ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਸਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਆਸਨ ਵਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਜਟਾਵਾਂ ਦੇ ਗੱਠੜੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਬਿਸਤਰਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੀ ਚੌਕੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ, ਵਿਨਾਇਕ ਅਤੇ ਧਰਮਰਾਜਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਠਵੇਂ ਦਿਨ ਕਾਤਿਆਯਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ ਕਮਲ-ਵਾਸਿਨੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਗਿਆਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਸਾਧਿਆ ਵੀ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਸੋ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਖਾ ਦਾ ਮੌਸਮ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਕਾਂਵੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਭਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ‘ਖਾਲੀ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਿਸਤਰੇ ਤੋਂ ਜਾਗਣ’ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਾਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੀਦੀ ਹੈ ਕਿ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਬਿਸਤਰਾ ਕਦੇ ਖਾਲੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਅਪਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੇਰਾ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ।” ਇਸ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੇਲ ਅਤੇ ਖਾਰ-ਰਹਿਤ ਭੋਜਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। “ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਵਾਹਕ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ” ਇਹ ਜਪਦੇ ਹੋਏ, ਹਵਨ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਬਿਛੂਆਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਹ ਰੀਤ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਸੂਰਜ ਤੁਲਾ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਹਰੀ ਨੂੰ ਜਾਗਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਜਾਗਦੇ ਹਨ। ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਦਰਾਂ ਅਤੇ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਰੀਤ ਨਿਭਾਏ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਵਿੱਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਦਿਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਅਖੰਡ ਪੂਜਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ্নਾਨ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਸਰਜਾ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਧੂਪ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਪਾਨੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। “ਹੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ” – ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਤਿਲ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ-ਵਾਸਨਾ ਰਾਲ ਦਾ ਧੂਪ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵਾਲਾ ਚਾਵਲ-ਖੀਰ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। “ਹੇ ਗਊਆਂ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ”—ਇਹ ਬਿਨਾ ਰੁੱਖੇਪਣ ਦੇ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। “ਹੇ ਸ਼ਰਵ, ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ”—ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਦ ਵਾਲੀ ਰਾਲ ਦਾ ਧੂਪ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ-ਮਿੱਠੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤਿੰਨ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ”—ਇਹ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧੂਪ, ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚੰਦਨ ਲਗਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਤਿਲ-ਮਿਸ਼੍ਰਤ ਚਾਵਲ ਦੀ ਭੋਗ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। “ਹੇ ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਮਹਾਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ”—ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਤਿੰਨ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਿਹਰ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਦੁੱਖੀ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੋ”—ਇਹ ਵਿਨਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਵੈਦਿਕ ਜਨ, ਇਸ ਉਪਵਾਸ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚੰਬੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ, ਧੂਪ ਤੇ ਚੰਦਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਜੋੜੇ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ, ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਹੋਏ, ਭੇਂਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗੁਗਲ ਅਤੇ ਮਹਿਸ ਦੇ ਉਪਲੇ, ਘੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਧੂਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਵੀ ਨਿਯਮਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਪੂਜਾਵਾਂ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਵਿੱਚ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਸਦਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।