ਇਹ ਕਥਾ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਣੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ! ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤਿ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਇਸ ਸਮੇਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਤੇਜਸਵੀ ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਗਨੀ, ਉੱਤੇ ਵਧ ਰਹੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਭਾਰ ਪਾ ਗਏ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਥੇ, ਅਗਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਟੇਢੀ! ਇਹ ਤੇਜ ਸਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਬੱਚਾ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਵੋ; ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇਗਾ।" ਫਿਰ, ਅਗਨੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਅੱਗ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦੇ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ, ਲਹੂ, ਮੱਜਾ, ਆੰਤੜੀਆਂ, ਵੀਰਜ ਅਤੇ ਚਮੜੀ—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਵੀਰਜ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਪਾਵਕ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਔਰਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਗਰਭ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੇਰਾ ਗਰਭ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ?" ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ।" ਪਰ ਗਰਭ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਮਾ ਸੀ; ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿੱਗਿਆ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਥਾਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਰਵਣਾ ਸੀ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸੀ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ। ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਉਥੇ ਆਈ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਗਰਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਟੇਢੀ ਔਰਤ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਥੇ ਹੋਰ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ, ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਗੂਠੀ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨਰਮ ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ। "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ! ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ!"—ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਧ ਪਿਲਾਉਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਪਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁਧ ਪਿਲਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਉਹ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ 'ਕਾਰਤਿਕੇਯ' ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, "ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਗੁਹਾ?" ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਗੁਹਾ ਕੌਣ ਹੈ।" ਜਿਹੜਾ ਬੱਚਾ ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਪਲੰਗ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਹੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ! ਕੁਟਿਲਾ, ਤੇਜ਼ ਰਾਮ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਪਲੰਗ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ ਇਹ ਬੱਚਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ।" ਫਿਰ ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ—ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਹੀ ਇਹ ਵਾਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਆਖਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹੀ ਕਰੋ। ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਨਾਰਦ, ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ?" ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿਚ ਰੋਮਾਂਚ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਗਿਰਿਜਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਧੰਨ ਭਾਗ! ਧੰਨ ਭਾਗ!" ਉਹ ਜਿਸ ਕੋਲ ਦੁੱਧ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਮੈਂ, ਕੁਟਿਲਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਪਾਵਕਾ—all ਮਿਲ ਕੇ—ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਲੈਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਯੋਗੀ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਪਰ ਛੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਕੁਟਿਲਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ, ਮਹਾਸੇਨਾ ਨੂੰ ਅਗਨੀ ਵਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।