ଵର୍ଣଧର୍ମାଣି ଚାନ୍ଯାନି ନିଶାମଯ ନିଶାଚର
ଏବେ ତୁମେ ଶୁଣ, ହେ ନିଶାଚର, ଅନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କର ଧର୍ମ କଥା।
କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯାପି କଥିତା ଯେ ଚାଚାରା ଦ୍ଵିଜସ୍ଯ ହି
କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଆଚରଣ କଥାହୋଇଛି, ସେଗୁଡିକ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଯମୁତ୍ତମଂ ତ୍ଵେକଂ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ କ୍ଷଣଦାଚର
ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଏକମାତ୍ର ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ରହିଛି, ଯାହା ରାତିରେ କରିବା ଉଚିତ।
ଯୋ ହାପଯତି ତସ୍ଯାସୌ ପରିକୁପ୍ଯତି ଭାସ୍କରଃ
ଯଦି କେହି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅବହେଳା କରେ, ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଭାନୁର୍ଵୈ ଯତତେ ତସ୍ଯ ନରସ୍ଯ କ୍ଷଣଦାଚର
ଯିଏ ରାତିରେ ଏହି ଆଚରଣ କରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେଇ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଯଃ ସଂତ୍ଯଜେଚ୍ଚାପି ନିଜଂ ହି ଧର୍ମଂ ତସ୍ମୈ ପ୍ରକୁପ୍ଯେତ ଦିଵାକରସ୍ତୁ
ଯଦି କେହି ନିଜର ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଜଗାମ ଚୋତ୍ପତ୍ଯ ପୁରଂ ସ୍ଵକୀଯଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ଧର୍ମମଵେକ୍ଷମାଣଃ
ସେ ନିଜ ସହରକୁ ପୁଣିପୁଣି ଫେରିଗଲେ, ସଦା ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ସମ୍ହୂଯାବ୍ରଵୀତ୍ ସର୍ଵାନ୍ ରାକ୍ଷସାନ୍ ଧାର୍ମିକଂ ଵଚଃ
ସେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଡାକି, ଧର୍ମମୟ କଥା କହିଲେ।
ଦାନଂ ଦଯା ଚ କ୍ଷାନ୍ତିଶ୍ଵ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମମାନିତା
ଦାନ, ଦୟା, ଖ୍ଷମା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ନମ୍ରତା—
ସଦାଚାରନିଷେଵିତ୍ଵଂ ପରଲୋକପ୍ରଦାଯକାଃ
ସଦାଚାର ଅନୁଷ୍ଠାନ ପରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଦେଇଥାଏ।
ସୋହମାଜ୍ଞାପଯେ ସର୍ଵାନ୍ କ୍ରିଯତାମଵିକଲ୍ପତଃ
ତେଣୁ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଉଛି— ଏହା ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବେ କର।
ତ୍ରଯୋଦଶାଙ୍ଗଂ ତେ ଧର୍ମ ଚକ୍ରୁର୍ମୁଦିତମାନସାଃ
ସେମାନେ ତେରଟି ଅଂଶର ଧର୍ମକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରିଥିଲା।
ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାର୍ଥସଂଯୁକ୍ତାଃ ସଦାଟାରସମନ୍ଵିତାଃ
ପୁଅ ଓ ନାତି ସହିତ, ସଦା ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀଙ୍କ ସହ ରହୁଥିଲେ।
ଗନ୍ତୁଂ ନାଶକ୍ତୁଵନ୍ ସୂର୍ଯୋ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ନ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରାମାନେ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା କେହି ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଉନଥିଲେ।
ଦିଵା ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସଦୃଶଃ କ୍ଷଣଦାଯାଂ ଚ ସୂର୍ଯଵତ୍
ଦିନେ ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଥିଲେ, ରାତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ଵଳିଥିଲେ।
ଶଶଙ୍କମିତି ତେଜସ୍ତ୍ଵାଦମନ୍ଯନ୍ତ ପୁରୋତ୍ତମମ୍
ସେମାନେ ଭାବିଲେ, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜ ହେଉଛି ଚନ୍ଦ୍ରମା।
ରାତ୍ରୌ ଵିକସିତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵିଭୂତିଂ ଦାତୁମୀପ୍ସଵଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାତିରେ ସେମାନେ ନିଜ ମହିମା ଦେବାକୁ ଚାହିଁ, ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲେ।
ତାନ୍ ଵାଯସାସ୍ତଦା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦିଵା ନିଘ୍ନନ୍ତି କୌଶିକାନ୍
ତାପରେ, କାଉଶିକମାନେ ଦିନେ କାଉଁଆମାନେ ଜାଣି, ସେମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ।
ଆକଣ୍ଠମଗ୍ନାସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ରାତ୍ରୌ ଜ୍ଞାତ୍ଵାଥ ଵାସରମ୍
ରାତିରେ, ଦିନ ହେବାକୁ ଜାଣି, ସେମାନେ ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣିରେ ବୁଡ଼ି ରହୁଥିଲେ।
ମନ୍ମାନାସ୍ତୁ ଦିଵସମିଦମୁଚ୍ଚୈର୍ବ୍ରୁଵନ୍ତି ଚ
ତାଙ୍କର ମନ ମୋ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲା, ସେମାନେ ସମଗ୍ର ଦିନ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଏହି କଥା କହୁଥିଲେ।
ଉତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ଜୀଵିତଂ ଶୂନ୍ଯେ ଫୂତ୍କୃତ୍ଯ ସରିତସ୍ତଟେ
ନଦୀ କୂଳରେ ଏକାକୀ ହୁଏ ଜୀବନକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ବିଳାପ କରିଥିଲେ।
ସଂତାପଯଞ୍ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ନାସ୍ତମେତି କଥଞ୍ଚନ
ସେ ସମଗ୍ର ସଂସାରକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ, କେବେଠି ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ତତ୍କାନ୍ତଯା ତପସ୍ତପ୍ତଂ ଭର୍ତୃଶୋକାର୍ତ୍ତଯା ବତ
ସେ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତେନାସୌ ଶଶିନିର୍ଜେତା ନାସ୍ତମେତି ରଵିର୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅସ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ପ୍ରାଵର୍ତ୍ତଯନ୍ତ କର୍ମାଣି ରାତ୍ରାଵପି ମହାମୁନେ
ମହାମୁନି, ସେମାନେ ରାତିରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ରଵୌ ଶଶିନି ଚୈଵାନ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽନ୍ଯେ ହରସ୍ଯ ଚ
କିଏଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ, କିଏଁ ଚନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ, ଅନ୍ୟମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ, ଆଉ କିଏଁ ହରାଙ୍କ ପାଇଁ।
ଯଦିଯଂ ରଜନୀ ରମ୍ଯା କୃତା ସତତକୌମୁଦୀ
ଏହି ରାତି ଯଦି ସଦା ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତିରେ ଆଲୋକିତ ହୋଇ ସୁନ୍ଦର ହୁଏ,
ନିର୍ଵ୍ଯାଜେନ ମହାଗନ୍ଧୈରର୍ଚିତଃ କୁସୁମୈଃ ଶୁଭୈଃ
ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଫୁଲ ଓ ମହାନ୍ ଖାଦ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ନିର୍ମଳ ଭାବେ ପୂଜିତ।
ଅଶୂନ୍ଯଶଯନା ନାମ ଦ୍ଵିତୀଯା ସର୍ଵକାମଦା
ଦ୍ୱିତୀୟ ଯାହାକୁ 'ଅଶୂନ୍ୟ ଶୟନା' କୁହାଯାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ଅଶୂନ୍ଯଂ ଚ ମହାଭୋଗୈରନସ୍ତମିତଶେଖରମ୍
ଅଶୂନ୍ୟ ରହି, ବଡ଼ ଭୋଗ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଶିରୋଭୂଷଣ ସହିତ।