ତତ୍ତଦ୍ ଗୁଣଵତେ ଦେଯଂ ତଦେଵାକ୍ଷଯମିଚ୍ଛତା
ଯଦି ଅବିନାଶୀ ଫଳ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଧର୍ମତୋ ଧନମାହାର୍ଯଂ ଯଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ଚାପି ଶକ୍ତିତଃ
ଧନ ନ୍ୟାୟ ଭାବେ ଉପାର୍ଜନ କରିବା ଓ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ।
ତତ୍ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯମଶଙ୍କେନ ଯନ୍ନ ଗୋପ୍ଯଂ ମହାଜନେ
ଯାହା କାମ ମହାନ୍ ଲୋକଙ୍କୁ ଲୁଚାଇବା ଦରକାର ନୁହେଁ, ସେହି କାମ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମସଂପ୍ରାପ୍ତିଃ ପରତ୍ରେହ ଚ ଶୋଭନମ୍
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ପ୍ରାପ୍ତି ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ହୁଏ।
ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମଂ ଧର୍ମଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମୋ ଽଵଧାର୍ଯତାମ୍
ଏବେ ମୁଁ ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମର ଧର୍ମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଭଲଭାବେ ମନେ ରଖ।
ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମଂ ଧର୍ମଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମୋ ଽଵଧାର୍ଯତାମ୍
ଏବେ ମୁଁ ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମର ଧର୍ମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଭଲଭାବେ ମନେ ରଖ।
ଭୂମୌ ଶଯ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ପିତୃଦେଵାତିଥିକ୍ରିଯା
ମାଟି ଉପରେ ଶୋଇବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ପୂଜା କରିବା—
ଵନ୍ଯସ୍ନେହନିଷେଵିତ୍ଵଂ ଵାନପ୍ରସ୍ଥଵିଧିସ୍ତ୍ଵଯମ୍
ବନର ଫଳ ଓ ଘିଅ ଖାଇବା—ଏହି ହେଉଛି ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମର ନିୟମ।
ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯତ୍ଵମାଵାସେ ନୈକସ୍ମିନ୍ ଵସତିଶ୍ଚିରମ୍
ଘରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଏକ ଜାଗାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବା ନୁହେଁ—
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନାଵବୋଧେଚ୍ଛା ତଥା ଚାତ୍ମାଵବୋଧନମ୍
ନିଜକୁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା ଓ ଏହିପରି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ଅନୁଭୂତି।
ଵର୍ଣଧର୍ମାଣି ଚାନ୍ଯାନି ନିଶାମଯ ନିଶାଚର
ଏବେ ତୁମେ ଶୁଣ, ହେ ନିଶାଚର, ଅନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କର ଧର୍ମ କଥା।
କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯାପି କଥିତା ଯେ ଚାଚାରା ଦ୍ଵିଜସ୍ଯ ହି
କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଆଚରଣ କଥାହୋଇଛି, ସେଗୁଡିକ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଯମୁତ୍ତମଂ ତ୍ଵେକଂ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ କ୍ଷଣଦାଚର
ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଏକମାତ୍ର ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ରହିଛି, ଯାହା ରାତିରେ କରିବା ଉଚିତ।
ଯୋ ହାପଯତି ତସ୍ଯାସୌ ପରିକୁପ୍ଯତି ଭାସ୍କରଃ
ଯଦି କେହି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅବହେଳା କରେ, ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଭାନୁର୍ଵୈ ଯତତେ ତସ୍ଯ ନରସ୍ଯ କ୍ଷଣଦାଚର
ଯିଏ ରାତିରେ ଏହି ଆଚରଣ କରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେଇ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଯଃ ସଂତ୍ଯଜେଚ୍ଚାପି ନିଜଂ ହି ଧର୍ମଂ ତସ୍ମୈ ପ୍ରକୁପ୍ଯେତ ଦିଵାକରସ୍ତୁ
ଯଦି କେହି ନିଜର ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଜଗାମ ଚୋତ୍ପତ୍ଯ ପୁରଂ ସ୍ଵକୀଯଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ଧର୍ମମଵେକ୍ଷମାଣଃ
ସେ ନିଜ ସହରକୁ ପୁଣିପୁଣି ଫେରିଗଲେ, ସଦା ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ସମ୍ହୂଯାବ୍ରଵୀତ୍ ସର୍ଵାନ୍ ରାକ୍ଷସାନ୍ ଧାର୍ମିକଂ ଵଚଃ
ସେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଡାକି, ଧର୍ମମୟ କଥା କହିଲେ।
ଦାନଂ ଦଯା ଚ କ୍ଷାନ୍ତିଶ୍ଵ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମମାନିତା
ଦାନ, ଦୟା, ଖ୍ଷମା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ନମ୍ରତା—
ସଦାଚାରନିଷେଵିତ୍ଵଂ ପରଲୋକପ୍ରଦାଯକାଃ
ସଦାଚାର ଅନୁଷ୍ଠାନ ପରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଦେଇଥାଏ।
ସୋହମାଜ୍ଞାପଯେ ସର୍ଵାନ୍ କ୍ରିଯତାମଵିକଲ୍ପତଃ
ତେଣୁ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଉଛି— ଏହା ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବେ କର।
ତ୍ରଯୋଦଶାଙ୍ଗଂ ତେ ଧର୍ମ ଚକ୍ରୁର୍ମୁଦିତମାନସାଃ
ସେମାନେ ତେରଟି ଅଂଶର ଧର୍ମକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରିଥିଲା।
ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାର୍ଥସଂଯୁକ୍ତାଃ ସଦାଟାରସମନ୍ଵିତାଃ
ପୁଅ ଓ ନାତି ସହିତ, ସଦା ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀଙ୍କ ସହ ରହୁଥିଲେ।
ଗନ୍ତୁଂ ନାଶକ୍ତୁଵନ୍ ସୂର୍ଯୋ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ନ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରାମାନେ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା କେହି ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଉନଥିଲେ।
ଦିଵା ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସଦୃଶଃ କ୍ଷଣଦାଯାଂ ଚ ସୂର୍ଯଵତ୍
ଦିନେ ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଥିଲେ, ରାତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ଵଳିଥିଲେ।
ଶଶଙ୍କମିତି ତେଜସ୍ତ୍ଵାଦମନ୍ଯନ୍ତ ପୁରୋତ୍ତମମ୍
ସେମାନେ ଭାବିଲେ, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜ ହେଉଛି ଚନ୍ଦ୍ରମା।
ରାତ୍ରୌ ଵିକସିତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵିଭୂତିଂ ଦାତୁମୀପ୍ସଵଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାତିରେ ସେମାନେ ନିଜ ମହିମା ଦେବାକୁ ଚାହିଁ, ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲେ।
ତାନ୍ ଵାଯସାସ୍ତଦା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦିଵା ନିଘ୍ନନ୍ତି କୌଶିକାନ୍
ତାପରେ, କାଉଶିକମାନେ ଦିନେ କାଉଁଆମାନେ ଜାଣି, ସେମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ।
ଆକଣ୍ଠମଗ୍ନାସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ରାତ୍ରୌ ଜ୍ଞାତ୍ଵାଥ ଵାସରମ୍
ରାତିରେ, ଦିନ ହେବାକୁ ଜାଣି, ସେମାନେ ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣିରେ ବୁଡ଼ି ରହୁଥିଲେ।
ମନ୍ମାନାସ୍ତୁ ଦିଵସମିଦମୁଚ୍ଚୈର୍ବ୍ରୁଵନ୍ତି ଚ
ତାଙ୍କର ମନ ମୋ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲା, ସେମାନେ ସମଗ୍ର ଦିନ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଏହି କଥା କହୁଥିଲେ।