ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭਗਤ ਪੂਰੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਵਿ्णੂ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ। ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ, “ਹੇ ਵਿ्णੂ, ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇਵੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।” ਫਿਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਹੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ, “ਹੇ ਵਿ्णੂ, ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇਵੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।” ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ, “ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।” ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ, “ਹੇ ਹਾਨੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।” ਫਿਰ ਉਹ ਪੂਰਬ-ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿਣੂ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ, “ਹੇ ਵਿਣੂ, ਮੈਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜੋ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।” ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਉਹ ਨਰਸਿੰਹ ਰੂਪ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ, “ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ, ਹੇ ਨਰ-ਸਿੰਘ, ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿਓ।” ਪੱਛਮੀ-ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਅਸ਼ਵ-ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਦੇ ਵਿਣੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ, “ਹੇ ਅਸ਼ਵ-ਮੁੱਖ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।” ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਅਜੈਯ ਵਿਣੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ, “ਹੇ ਅਜੈਯ, ਹੇ ਅਪਰਾਜਿਤ, ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।” ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਅਪਾਰ ਵਿਣੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ, “ਹੇ ਮਹਾ-ਮੋਹ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।” ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ, “ਹੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।” ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਈਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਤਿਆਯਨੀ ਨੇ ਇਹ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਰੀਤ ਅਪਣਾਈ ਸੀ। ਨਮਰਾ, ਰਕਤਬੀਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਅੜਚਣ ਬਣੇ, ਉਹ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਨਮਰਾ, ਰਕਤਬੀਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਅੜਚਣ ਬਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ, ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਾਤਿਆਯਨੀ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੁರ್ಗਾ ਹੈ। ਰੰਭ ਅਤੇ ਕਰੰਭ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਦੈਤ ਰਹੇ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਰਹੇ। ਕਰੰਭ ਤੇ ਰੰਭ, ਯਕਸ਼ ਮਾਲਪਟਾ ਵੱਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹਿਆ ਵੱਜਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਵਨ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਕੱਟਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। “ਮਰੋ ਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।” ਫਿਰ ਮਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਗਈ, “ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਤੇਰੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰੇ।” ਉਹ ਪੁੱਤ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕੇਗਾ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇਗਾ। “ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂਗਾ, ਪੁੱਤ, ਉਹ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।” ਫਿਰ ਉਹ ਯਕਸ਼ ਮਾਲਵਟਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਯਕਸ਼ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਭੈਸਾਂ, ਘੋੜੇ, ਗਾਂ, ਤੇ ਬਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਭੇੜਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੀ ਸਨ। ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਰਾਣੀ, ਤ੍ਰਿਹਾਯਣੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਸ ਹੋਕੇ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਲਵਟਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤ ਜੰਮਾਇਆ, ਜੋ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਭੈਸ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸੰਭਾਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਦਿਤੀ ਕੋਲ ਗਈ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਤੇ ਭੈਸ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੈਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਆਖ਼ਰ, ਉਹ ਭੈਸ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੈਤ ਮਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਨਾਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੰਗ ਕਾਲਾ ਸੀ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ।