ਇਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਯਾਤਰੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮਹਾਕੋਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਭਗਤਿ ਭਾਵ ਨਾਲ ਹੰਸਾ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਹਰਿ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਨਾਖਲਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੇਘੰਕਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਿਰਿਵਰਾਜਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਕਾਮਰੂਪ ਦੀ ਠੀਕ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਹਾਖਿਆ ਨਾਮ ਦੇ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਗਜੇਂਦਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਚਤ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਉਹ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕਸ਼ — ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ — ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਥੇ, ਨੰਗੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ, ਸਰਸਵਤਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਦਾਨਵ, ਹਰਿ — ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ — ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਭਗਤ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਗਾਇਕੀ, ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਸਪর্শ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਗਜੇਂਦਰ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਚਾਰ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਠ, ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭੈੜੇ ਸੁਪਨੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਸਰਸਵਤਾ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੁਮੇਰੂ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਭਰਦਾ ਹੈ — ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਨਰ, ਯਕਸ਼, ਸਿੱਧ, ਚਰਣ, ਅਤੇ ਨਾਗ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਭੇੜੀਏ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂਗੋ, ਨੀਪਾ, ਕਦੰਬ, ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਅਤੇ ਚੰਪਕ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਰੁੱਖ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਚੌੜੀ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਕੋਰਾ ਅਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ। ਫਿੱਕੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਬਰਫ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਂਗ। ਤੀਜਾ, ਉੱਤਮ ਚੋਟੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ — ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਤਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਜਾਂ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ। ਕਾੜੰਡਵਾ ਬਤਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਰਾਜਸੀ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਸੌ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਮੁਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਬਾਂਸ ਅਤੇ ਨਲ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਗਰਮੱਛ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ। ਰਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੁਰਦਾ। ਹਾਥੀ, ਕਾਜਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਡੋਲ ਰਹੀਆਂ, ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦਾ। ਜਦੋਂ ਮਾਦਾ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚੀਖਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਲੜਦਾ, ਉੱਚੀ ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦਾ।