ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਂਯੋਗਨਾ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ। ਵਾਸੁਆਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਦੇਵੀ ਕਲਾਕਾਰ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੋਤੀ, ਕੁੰਡਲ, ਅਰਧ-ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੁਲਹਾੜੀ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਾਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁਰਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲ ਦਿੰਦਾ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਇੰਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਾਯੂ, ਅੱਗ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਉਸ ਮਹਾਂਯੋਗਨਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਨੀਂਦ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਛਾ ਗਈ; ਪਿਆਸ, ਲਾਜ, ਭੁੱਖ, ਡਰ ਅਤੇ ਸੋਭਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਮੋਹ ਉਸ ਦੀ ਰਥ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਵਿੰਧਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਂਪਹਾੜ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਚੋਟੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਥੱਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਇਹ ਕਿਉਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਉਠਿਆ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਨੇ, ਕੁੰਭਭਵ ਦੇ ਯਜਨ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ: “ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵਰ ਦਿਓ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖ-ਚੈਨ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇਵੇ।” ਕੁੰਭਭਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੇ, ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਕੋਈ ਵੀ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।” ਸੂਰਜ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ, ਵਿੰਧਿਆ, ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਥੱਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।” ਕੁੰਭਭਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਪਹਾੜ ਤੇਰੇ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ, ਤੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।” ਪਰ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਡੰਡਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਾਂ, ਚੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਥੱਲਾ ਹੋ ਜਾ।” ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਿੰਧਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਇਥੇ ਮੇਰੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੱਕ ਵਧ ਨਾ ਜਾਵੀਂ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।” ਵਿੰਧਿਆ, ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਖੜਾ, ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਮਿੱਠੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਡੰਡਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮੁੜੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਥੱਲੇ ਚੋਟੀ ਤੇ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਉੱਪਰ ਚੋਟੀ ਤੇ, ਸਾਧੂਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸਿਤ ਦੁਰਗਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਖੜੀ ਸੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਕਾਤਿਆਯਨੀ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਉਥੇ ਖੜੀਆਂ, ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਚੰਦਾ ਅਤੇ ਮੁੰਡਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਦੋ ਵਧੀਆ ਸੈਨਿਕ, ਉਸ ਤਪਸਵਿਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੇ ਦੂਤ, ਦੈਤ ਰਾਣੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਕ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕੁਆਰੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਨੇ ਸਾਂਪ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਚਮਕ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਵੈਰਾਗੀ ਚਾਹ ਨਾਲ ਮਕਾਨ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਡਰਪੋਕ ਪਿਆਰ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸੀੜ੍ਹੀ ਬਣ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਮਨਮਥ ਦਾ ਪਸੀਨਾ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਸੌੰਦਰਯ ਦੇ ਮਹਲ ਦਾ ਮੋਹਰ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ। ਵਸਣ ਲਈ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਵਸਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ। ਬਣਾਕੇ, ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਥੱਕ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਥੇਲੀ 'ਤੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਨਵੀਂ ਰਚੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ ਖੜਾ, ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਨਗ ਦੀ ਮਾਲਾ ਬਣੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੋਈ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ। ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਵਿੰਧਿਆ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖੋ; ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋ। ਚੰਦਾ-ਮੁੰਡਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ, “ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਭੈਸ ਨਹੀਂ।” ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਆਉਂਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂ ਖੁਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ, ਦੇਵੀ, ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਰੂਪ, ਹਰ ਵਿਰਤਾਂਤ, ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਰਹੱਸ ਨਾਲ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।