ਤਾਸਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸਂਵਰਣੋ ऽਧਿਕਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਸੰਵਰਨ ਨੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਵੇਖੀ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੀ।
ਜਾਤਃ ਸਾ ਚ ਤਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯੈਵ ਕਾਮਬਾਣਾਤੁਰਾਭਵਤ੍
ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਈ।
ਰਾਜਾ ਚਲਾਸਨੋ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਨਿਪਪਾਤ ਤੁਰਙ੍ਗਮਾਤ੍
ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਗੱਦੀ ਉਤੇ ਟਿਕ ਨਾ ਸਕਿਆ ਤੇ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਸਿषਿਚੁਰ੍ਵਾਰਿਣਾਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞੋ ऽਭਵਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਹ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਤਾਭਿਰਾਸ਼੍ਵਾਸਿਤਾ ਚਾਪਿ ਮਧੁਰੈਰ੍ਵਚਨਾਮ੍ਬੁਭਿਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ।
ਗਤਸ੍ਤੁ ਮੇਰੁਸ਼ਿਖਰਂ ਕਾਮਚਾਰੀ ਯਥਾਮਰਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਗਿਆ।
ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਨਾਸ਼੍ਨਾਤਿ ਦਿਵਾ ਸ੍ਵਪਿਤਿ ਨੋ ਨਿਸ਼ਿ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਖਾਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਤਪਤੀਤਾਪਿਤਂ ਵੀਰਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਤਪਸਾਂ ਨਿਧਿਃ
ਤਪ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤਪਾ ਕੇ ਸੜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵਿਵੇਸ਼ ਦੇਵਂ ਤਿਗ੍ਮਾਂਸ਼ੁ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਤੇਜ਼ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ।
ਪ੍ਰਤਿਪ੍ਰਣਮਿਤਸ਼੍ਚਾਸੌ ਭਾਸ੍ਕਰੇਣਾਵਿਸ਼ਦ੍ ਰਥੇ
ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਰਥ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਸ਼ੋਭਤੇ ਵਾਰੁਣਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਵਾਰੁਣੀ ਦੀ ਚਮਕ, ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਪृष੍ਟਸ਼੍ਚਾਗਮਨੇ ਹੇਤੁਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਜਦ ਸੂਰਜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਨੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ।
ਸੁਤਾਂ ਸਂਵਰਣਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਸੰਵਰਣ ਦੀ ਧੀ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹੋ।
ਗृਹਾਗਤਾਯ ਦ੍ਵਿਜਪੁਙ੍ਗਵਾਯ ਰਾਜ੍ਞੋਰ੍ऽਥਤਃ ਸਂਵਰਣਸ੍ਯ ਦੇਵਾਃ
ਰਾਜਾ ਸੰਵਰਣ ਦੇ ਸੰਦ ਨਾਲ ਘਰ ਆਏ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਦੇਵਤੇ—
ਸਾ ਚਾਪਿ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਂ ਤਂ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਾਰੁਣਿਮਾਹ ਦੇਵੀ
ਉਹ ਰਾਣੀ, ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਰੁਣੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖੀ।
ਦृष੍ਟੋ ਹ੍ਯਰਣ੍ਯੇ ऽਮਰਗਰ੍ਭਤੁਲ੍ਯੋ ਨृਪਾਤ੍ਮਜੋ ਲਕ੍ਸ਼ਣਤੋ ऽਭਿਜਾਨੇ
ਮੈਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ—ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗਾ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ।
ਕਟਿਸ੍ਤਥਾ ਸਿਂਹਕਟਿਰ੍ਯਥੈਵ ਕ੍ਸ਼ਾਮਂ ਚ ਮਧ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਬਲੀਨਿਬਦ੍ਧਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਕਮਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਮਰ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਪੱਟ ਪਤਲਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲਾ।
ਹਸ੍ਤੌ ਤਥਾ ਪਦ੍ਮਦਲੋਦ੍ਭਵਾਙ੍ਕੌ ਛਤ੍ਰਾਕृਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰੋ ਵਿਭਾਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਕੌਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਸੀਸ ਛਤਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਦੀਰ੍ਘਾਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯਾਙ੍ਗੁਲਯਃ ਸੁਪਰ੍ਵਾਃ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਦਸ਼ਨਾਸ਼੍ਚ ਸੁਭ੍ਰਾਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਚੰਗੀ ਜੋੜ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ; ਹੱਥ, ਪੈਰ ਤੇ ਦੰਦ ਸਭ ਸੋਹਣੇ ਹਨ।
ਰਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਪਞ੍ਚਸੁ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਃ ਕृष੍ਣਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰਾਨਤੋ ऽਪਿ
ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਪੰਜ ਥਾਵਾਂ ਲਾਲ, ਚਾਰ ਥਾਵਾਂ ਕਾਲਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵृਤਃ ਸ ਭਰ੍ਤਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਹਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਂ ਭੁਵਿ ਸਂਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ
ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਸੋਚ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਨੇਹਾਨ੍ਯਕਾਮਾਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤੋ ਦਾਤੁਂ ਤਥਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਭੋ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ
ਸੰਤ ਜਦ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰੋ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤ੍ਰਾਰ੍ਕਸੁਤਾਂ ਸਕਾਮਾਂ ਮੁਦਾ ਯੁਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਜਗਾਦ
ਜਦ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
ਸ ਏਵ ਚਾਯਾਤਿ ਮਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਵੈ ऋਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਮਜਃ ਸਂਵਰਣੋ ਹਿ ਨਾਮ੍ਨਾ
ਉਹੀ ਸੰਵਰਣ, ਰਿਕਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਸਿष੍ਠਂ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤ੍ਵਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਤਪਤੀਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਃ
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਅਤੇ ਤਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੇਯਂ ਲਲਨਾ ਦ੍ਵਿਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ ਵਾਰੁਣਿਃ ਪ੍ਰਾਹ ਨਰਾਧਿਪੇਨ੍ਦ੍ਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ?' ਵਾਰੁਣੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਮਯਾ ਤਵਾਰ੍ਥਾਯ ਦਿਵਾਕਰੋ ऽਰ੍ਥਿਤਃ ਪ੍ਰਾਦਾਨ੍ਮਯਾ ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਮਾਨਿਨਿਨ੍ਯੇ
'ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮੰਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਧੀ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ਼ਰਮ ਲਿਆਇਆ।'
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤੋ ਨृਪਤਿਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟੋ ਜਗ੍ਰਾਹ ਪਾਣਿਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਤਪਤ੍ਯਾਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਤਪਤੀ ਦਾ ਹੱਥ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਰਰਾਮ ਤਨ੍ਵੀ ਭਵਨੋਤ੍ਤਮੇषੁ ਯਤਾ ਮਹੈਨ੍ਦ੍ਰਂ ਦਿਵਿ ਦੈਤ੍ਯਕਨ੍ਯਾ
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਧੀ ਮਹਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦਿਭਿਰੇਵ ਸਂਸ੍ਕृਤੋ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਤਾਜ੍ਯੇਨ ਹੁਤੋ ਯਥਾਗ੍ਨਿਃ
ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਘੀ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।