ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ—ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ—ਸਭ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਅਤੇ ਉਰਜਾ ਨਿਕਲ ਕੇ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਰਜਾ ਮਹਾਨ ਮুনি ਕਾਤਿਆਇਨ ਨੇ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ। ਇਸ ਉਰਜਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਚੰਚਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ ਨਾਰੀ ਜਨਮੀ—ਉਹ ਸੀ ਕਾਤਿਆਇਨੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਯਮਰਾਜ ਦੀ ਉਰਜਾ ਤੋਂ ਬਣੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਹਰੀ—ਵਿਸ਼ਣੂ—ਦੀ ਉਰਜਾ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਠਾਰਾਂ ਬਾਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਜਲ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਰਜਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਰਜਾ ਤੋਂ ਤੇ ਹਥੇਲੀਆਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਰਜਾ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਭੌਂਹਾਂ ਸਾਧਯਾਂ ਦੀ ਉਰਜਾ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕਾਤਿਆਇਨੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਅੱਗ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਵਾਯੂ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੇ ਅਖੁੱਟ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤਰਕਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਕਮੰਡਲ ਦਿੱਤਾ, ਕਾਲ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਮੂਕਟ, ਕੁੰਡਲ, ਅਰਧਚੰਦ ਤੇ ਕੁਹਾੜੀ ਦਿੱਤੀ। ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਪਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਅਮਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਨੇ ਮਾਲਾ ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਾਯੂ, ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ—ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਨੀਂਦ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਗਈ; ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਲਾਜ, ਭੁੱਖ, ਡਰ ਅਤੇ ਸੋਭਾ ਵੀ। ਜੀਵਨ-ਜੀਕਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਮੋਹ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਰਥ ਹਨ; ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਰਬਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਅਗਸਤਯ ਮੁਨੀ ਨੇ ਨੀਵਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਕੁੰਭਭਵ ਮুনি ਨੂੰ ਯਜਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ—"ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸੁਖੀ ਰਹਾਂ।" ਮੁਨੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਮੰਗਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਦਿਓਗੇ, ਕਦੇ ਕੋਈ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।" ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਵਿਂਧਿਆ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਕਰੋ।" ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਪਹਾੜ ਮੇਰੇ ਰੋਸ਼ਣੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਹ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਰਹੇਗਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਕਲੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਦੰਡਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨੀਵਾਂ ਹੋ ਜਾ।" ਮੁਨੀ ਨੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਵਾਂ, ਇੱਥੇ ਵਧ ਨਾ ਕਰੀਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।" ਵਿਂਧਿਆ ਨੇ ਆਸ ਰੱਖ ਕੇ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜਾ ਰਹਿਣਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੁਨੀ ਨੇ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਉਹ ਦੰਡਕਾ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਨਿਰੰਤਰ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਥਾਣ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਣਗੇ, ਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੀਵੀਂ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਰਹੇ। ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਕਾਤਿਆਇਨੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁರ್ಗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਖੜੀ ਰਹੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਕਾਤਿਆਇਨੀ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਉਥੇ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਖੜੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਸੁਰ—ਚੰਡ ਤੇ ਮੁੰਡ—ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਠ ਨਾਲ ਸ਼ੰਖ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਉਸ ਦੇ ਸੌੰਦਰਯ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਨੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਕਿਲੇ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਵੀਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਦੇ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਡਰਪੋਕ ਪ੍ਰੇਮ ਲਈ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸੜ੍ਹੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਨਮਥ ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਦਾ ਪਸੀਨਾ ਉਸ 'ਚ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਤਿਆਇਨੀ ਦੇ ਜਨਮ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੀਵਾਂ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਚਰਚਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਮਿਕ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।