ਪਾਰਿਆਤ੍ਰ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਸਿਪਰਾ ਅਤੇ ਅਵੰਤੀ, ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਦਸ਼ਾਰਣਾ ਅਤੇ ਚਿਤਰਕੂਟ ਤੋਂ ਵਗਣ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਵੀ ਮਹਾਨ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਦਰਿਆ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਪਿੱਪਲਾਸ਼੍ਰੋਣੀ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਜੁਲਾਵਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਰਿਕਸ਼ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਬਲਵਾਹਿਨੀ ਵੀ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੇਣਾ, ਵੈਤਰਨੀ, ਸਿਨੀਵਾਹੁ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦਵਤੀ ਦਰਿਆ ਵੀ ਉਲਲੇਖ ਯੋਗ ਹਨ। ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਚੱਜੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਸੁਪ੍ਰਯੋਗਾ, ਵਾਹਿਆ ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਹਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਨੀ ਅਤੇ ਸੁਦਾਮਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਦਰਿਆਵਾਂ ਜੋ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸੀਪਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਖੇਤਰ ਆਪਣੇ ਮਨਮੁੱਤਾਬਿਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ, ਕੁਸੱਟਾ, ਕੁਣਿਕੁੰਡਲਾ, ਪਾਂਜਾਲਕ ਅਤੇ ਕੋਸਲਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸਮਸ਼ਕ, ਅਤੇ ਮੱਧ ਦੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਅਪਰਾਂਤ ਦੇ ਲੋਕ, ਸ਼ੂਦਰ, ਪਹਲਵ ਅਤੇ ਖੇਟਕ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ਼ਾਤਦਰਵ, ਲਲਿੱਤਾ, ਪਾਰਾਵਤ ਅਤੇ ਸਮੂਸ਼ਕ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰਤਰੀ, ਪ੍ਰਤਿਵੈਸ਼ਯ, ਵੈਸ਼ਯ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਪਰਿਵਾਰ, ਚੀਨ, ਤੁਸ਼ਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਹਰੀ ਲੋਕ, ਲੰਪਕ, ਤਾਵਕਾਰਾਮ, ਸ਼ੂਲਿਕ ਅਤੇ ਤੰਗਣ ਵੀ ਹਨ। ਤਾਮਸ, ਕਰਮਮਾਸਾ, ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਅਤੇ ਪੁੰਡਰਕਾ, ਮਾਂਡਵਯ, ਮਾਲਵੀਯ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਲਲੇਖਤ ਹਨ। ਪ੍ਰਵੰਗ, ਵਾਂਗੇਯ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਲਦੰਤਿਕਾ, ਪ੍ਰਗਜੋਤਿਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ, ਵਿਦੇਹ ਅਤੇ ਤਾਮਰਲਿੱਟਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ। ਪੁੰਡਰ, ਕੇਰਲ, ਚੌੜਾ, ਕੁਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਖਸਸ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਮਾਹਿਸ਼ਿਕ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਲਿੰਗ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ। ਵਲਿੰਧਿਆ, ਵਿਂਧਯਮੌਲਿਆ, ਵੈਦਰਭ ਅਤੇ ਦੰਡਕਾ ਦੇ ਲੋਕ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਲਕਟੰਕਟ, ਪੁਲੀਆਂ, ਨੀਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ, ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਤਾਮਸੀਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ। ਭਰਕਚ, ਸਮਹੇਯ, ਸਰਸਵਤ, ਉੱਤਮਰਨ, ਦਸ਼ਾਰਣ, ਭੋਜ ਅਤੇ ਕਿੰਕਵਰ, ਤੁਰੁਸ, ਤੁੰਬਰ, ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਧ—ਇਹ ਲੋਕ ਸੁਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਵੰਧਯਮੂਲ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਾਹਾਰ, ਹੰਸਮਾਰਗ, ਕੁਪਥ, ਤੰਗਣ ਅਤੇ ਖਸ਼, ਤ੍ਰਿਗਰਤ, ਕਿਰਾਤ, ਤੁਮਰ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ। ਹੁਣ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਬਾਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਦਰਸਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ! ਇੱਥੇ ਦਾਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਧਰਮ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਭਰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਕਿ ਉਸ ਲਈ ਧਰਮ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੁਣ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਬੁਲਾਏ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸੀ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਕੇ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਭਟਕੇ।