ਉਦ੍ਭਵਂ ਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਬ੍ਰਵੀਤੁ ਨਃ
ਭਗਵਾਨ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੱਸਣ।
ਯਸ੍ਯਾਂ ਹਿ ਪਿਤਰੋ ਦਿਵ੍ਯਾਃ ਪੂਜ੍ਯਾਸ੍ਮਾਭਿਃ ਪ੍ਰਯਨ੍ਤਤਃ
ਜਿਸ ਵਿਚ, ਅਸੀਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਸਮੇਂ, ਦਿਵਯ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੋਦ੍ਭਵਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਾਂਸ੍ਤਾਂ ਤਿਥੀਮਪਿ
ਉਸ ਨੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਥੀ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।
ਕृਸ੍ਯਾਦੌ ਸਮਭਵਦृਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਸਂਵਰਣੋ ऽਵਤ੍
ਹਲ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਸੰਵਰਨ ਤਾਰੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ।
ਬਾਲ੍ਯੇ ऽਪਿ ਧਰ੍ਮਨਿਰਤੋ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸਦਾਭਵਤ੍
ਉਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਸੀ।
ਸ ਚਾਸ੍ਯਾਧ੍ਯਾਪਯਾਮਾਸ ਸਾਙ੍ਗਾਨ੍ ਵੇਦਾਨੁਦਾਰਧੀਃ
ਉਹ ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਪੜ੍ਹਾਏ।
ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਵਸਿष੍ਠਂ ਤਪਸਾਂ ਨਿਧਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ, ਜੋ ਤਪ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਸੀ, ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ।
ਵੈਭ੍ਰਾਜਂ ਸ ਜਗਾਮਾਥ ਅਥੋਨ੍ਮਾਦਨਮਭ੍ਯਯਾਤ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਵੈਭਰਾਜਾ ਵੱਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਗਲਪਨ ਆ ਗਿਆ।
ਅਵਿਤृਪਤਃ ਸੁਗਨ੍ਧਸ੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ ਵ੍ਯਚਰਦ੍ ਵਨਮ੍
ਸੁਗੰਧ ਤੋਂ ਅਤ੍ਰੁਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਕਹ੍ਲਾਰਪਦ੍ਮਕੁਮੁਦੈਃ ਕਮਲੇਨ੍ਦੀਵਰੈਰਪਿ
ਕਹਲਾਰ, ਪਦਮ, ਕੁਮੁਦ ਤੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ,
ਤਾਸਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸਂਵਰਣੋ ऽਧਿਕਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਸੰਵਰਨ ਨੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਵੇਖੀ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੀ।
ਜਾਤਃ ਸਾ ਚ ਤਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯੈਵ ਕਾਮਬਾਣਾਤੁਰਾਭਵਤ੍
ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਈ।
ਰਾਜਾ ਚਲਾਸਨੋ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਨਿਪਪਾਤ ਤੁਰਙ੍ਗਮਾਤ੍
ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਗੱਦੀ ਉਤੇ ਟਿਕ ਨਾ ਸਕਿਆ ਤੇ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਸਿषਿਚੁਰ੍ਵਾਰਿਣਾਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞੋ ऽਭਵਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਹ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਤਾਭਿਰਾਸ਼੍ਵਾਸਿਤਾ ਚਾਪਿ ਮਧੁਰੈਰ੍ਵਚਨਾਮ੍ਬੁਭਿਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ।
ਗਤਸ੍ਤੁ ਮੇਰੁਸ਼ਿਖਰਂ ਕਾਮਚਾਰੀ ਯਥਾਮਰਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਗਿਆ।
ਤਦਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਨਾਸ਼੍ਨਾਤਿ ਦਿਵਾ ਸ੍ਵਪਿਤਿ ਨੋ ਨਿਸ਼ਿ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਖਾਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਤਪਤੀਤਾਪਿਤਂ ਵੀਰਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਤਪਸਾਂ ਨਿਧਿਃ
ਤਪ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤਪਾ ਕੇ ਸੜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵਿਵੇਸ਼ ਦੇਵਂ ਤਿਗ੍ਮਾਂਸ਼ੁ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਤੇਜ਼ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ।
ਪ੍ਰਤਿਪ੍ਰਣਮਿਤਸ਼੍ਚਾਸੌ ਭਾਸ੍ਕਰੇਣਾਵਿਸ਼ਦ੍ ਰਥੇ
ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਰਥ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਸ਼ੋਭਤੇ ਵਾਰੁਣਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਵਾਰੁਣੀ ਦੀ ਚਮਕ, ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਪृष੍ਟਸ਼੍ਚਾਗਮਨੇ ਹੇਤੁਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਜਦ ਸੂਰਜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਨੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ।
ਸੁਤਾਂ ਸਂਵਰਣਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਸੰਵਰਣ ਦੀ ਧੀ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹੋ।
ਗृਹਾਗਤਾਯ ਦ੍ਵਿਜਪੁਙ੍ਗਵਾਯ ਰਾਜ੍ਞੋਰ੍ऽਥਤਃ ਸਂਵਰਣਸ੍ਯ ਦੇਵਾਃ
ਰਾਜਾ ਸੰਵਰਣ ਦੇ ਸੰਦ ਨਾਲ ਘਰ ਆਏ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਦੇਵਤੇ—
ਸਾ ਚਾਪਿ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਂ ਤਂ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਵਾਰੁਣਿਮਾਹ ਦੇਵੀ
ਉਹ ਰਾਣੀ, ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਰੁਣੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖੀ।
ਦृष੍ਟੋ ਹ੍ਯਰਣ੍ਯੇ ऽਮਰਗਰ੍ਭਤੁਲ੍ਯੋ ਨृਪਾਤ੍ਮਜੋ ਲਕ੍ਸ਼ਣਤੋ ऽਭਿਜਾਨੇ
ਮੈਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ—ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗਾ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ।
ਕਟਿਸ੍ਤਥਾ ਸਿਂਹਕਟਿਰ੍ਯਥੈਵ ਕ੍ਸ਼ਾਮਂ ਚ ਮਧ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਬਲੀਨਿਬਦ੍ਧਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਕਮਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਮਰ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਪੱਟ ਪਤਲਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲਾ।
ਹਸ੍ਤੌ ਤਥਾ ਪਦ੍ਮਦਲੋਦ੍ਭਵਾਙ੍ਕੌ ਛਤ੍ਰਾਕृਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰੋ ਵਿਭਾਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਕੌਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਸੀਸ ਛਤਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਦੀਰ੍ਘਾਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯਾਙ੍ਗੁਲਯਃ ਸੁਪਰ੍ਵਾਃ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਦਸ਼ਨਾਸ਼੍ਚ ਸੁਭ੍ਰਾਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਚੰਗੀ ਜੋੜ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ; ਹੱਥ, ਪੈਰ ਤੇ ਦੰਦ ਸਭ ਸੋਹਣੇ ਹਨ।
ਰਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਪਞ੍ਚਸੁ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਃ ਕृष੍ਣਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰਾਨਤੋ ऽਪਿ
ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਪੰਜ ਥਾਵਾਂ ਲਾਲ, ਚਾਰ ਥਾਵਾਂ ਕਾਲਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।