ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੰਦਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਸੁੰਦਰ ਵਿਅਕਤੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਚਕਰਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਵਾਸ ਸੀ। ਮਹਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸੱਤਵੇਂ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਸਰੂਪ, ਜੋ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਲਕਸ਼ ਦੀਪ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨੀ, ਗਰੁੜ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਾ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇਜਸਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭੂਮੀ ਦੀ ਤਰਲਤਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ, ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹਵਨ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਸਾਧਿਆ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਮੈਂ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਦੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਕੋਲੋਂ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਰੁਜਾਂਗਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਸਮੁੰਦਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਏ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਆਪਣੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਵਿਗੜ ਗਈ ਸੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਿਆ: "ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦੇ?" ਇੱਥੇ, ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਆਹੂਤੀਆਂ ਵੀ, ਡਰ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਉਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਇੱਥੇ ਅਗਨੀਆਂ ਆਹੂਤੀਆਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀਆਂ, ਜਦਕਿ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਡੁੱਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ? ਦੱਸੋ, ਅੱਜ, ਹੇ ਆਚਾਰਯ, ਇਹ ਕਿਸਦੀ ਗਲਤੀ ਹੈ?" ਬਲੀ ਨੇ, ਕਾਰਨ ਸਮਝ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਜਿੱਥੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਥੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਆਪ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਕਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਚੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਜੋ ਠੀਕ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੁਰਾਰੀ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ, ਠੀਕ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਨੇ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸੋਚ ਕੇ ਕਿਹਾ: "ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਯਜਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ; ਇਸ ਕਾਰਨ, ਹਰੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ—ਨਾ ਘਾਹ ਦੀ ਤਿਨਕ, ਨਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੇਤ। ਜਿਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ, ਲੋਕਪਾਲ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਯਗਨ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਜਨਾਰਦਨ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਨਿਮਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੁਝ ਮੰਗੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਇੱਥੇ, ਉਹ ਕੰਮ ਜੋ ਬੋਲ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੁਕਵੇਂ ਹਨ—ਉਹ ਚਲਣ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਲਯ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ, ਜੁਲਾਹੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ—ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਪੁਰਾਣੇ, ਪੁੰਨ੍ਹੀ ਕਥਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ।" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਹੇ ਭਰਗੂ ਵੰਸ਼ੀ, ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੱਚ ਹੈ। ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਜੁਲਾਹਾ ਆਖਦੇ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਵਾਤ੍ਯਾਯਨ ਦੀ ਧੀ, ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਪਤੀ ਵਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਤਾਂ ਮਾਨੋ ਗੂੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਮਾਨੋ ਅੰਨਾ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੱਚਾ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੂਰਪਾਕਸ਼ੀ ਸੀ, ਉਹ ਔਰਤ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਾਲੋਦਰਾ ਪਰਬਤ ਤੇ ਖਾਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਅੰਨੇ ਪਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਪਿਆਰੀ, ਤੂੰ ਕੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈਂ?