ਤਥੈਵ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦਿषੁ ਦੈਵਤੇषੁ ਮਹਰ੍ਦ੍ਧਿ ਤੇਜੋ ਵਦਨਾਦ੍ ਵਿਨਿਃਸੁਤਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਕਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਿਕਲ ਆਈ।
ਕਾਤ੍ਯਾਯਨਸ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਮਸ੍ਯ ਤੇਨ ਮਹਰ੍षਿਣਾ ਤੇਜ ਉਪਾਕृਤਂ ਚ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਾਤਿਆਯਨ, ਜੋ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਜਾਤਾ ਤਰਲਾਯਤਾਕ੍ਸ਼ੀ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀ ਯੋਗਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਾ
ਉਸ ਤੋਂ ਕਾਤਿਆਯਨੀ ਜਨਮੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਯੋਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਯਾਮ੍ਯੇਨ ਕੇਸ਼ਾ ਹਰਿਤੇਜਸਾ ਚ ਭੁਜਾਸ੍ਤਥਾष੍ਟਾਦਸ਼ ਸਂਪ੍ਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਯਮਾ ਤੋਂ, ਬਾਂਹਾਂ ਹਰੀ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਠਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਊਰਬ ਚਜਙ੍ਘੇ ਚ ਨਿਤਮ੍ਬਸਂਯੁਤੇ ਜਾਤੇ ਜਲੇਸ਼ਸ੍ਯ ਤੁ ਤੇਜਸਾ ਹਿ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਣਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡੀਆਂ, ਜੋ ਨਿਤੰਬ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ, ਜਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ।
ਦਿਵਾਕਰਾਣਮਪਿ ਤੇਜਸਾਙ੍ਗੁਲੀਃ ਕਰਾਙ੍ਗੁਲੀਸ਼੍ਚ ਵਸੁਤੇਜਸੈਵ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ, ਤੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ।
ਸਾਧ੍ਯੇਨ ਚ ਭ੍ਰਯੁਗਲਂ ਸੁਕਾਨ੍ਤਿਮਤ੍ ਕਨ੍ਦਰ੍ਪਬਾਣਾਸਨਸਨ੍ਨਿਭਂ ਬਭੌ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਭੰਵਾਂ ਸਾਧਿਆਂ ਤੋਂ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ।
ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀਤ੍ਯੇਵ ਤਦਾ ਬਭੌ ਸਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚ ਤੇਨੈਵ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ
ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ 'ਕਾਤਿਆਯਨੀ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਉਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਹੁਤਾਸ਼ਃ ਸ਼੍ਵਸਨਸ਼੍ਚ ਚਾਪਂ ਤੂਣੌ ਤਥਾਕ੍ਸ਼੍ਯ੍ਯਸ਼ਰੌ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍
ਅੱਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿੱਤੀ, ਹਵਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੇ ਅਖੂਤ ਤੀਰ-ਕਟਾਰਾ ਤੇ ਤੀਰ ਦਿੱਤੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮऽਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾਂ ਸਕਮਣ੍ਡਲੁਂ ਚ ਕਾਲੋ ऽਸਿਮੁਗ੍ਰਂ ਸਹ ਚਰ੍ਮਣਾ ਚ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਾਲਾ ਤੇ ਕਮੰਡਲੁ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕਾਲ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਡਾਲੀ ਦਿੱਤੀ।
ਚੂਡਾਮਣਿਂ ਕੁਣ੍ਡਲਮਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ ਕੁਠਾਰਂ ਵਸੁਸ਼ਿਲ੍ਪਕਰ੍ਤ੍ਤਾ
ਵਸੁਆਂ ਦੇ ਕਰਤਾਰ ਨੇ ਚੂੜਾਮਣੀ, ਕੁੰਡਲ, ਅਰਧ ਚੰਦ ਤੇ ਕੁਹਾੜੀ ਦਿੱਤੀ।
ਭੁਜਙ੍ਗਹਾਰਂ ਭੁਜਗੇਸ਼੍ਵਰੋ ऽਪਿ ਅਮ੍ਲਾਨਪੁष੍ਪਾਮृਤਵਃ ਸ੍ਰਜਂ ਚ
ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁਰਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਤਾਂ ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਦੇਵਵਰਾਃ ਸਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਸਵਿष੍ਣੁਰੁਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਵਨਿਲਾਗ੍ਨਿਭਾਸ੍ਕਰਾਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇੰਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਾਯੁ, ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਦ੍ਰਾਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਮਹੀਂ ਵਿਤਤ੍ਯ ਤृष੍ਣਾ ਤ੍ਰਪਾ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ ਭਯਦਾਥ ਕਾਨ੍ਤਿਃ
ਨੀਂਦ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਧਰ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫੈਲ ਗਈ; ਪਿਆਸ, ਲਾਜ, ਭੁੱਖ, ਡਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੀ।
ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਦਯਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿ ਰਥੇਹ ਮਾਯਾ ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਦੈਵ੍ਯੈ ਭਵਰੂਪਿਕਾਯੈ
ਜੀਵਨ, ਦਇਆ ਤੇ ਭਟਕਣਾ ਉਸ ਦਾ ਰਥ ਹਨ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਂ ਮਹਾਪਰ੍ਵਤਮੁਚ੍ਚਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਚਕਾਰ ਯਂ ਨਿਮ੍ਨਤਰਂ ਤ੍ਵਗਸ੍ਤ੍ਯਃ
ਵਿੰਧਿਆ, ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ, ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਥੋੜਾ ਹੇਠਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਸ੍ਮੈ ਕृਤੇ ਕੇਨ ਚ ਕਾਰਣੇਨ ਏਤਦ੍ ਵਦਸ੍ਵਾਮਲਸਤ੍ਤ੍ਵਵृਤ੍ਤੇ
ਇਹ ਕਿਸ ਲਈ ਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ? ਤੂੰ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਦੱਸ।
ਰਵਿਸ੍ਤਤਃ ਕੁਮਭਭਵਂ ਸਮੇਤ੍ਯ ਹੋਮਾਵਸਾਨੇ ਵਚਨਂ ਬਭਾषੇ
ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਨੇ, ਯਜਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਕੁੰਭਭਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਦਦਸ੍ਵ ਦਾਨਂ ਮਮ ਯਨ੍ਮਨੀषਿਨਂ ਚਰਾਮਿ ਯੇਨ ਤ੍ਰਿਦਿਵੇषੁ ਨਿਰ੍ਵृਤਃ
ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦਾਨ ਦੇ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਰਹਾਂ।
ਦਾਨਂ ਦਦਾਮਿ ਤਵ ਯਨ੍ਮਨਸਸ੍ਤ੍ਵਭੀष੍ਟਂ ਨਾਰ੍ਥਿ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਵਿਮੁਖੋ ਮਮ ਕਸ਼੍ਚਿਦੇਵ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਦਾਨ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੇ; ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੋਈ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਏषੋ ऽਦ੍ਯ ਮੇ ਗਿਰਿਵਰਃ ਪ੍ਰਰੁਣਾਦ੍ਧਿ ਮਾਰ੍ਗਂ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਮ੍ਨਕਰਣੇ ਭਗਵਨ੍ ਯਤਸ੍ਵ
ਅੱਜ, ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਮੇਰਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਵਿੰਧਿਆ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ।
ਤਵ ਕਿਰਣਜਿਤੋ ਭਵਿष੍ਯਤੇ ਮਹੀਧ੍ਰੋ ਮਮ ਚਰਣਸਮ੍ਸ਼੍ਰਿਤਸ੍ਯ ਕਾ ਵ੍ਯਥਾ ਤੇ
ਇਹ ਪਹਾੜ ਤੇਰੇ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਰਹੇਗਾ; ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਜਗਾਮ ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਹਿ ਦਣ੍ਡਕਂ ਹਿ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾਚਲਂ ਵृਦ੍ਧ੍ਵਪੁਰ੍ਮਹਰ੍षਿਃ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੰਡਕਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਉਮਰਦراز ਦੇਹ ਨਾਲ ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਿਆ।
ਵृਦ੍ਧੋਸ੍ਮਯਸ਼ਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਵਾਧਿਰੋਢੁਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਵਾਨ੍ ਨੀਚਤਰੋ ऽਸ੍ਤੁ ਸਦ੍ਯਃ
ਮੈਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੇਠਾਂ ਹੋ ਜਾ।
ਸਮਾਕ੍ਰਮਚ੍ਚਾਪਿ ਮਹਰ੍षਿਮੁਕ੍ਯਃ ਪ੍ਰੋਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਂ ਤ੍ਵਿਦਮਾਹ ਸ਼ੈਲਮ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਵਿੰਧਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
ਤ੍ਵਯਾ ਨ ਤਾਵਤ੍ਤ੍ਵਿਹ ਵਰ੍ਧਿਤਵ੍ਯਂ ਨੋ ਚੇਦ੍ ਵਿਸ਼ਪ੍ਸ੍ਯੇ ऽਹਮਵਜ੍ਞਯਾ ਤੇ
ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤਕ ਵਧ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਵਮਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਆਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਸ੍ਥੌ ਸ ਹਿ ਤਾਂ ਤਦਾਸ਼ਾਂ ਕਾਲੇ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਤ੍ਰ ਯਦਾ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਃ
ਉਹ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ, ਉਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਇੱਥੇ ਆਉਣਗੇ।
ਤਤ੍ਰਾਥ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਵਿਦਰ੍ਭਪੁਤ੍ਰੀਂ ਸ੍ਵਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਸੌਮ੍ਯਮੁਪਾਜਗਾਮ
ਉਥੇ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਖਦ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ੇषਂ ਚ ਕਾਲਂ ਸ ਹਿ ਦਣ੍ਡਕਸ੍ਥਸ੍ ਤਪਸ਼੍ਚਾਰਾਮਿਤਕਾਨ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਮੁਨਿਃ
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਪ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦੰਡਕ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨਾਸੌ ਨਿਵृਤ੍ਤੇਤਿ ਮਤਿਂ ਵਿਧਾਯ ਸ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਨੀਚਤਰਾਗ੍ਰਸ਼ृਙ੍ਗਃ
ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸਚਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹੇਠਲੇ ਚੋਟੀ ਤੇ ਟਿਕ ਗਿਆ।