ਵਿਵਦਨ੍ਤੌ ਦਦਰ੍ਸਾਥ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਫਿਰ ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਤਾਵੂਚਤੁਃ ਵੁਤ੍ਰਹੇਤੋ ਰੁਦ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਰੋਦ੍ਭਵਾਯ ਹਿ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਤੋਂ ਹੋਇਆ, ਇਹਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਹੈ।'
ਸ ਯਦਾ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਕੁਰੁਧ੍ਵਮਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਖੇ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਕਰੋ, ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਰੱਖੋ।
ਸਮ੍ਭ੍ਯੇਤ੍ਯੋਚਤੁਸ੍ਤਥ੍ਯਂ ਕਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਨਾਰਦ
ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਨਾਰਦ, ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ?'
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਦਿष੍ਟ੍ਯੇਤਿ ਗਿਰਿਜਾਂ ਪ੍ਰੋਦ੍ਭੂਤਪੁਲਕੋ ऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਗਿਰਿਜਾ ਨੂੰ, ਰੋਮ ਰੋਮ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਆਖਿਆ, 'ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ, ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ!'
ਪ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਦ੍ ਯਂ ਸ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜਿਸ ਕੋਲ ਪੁੱਛਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਹੋਮਯਾ ਕੁਟਿਲਯਾ ਪਾਵਕੇਨ ਚ ਧੀਮਤਾ
ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਕੁਟਿਲਾ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਪਾਵਕ ਵੀ ਸੀ।
ਦਦृਸ਼ੁਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਕਂ ਤਂ ਚ ਕृਤ੍ਤਿਕੋਤ੍ਸਙ੍ਗਸ਼ਾਯਿਨਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਬੱਚਾ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਯੋਗੀ ਚਤੁਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿਰਭੂਤ੍ षਣ੍ਮੁਖਃ ਸ ਸ਼ਿਸ਼ੁਸ੍ਤ੍ਵਪਿ
ਉਹ ਜੋਗੀ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਛੇ ਚਿਹਰੇ ਸਨ।
ਕੁਟਿਲਾਮਗਮਚ੍ਛਾਖੋ ਮਹਾਸੇਨੋ ऽਗ੍ਨਿਮਭ੍ਯਯਾਤ੍
ਕੁਟਿਲਾ ਨੇ ਆ ਕੇ ਮਹਾਸੇਨ ਵੱਲ ਵਧੀ, ਤੇ ਮਹਾਸੇਨ ਅੱਗ ਵੱਲ ਗਿਆ।
ਪਾਵਕਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦੇਵੇਸ਼ਃ ਪਰਾਂ ਮੁਦਮਵਾਪ ਚ
ਪਾਵਕ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਸੀ, ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ।
ਤਾ ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧਰਃ ਪ੍ਰਤੀਤ੍ਯਾ ਵਿਧਿਵਦ੍ ਵਚਨਂ ਮੁਨੇ
ਫਿਰ ਹਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਕੁਟੁਲਾਯਾਃ ਕੁਮਾਰੇਤਿ ਪੁਤ੍ਰੋ ऽਯਂ ਭਵਿਤਾਵ੍ਯਯਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਕੁਟਿਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁਮਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।'
ਗੁਹ ਇਤ੍ਯੇਵ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚ ਮਮਾਸੌ ਤਨਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ
'ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਹਾ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਮਾਹਾਸੇਨ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਹੁਤਾਸ਼ਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਕਃ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਸੁਤਃ ਸ਼ਰਵਣਸ੍ਯ ਚ
'ਇਹ ਹੁਤਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਹਾਸੇਨ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਰਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਰਦਵਤ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
षਡਾਸ੍ਯਤ੍ਵਾਨ੍ ਮਹਾਬਾਹੁਃ षਣ੍ਮੁਖੋ ਨਾਮ ਗੀਯਤੇ
'ਛੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਛਣਮੁਖਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਸਸ੍ਮਾਰ ਦੈਵਤੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧ ਤੇ ऽਪ੍ਯਾਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਜਲਦੀ ਆ ਗਏ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹੁਤਾਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਕੁਟਿਲਾਂ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਸ੍ਤਥਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੁਤਾਸ਼ਨ, ਕੁਟਿਲਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਬਾਲਮਤ੍ਯੁਗ੍ਰਂ षਣ੍ਮੁਖਂ ਸੂਰ੍ਯਸਂਨਿਭਮ੍ ਮੁष੍ਣਨ੍ਤਮਿਵ ਚਕ੍ਸ਼ੁਂषਿ ਤੇਜਸਾ ਸ੍ਵੇਨ ਦੇਵਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਬੱਚੇ ਛਣਮੁਖਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ।
ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵ ਕृਤਂ ਦੇਵ੍ਯਾਗ੍ਨਿਨਾ ਤਥਾ
'ਹੇ ਦੇਵ, ਤੇਰੇ, ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਮਭਿष੍ਞ੍ਚਾਮ षਣ੍ਮੁਖਮ੍
'ਆਓ ਅਸੀਂ ਛਣਮੁਖਾ ਨੂੰ ਕੁਰੁਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੀਏ।'
ਮਹਿषਂ ਘਾਤਯਤ੍ਵੇष ਤਾਰਕਂ ਚ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍
'ਉਹ ਮਹਿਸ਼ ਨੂੰ ਤੇ ਬੜੇ ਭਿਆਨਕ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਮਾਰੇ।'
ਕੁਮਾਰਸਹਿਤਾ ਜਗ੍ਮੁਃ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਮਹਾਫਲਮ੍
ਉਹ ਕੁਮਾਰ ਸਮੇਤ ਵੱਡੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਕੁਰੁਖੇਤਰ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਯਤ੍ਨਮਸ੍ਯਾਭਿषੇਕਾਰ੍ਤਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮੁਨਿਗਣੈਃ ਸਹ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।
ਵਰੌषਧੀਭਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਭਿਸ੍ਤਦਾਭ੍ਯषਿਞ੍ਚਨ੍ ਗੁਮਚ੍ਯੁਤਾਦ੍ਯਾਃ
ਚੰਗੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ, ਗੁੰਦ ਵਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।
ਜਗੁਰ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪਤਯੋ ਨਨृਤੁਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰੋਗਣਾਃ
ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸ੍ਨੇਹਾਦੁਤ੍ਸਙ੍ਗਗਂ ਸ੍ਕਨ੍ਦਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਯਜਿਘ੍ਰਨ੍ਮੁਰ੍ਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਮਾਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਚੁੰਮਿਆ।
ਭਾਤ੍ਯਦ੍ਰਿਜਾ ਯਥੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਦੇਵਮਾਤਾਦਿਤਿਃ ਪੁਰਾ
ਉਹ ਇੰਝ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦਰ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਅਦਿਤੀ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।
ਪਾਵਕਃ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕੁਟਿਲਾ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ
ਪਾਵਕ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁਟਿਲਾ,
ਪ੍ਰਮਥਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰਃ ਪ੍ਰਦਾਚ੍ਛਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਾਨ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮਥਾ ਦਿੱਤੇ ਜੋ ਬਲ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ,