श्रीधराय नमस्तस्मै छद्मवामनरूपिणे
ਉਸ ਸ੍ਰੀਧਰਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਛਲ ਕਰਕੇ ਵਾਮਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
नारदः परिपप्रच्छ पुराणं वामनाश्रयम्
ਨਾਰਦ ਨੇ ਵਾਮਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਪੁਰਾਣਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
वामनत्वं धृतं पूर्वं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
ਮੈਂ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਮਨ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਧਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
त्रिदशैर्युयुधे सार्थमत्र मै संशयो महान्
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਲੜੇ; ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਵੱਡਾ ਹੈ।
शङ्करस्य प्रिया भार्या बभुव वरवर्णिनी
ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਸੀ।
जाता हिमवतो गेहे गिरीन्द्रस्य महात्मनः
ਉਹ ਹਿਮਵਤ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਈ।
एतन्मे संशयं छिन्धि सर्ववित् त्वं मतो ऽसि मे
ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
व्रतानां विविधानां च विधिमाचक्ष्व मे द्विज
ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸੋ।
प्रोवाच वदतां श्रेष्ठो नारदं तपसो निधिम
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
अवधानं स्थिरं कृत्वा शृणुष्व मुनिसत्त्म
ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।
उवाच वचनं दृष्ट्वा ग्रीष्मकालमुपस्थितम्
ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਜਦੋਂ ਗਰਮੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ।
यत्र वातातपौ ग्रीष्मे स्थितयोर्नौ गमिष्यतः
ਜਦੋਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਤੇ ਤਾਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਾਂ।
निराश्रयो ऽहं सुदती सदारण्यचरः शुभे
ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹਾਂ।
निदाघकालमनयत् समं शर्वेण सा सती
ਉਹ ਸਤੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇਕੱਠਾ ਬਿਤਾਇਆ।
घनान्धकारिताशो वै प्रावृट्कालोषतिरागवान्
ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਰੁਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਦਲਾਂ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
प्रोवाच वाक्यं देवेशं सती सप्रणयं तदा
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਤੀ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
स्फुरन्ति नीलाभ्रगणेषु विद्युतो वाशन्ति केकारवमेव बर्हिणः
ਨੀਲੇ ਬਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮੋਰ ਆਪਣੇ ਕੇਕਾ ਸੁਰ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
कदम्बसर्ज्जार्जुनकेतकीद्रुमाः पुष्पाणि मुञ्चन्ति सुमारुताहताः
ਕਦੰਬ, ਸਰਜ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਹਲਕੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਫੁੱਲ ਛੱਡਦੇ ਹਨ।
यथाश्रयान् योगिगणः समन्तात् प्रवृद्धमूलानपि संत्यजन्ति
ਜਿਵੇਂ ਜੋਗੀ ਆਪਣੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਡੂੰਘੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
नूनं समृद्धिं सलिलस्य दृष्ट्वा चरन्ति शूरास्तरुणद्रुमेषु
ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਗੜੇ ਜਵਾਨ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
किमत्र चित्रं यदनुज्ज्वलं जनं निषेव्य योषिद् भवति त्वशीला
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅਜੀਬ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਔਰਤ ਚਾਨਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
फलैश्च बिल्वाः पयसा तथापगाः पत्रैः सपद्मैश्च महासरांसि
ਬੇਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਦਰਿਆ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਸਰੋਵਰ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
गृहं कुरुष्वात्र महाचजलोत्तमे सुनिर्वृता येन भवामि शंभो
ਇਹ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਕੋਲ, ਇਸ ਸੋਹਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਘਰ ਬਣਾਅੋ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸੁਖੀ ਰਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ।
न मे ऽस्ति वित्तं गृहसंचयार्थे मृगारिचर्मावरणं मम प्रिये
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਘਰ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਲਈ ਕੋਈ ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ; ਮੇਰਾ ਢੱਕਣ ਕੇਵਲ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਹੈ, ਪ੍ਰੀਤਮ।
केयूरमेकं मम कम्बलस्त्वहिर्द्वितीयमन्यो भुजगो धनञ्जयः
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਕ ਹੀ ਬਾਂਹਬੰਦ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਚਾਦਰ ਤੂੰ ਹੈਂ; ਦੂਜਾ ਇਕ ਸੱਪ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਧਨੰਜਯ ਹੈ।
नीलो ऽपि नीलाञ्जनतुल्यवर्णः श्रोणीतटे राजति सुप्रतिष्ठः
ਨੀਲਾ, ਜੋ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਕਮਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
अवनितसमवेक्ष्य स्वामिनो वासकृच्छ्रात् परिवदति सरोषं लज्जयोच्छ्वस्य चोष्म्
ਮਾਲਕ ਦੀ ਠੰਢੀ ਥਾਂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਨੌਕਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਮ ਤੇ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
वृक्षमूले स्थिताया मे सुदुःखेन वदाम्यतः
ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੇਠ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ततो ऽभवन्नाम तेदश्वरस्य जीमूतकेतुस्त्विति विश्रुतं दिवि
ਫਿਰ ਉਸ ਘੋੜੇ ਦਾ ਨਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੀਮੂਤਕੇਤੁ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
लोकान्न्दकरी रम्या शरत् समभवन्मुने
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸੋਹਣੀ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਆ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।