ਏष ਤੀਰ੍ਥਵਰਃ ਪੁਣ੍ਯੋ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪੂਜਿਤਃ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਨਾਤਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਾਦ੍ਯੈਵ ਕਪਾਲਂ ਪਰਿਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਵੇਗਾ, ਉਸਦਾ ਕਪਾਲ ਤੁਰੰਤ ਉਤਰ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕਪਾਲਮੋਚਨੇਤ੍ਯੇਵਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਚੇਦਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਥਾਂ 'ਕਪਾਲਮੋਚਨ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਪਾਲ ਉਤਰਦਾ ਹੈ।
ਕਪਾਲਮੋਚਨੇ ਸਸ੍ਨੌ ਵੇਦੋਸ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਮੁਨੇ
ਉਸਨੇ ਕਪਾਲਮੋਚਨ 'ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾ ਲਿਆ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਨਾਮ੍ਨਾ ਬਭੂਵਾਥ ਕਪਾਲਮੋਚਨਂ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਵਰ੍ਯਂ ਭਗਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍
ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਕਪਾਲਮੋਚਨ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਨੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾਸੌ ਦਕ੍ਸ਼ੇਣ ਨ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ
ਇਸ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਸੱਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਯਜ੍ਞੇ ਚਾਰ੍ਹਾਪਿ ਦੁਹਿਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ੇਣ ਨ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾ
ਉਸ ਦੀ ਲਾਇਕ ਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਯਜਨ 'ਤੇ ਸੱਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਜਯਾ ਜਗਾਮ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਮਨ੍ਦਰਂ ਚਾਰੁਕਨ੍ਦਰਮ੍
ਜਯਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸੋਹਣੇ ਗੁਫਾ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਗਈ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵਿਜਯਾ ਨਾਗਾਜ੍ਜਯਨ੍ਤੀ ਚਾਪਰਾਜਿਤਾ
ਵਿਜਯਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਤੇ ਜਯੰਤੀ ਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਗਈਆਂ?
ਗਤਾ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਮਖੇ ਮਾਤਾਮਹਸ੍ਯ ਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਯਜਨ 'ਤੇ ਗਈਆਂ।
ਅਹਂ ਸਮਾਗਤਾ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤਤ੍ਰ ਗਮਨੋਤ੍ਸੁਕਾ
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੇ ਉਥੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
ਨਾਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਸਿ ਤਾਤੇਨ ਉਤਾਹੋਸ੍ਵਿਦ੍ ਵ੍ਰਜਿष੍ਯਸਿ
ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸੱਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਤੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਜਾਵੇਗੀ?
ਮਾਤृष੍ਵਸਃ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਸ਼੍ਚ ਸਪਤ੍ਨੀਕੋ ਗਤਃ ਕ੍ਰਤੁਮ੍
ਮੇਰਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਭਰਾ ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਯਜਨ 'ਤੇ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਃ ਕ੍ਰਤੌ ਸਰ੍ਵੇ ਕਿਂ ਨਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾ
ਯਜਨ 'ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ; ਤੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ?
ਮਨ੍ਯੁਨਾਭਿਪ੍ਲੁਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮਗਮਤ੍ ਤਤਃ
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਪਾ ਗਈ।
ਮੁਞ੍ਚਤੀ ਵਾਰਿ ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਸ੍ਵਰਂ ਵਿਲਲਾਪ ਹ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਈ।
ਆਃ ਕਿਮੇਤਦਿਤੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਯਾਭ੍ਯਾਸ਼ਮੁਪਾਗਤਃ
‘ਅਹਿ, ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ?’ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਜਯਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਕृਤ੍ਤਾਂ ਪਰਸ਼ੁਨਾ ਭੂਮੌ ਸ਼੍ਲਥਾਙ੍ਗੀਂ ਪਤਿਤਾਂ ਸਤੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੱਚੀ ਤੇ ਢਿੱਲੀ ਹੋਈ, ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਵੱਧੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ।
ਕਿਮਿਯਂ ਪਤਿਤਾ ਭੂਮੌ ਨਿਕृਤ੍ਤੇਵ ਲਤਾ ਸਤੀ
ਇਹ ਕਿਉਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਬੇਲ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੇਕ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰਤ੍ਵਾ ਮਖਸ੍ਥਾ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਭਗਿਨ੍ਯਃ ਪਤਿਭਿਃ ਸਹ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ—
ਮਾਤृष੍ਵਸਾ ਵਿਪਨ੍ਨੇਯਮਨ੍ਤਰ੍ਦੁਃਖੇਨ ਦਹ੍ਯਤੀ
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਬੇਹਾਲ ਹੋ ਗਈ।
ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਨਿਸ਼੍ਚੇਰੁਃ ਸਹਸਾਰ੍ਚਿषਃ
ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਿਕਲ ਪਈਆਂ।
ਗਣਾਃ ਸਿਂਹਮੁਖਾ ਜਾਤਾ ਵੀਰਭਦ੍ਰਪੁਰੋਗਮਾਃ
ਸ਼ੇਰ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਦਲ ਉਠੇ, ਵੀਰਭਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ।
ਗਤਃ ਕਨਖਲਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਯਤ੍ਰ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ऽਯਜਤ੍ ਕ੍ਰਤੁਮ੍
ਉਹ ਕਨਖਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਯਜਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਦਿਸ਼ਿ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯੁਤ੍ਤਰਾਯਾਂ ਤਸ੍ਥੌ ਸ਼ੂਲਧਰੋ ਮੁਨੇ
ਪੱਛਮੀ-ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਮুনি ਜੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਮਧ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਰਸ਼ੂਲਧृਕ੍ ਸ਼ਰ੍ਵਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਕ੍ਰੋਧਾਨ੍ਮਹਾਮੁਨੇ
ਵਿਚਕਾਰ, ਸ਼ਰਵ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਮਹਾ-ਮੁਨੀ, ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ऋषਯੋ ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਕਿਮਿਦਂ ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਚਿਨ੍ਤਯਨ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ‘ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?’
ਦ੍ਵਾਰਪਾਲਸ੍ਤਦਾ ਧਰ੍ਮੋ ਵੀਰਭਦ੍ਰਮੁਪਾਦ੍ਰਵਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਧਰਮ, ਵੀਰਭਦਰ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
ਕਰੇਣੈਕੇਨ ਜਗ੍ਰਾਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੁਲਂ ਵਹ੍ਨਿਸਨ੍ਨਿਭਮ੍
ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜ ਲਿਆ।
ਚਤੁਰ੍ਥੇਨ ਗਦਾਂ ਗृਹ੍ਯ ਧਰ੍ਮਮਭ੍ਯਦ੍ਰਵਦ੍ ਗਣਃ
ਚੌਥੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਗਦਾ ਫੜ ਕੇ, ਦਲ ਨੇ ਧਰਮ ਵੱਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।