਾਲਮਤ੍ਯੁਗ੍ਰਂ षਣ੍ਮੁਖਂ ਸੂਰ੍ਯਸਂਨਿਭਮ੍ ਮੁष੍ਣਨ੍ਤਮਿਵ ਚਕ੍ਸ਼ੁਂषਿ ਤੇਜਸਾ ਸ੍ਵੇਨ ਦੇਵਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਬੱਚੇ ਛਣਮੁਖਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ।
ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵ ਕृਤਂ ਦੇਵ੍ਯਾਗ੍ਨਿਨਾ ਤਥਾ
'ਹੇ ਦੇਵ, ਤੇਰੇ, ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਮਭਿष੍ਞ੍ਚਾਮ षਣ੍ਮੁਖਮ੍
'ਆਓ ਅਸੀਂ ਛਣਮੁਖਾ ਨੂੰ ਕੁਰੁਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੀਏ।'
ਮਹਿषਂ ਘਾਤਯਤ੍ਵੇष ਤਾਰਕਂ ਚ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍
'ਉਹ ਮਹਿਸ਼ ਨੂੰ ਤੇ ਬੜੇ ਭਿਆਨਕ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਮਾਰੇ।'
ਕੁਮਾਰਸਹਿਤਾ ਜਗ੍ਮੁਃ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਮਹਾਫਲਮ੍
ਉਹ ਕੁਮਾਰ ਸਮੇਤ ਵੱਡੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਕੁਰੁਖੇਤਰ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਯਤ੍ਨਮਸ੍ਯਾਭਿषੇਕਾਰ੍ਤਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮੁਨਿਗਣੈਃ ਸਹ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।
ਵਰੌषਧੀਭਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਭਿਸ੍ਤਦਾਭ੍ਯषਿਞ੍ਚਨ੍ ਗੁਮਚ੍ਯੁਤਾਦ੍ਯਾਃ
ਚੰਗੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ, ਗੁੰਦ ਵਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।
ਜਗੁਰ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪਤਯੋ ਨਨृਤੁਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰੋਗਣਾਃ
ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸ੍ਨੇਹਾਦੁਤ੍ਸਙ੍ਗਗਂ ਸ੍ਕਨ੍ਦਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਯਜਿਘ੍ਰਨ੍ਮੁਰ੍ਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਮਾਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਚੁੰਮਿਆ।
ਭਾਤ੍ਯਦ੍ਰਿਜਾ ਯਥੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਦੇਵਮਾਤਾਦਿਤਿਃ ਪੁਰਾ
ਉਹ ਇੰਝ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦਰ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਅਦਿਤੀ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।
ਪਾਵਕਃ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕੁਟਿਲਾ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ
ਪਾਵਕ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁਟਿਲਾ,
ਪ੍ਰਮਥਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰਃ ਪ੍ਰਦਾਚ੍ਛਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਾਨ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮਥਾ ਦਿੱਤੇ ਜੋ ਬਲ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ,
ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਬਲਿਨਾਂ ਮੁਖ੍ਯਂ ਖ੍ਯਾਤਂ ਕੁਮੁਦਮਾਲਿਨਮ੍
ਚੌਥਾ, ਜੋ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੇ ਕੁਮੁਦਮਾਲੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ,
ਪ੍ਰਦਦੁਃ ਪ੍ਰਮਥਾਨ੍ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੋਗਮਾਃ
ਸਭ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮਥਾ ਦਿੱਤੇ,
ਸਂਕ੍ਰਮਂ ਵਿਕ੍ਰਮਂ ਚੈਵ ਤृਤੀਯਂ ਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਸੰਕ੍ਰਮ, ਵਿਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ,
ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਣਿਂ ਵਸੁਮਣਿਮਸ਼੍ਵਿਨੌ ਵਤ੍ਸਨਨ੍ਦਿਨੌ
ਚੰਦਰਮਾ ਨੇ ਮਣੀ ਦਿੱਤਾ, ਵਸੁਮਣੀ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ ਨੇ ਵਤਸਨੰਦਿਨਾ ਦਿੱਤਾ,
ਕੁਨ੍ਦਂ ਮੁਕੁਨ੍ਦਂ ਕੁਸੁਮਂ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਧਾਤਾਨੁਚਰਾਨ੍ ਦਦੌ
ਕੁੰਦ, ਮੁਕੁੰਦ ਅਤੇ ਕੁਸੁਮ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਧਾਤੂਆਂ ਦੇ ਸੇਵਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ,
ਪਾਣਿਤ੍ਯਜਂ ਕਾਲਕਞ੍ਚ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ ਪੂषਾ ਮਹਾਬਲੌ
ਪੂਸ਼ਾ ਨੇ ਪਾਣਿਤ੍ਯਜ ਅਤੇ ਕਾਲਕਾ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਦਿੱਤੇ,
ਪ੍ਰਾਦਾਦੇਵੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤੋ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਤਿਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਚ ਪਾਰ੍षਦਮ੍
ਉੱਚੇ ਵਿਂਧਿਆ ਨੇ ਅਤਿਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਨੂੰ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ,
ਸਂਗ੍ਰਹਂ ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਚਾਬ੍ਧਿਰ੍ਨਾਗਾ ਜਯਮਹਾਜਯੌ
ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਸੰਗ੍ਰਹਾ ਤੇ ਵਿਗ੍ਰਹਾ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਜਯਾ ਤੇ ਮਹਾਜਯਾ ਦਿੱਤੇ,
ਘਸਂ ਚਾਤਿਘਸਂ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਾਦਾਦਨੁਚਰਾਵੁਭੌ
ਵਾਯੂ ਨੇ ਘਾਸਾ ਅਤੇ ਅਤਿਘਾਸਾ, ਦੋਵੇਂ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ,
ਪ੍ਰਦਦਾਵਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ ਪਞ੍ਚ ਪ੍ਰਮਥਾਨ੍ षਣ੍ਮੁਖਾਯ ਹਿ
ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੇ ਛਣਮੁਖਾ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮਥਾ ਦਿੱਤੇ,