ਹਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਦਾ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਪੁਰਾਤਨ ਵੱਛਿਆਂ ਵਾਂਗੂ, ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਚੌੜੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ। ਇਕ ਦਿਨ, ਜਦ ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ, ਇੰਦਰ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਰੰਭਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ। ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਵਸੰਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਆਇਆ। ਵਹ ਬਦਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਡਣ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗੇ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਸੰਤ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਸੰਤ, ਚਮेली ਦੇ ਕਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਉੱਚੀ ਹਾਸੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਨੌਕਰ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਸੰਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਨੇਕ ਲੋਕ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਚ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਉੰਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਛ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ, “ਕਿਹੜਾ ਪਹਾੜ ਸਾਡੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਨੀਲੇ ਅਸ਼ੋਕਾ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਦੰਦ ਚਮੈਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੋਕਿਲ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਅੰਕੋਲਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਪੂਰਬੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ, ਤੇ ਮਸਤ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਚਾਲ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਸੰਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਬਦਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਸਭ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ, ਪਰ ਕਾਮਦੇਵ (ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਦੇਵਤਾ) ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਕਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਵਲੋਂ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਦੇਹ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਜਲਾਇਆ ਕਿਉਂ ਗਿਆ? ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤ੍ਰਿਨੈਤ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪਤਨੀ-ਰਹਿਤ, ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਾਗਲਪਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਲੱਗਾ। ਉਹਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਚੈਨ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੀਰ ਲੱਗੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਦ ਸ਼ੰਕਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਜਲ ਗਿਆ ਤੇ ਕਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੇਸਾਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਗਿਆ। ਸੁਹਣੀਆਂ ਰੇਤਾਂ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਟਕਦਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਚੈਨ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਕ ਪਲ ਲਈ, ਉਹ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਸੁੰਦਰ, ਪਤਲੀ ਲੱਕੜੀ ਵਾਲੀ ਧੀ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ। ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ: “ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਤੈਨੂੰ ਵਿਛੜ ਕੇ, ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।” “ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੀ।” “ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਗਲ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ—ਕਿਉਂ?” “ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਕੁੜੀ, ਕੀ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੇਦਰਦ ਨਹੀਂ?” “ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।” “ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਇਹ ਦਰਦ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਿਆਰੀ।