ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ ਨਿਭਾਵ ਵਾਲੀ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਅਡਿੱਠ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਪਮਨਯੂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮਾਤਾ ਵੱਡੀ ਤੰਗੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਦੁੱਧ ਉਪਲੱਬਧ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਪਾਲਦੀ ਰਹੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਮਾਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੀਸੇ ਹੋਏ ਚਾਵਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਲਈ ਖਾਸ ਵਿਆੰਜਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਉਹ ਦੁੱਧ-ਚਾਵਲ ਖਾਧਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਜਦ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਦਾ ਆਟੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਮਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਖ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਰੋ ਪਈ। ਉਸਦੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੰਦਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਵਿਰੂਪਾਖ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹਨ, ਤਦ ਤਕ ਦੁੱਧ-ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਵਿਰੂਪਾਖ੍ਸ਼ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ। ਜੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਦੁੱਧ-ਚਾਵਲ ਮਿਲਣਾ ਤਾਂ ਆਸਾਨ ਗੱਲ ਹੈ।" ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਵਿਰੂਪਾਖ੍ਸ਼ ਕੌਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੂੰ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈਂ?" ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਸ੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਹ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ।" "ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸਤਿ-ਸਤਿ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਯੋਗੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਵੀਂ, ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਕਦਾ ਅਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਕਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਰਗਾ ਹੈ... ਇਸ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਤੀਲੇ, ਛੇ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।'" "ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਅੱਗ, ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਚੈਤ੍ਰ ਤੋਂ ਫਾਲਗੁਨ ਤੱਕ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਅਟੱਲ ਚੱਕਰ, ਜਿਸਦੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਭੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।" "ਤਦ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਾਂ ਕਿ ਇਹ ਚੱਕਰ ਅਟੱਲ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?' ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੇਰੀ ਪਰਖ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਇਥੇ ਸੁੱਟਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।' ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜੇ ਐਸਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਦੇਹ ਰਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਸੁੱਟੋ।' ਤਦ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਉਰਜਾ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ।" "ਉਸ ਚੱਕਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ, ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਜਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਲਾਜ ਨਾਲ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਅਸਲ ਸਵਭਾਵ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂ ਸਾੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।' ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਫਲ ਦੇਣਗੇ। ਤੀਜਾ ਰੂਪ ਵਿਰੂਪਾਖ੍ਸ਼ ਹੈ; ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾਮਨੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ, ਤਦ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਦਿਵ੍ਯ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਦਾਮਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, 'ਉਹ ਮਾਰੇ ਗਏ!' ਜਦ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਠੱਠੀ ਮਾਰਕੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਪਵੇ।" "ਉੱਤਮ ਚੱਕਰ, ਮਹਾਨ ਅਸਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਵਾਸੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਗਿਆ।" ਮਾਂ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਵਿਰੂਪਾਖ੍ਸ਼ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇਂ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਧ-ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।