ନିତ୍ଯଂ ପରଗୁଣଦ୍ଵେଷୀ ସ ଶ୍ଵାନ ଇତି କଥ୍ଯତେ
ଯିଏ ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଗୁଣକୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ସେକୁ କୁକୁର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତମାହୁଃ କୁକ୍କୁଟଂ ଦେଵାସ୍ତସ୍ଯାପ୍ଯନ୍ନଂ ଵିଗର୍ହିତମ୍
ଦେବତାମାନେ ତାକୁ କୁକୁଡ଼ି ବୋଲି କୁହନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ୟ।
ଅନାପଦି ସ ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିଃ ପତିତଃ ପରିକୀର୍ତ୍ଯତେ
ଯଦି ଦୁଃଖରେ ନୁହଁନ୍ତି, ତେବେ ପଣ୍ଡିତମାନେ ତାଙ୍କୁ ପତିତ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତ୍ରୀଵଧକୃଦପଵିଦ୍ଧଃ ସ କୀର୍ତ୍ଯତେ
ଯିଏ ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଜଣେ ଜଣାଣୀକୁ ମାରେ, ସେ ଅପବିତ୍ର ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ।
ତେ ନଗ୍ନାଃ କୀର୍ତିତାଃ ସଦ୍ଭିସ୍ ତେଷାମନ୍ନଂ ଵିଗର୍ହିତମ୍
ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ନଗ୍ନ ବୋଲି କୁହନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଅଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ୟ।
ଶରଣାଗତଂ ଯସ୍ତ୍ଯଜତି ସ ଚାଣ୍ଡାଲୋ ଽଧମୋ ନରଃ
ଯିଏ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ଚଣ୍ଡାଳ, ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ମଣିଷ।
କୁଣ୍ଡାଶୀ ଯଶ୍ଚ ତସ୍ଯାନ୍ନଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଚରେତ୍
ଯିଏ ଗଡ଼ିରୁ ଖାଏ, ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ନଂ ତସ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯେତ ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ନରଃ
ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲା ପରେ, ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ ମଣିଷ ଶୁଦ୍ଧି ପାଏ।
କଦର୍ଯସ୍ଯାପି ଶୁଦ୍ଧ୍ଯେତ ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ନରଃ
କଞ୍ଜୁଷ ଲୋକର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲା ପରେ ମଧ୍ୟ, ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ ମଣିଷ ଶୁଦ୍ଧି ପାଏ।
ନ ତୁ ନୈମିତ୍ତିକୋଚ୍ଛେଦଃ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ହି କଥଞ୍ଚନ
କିଛି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବିଶେଷ କାଟିବା କେବେ ବି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମୃତେ ଚ ସର୍ଵବନ୍ଧୂନାମିତ୍ଯାହ ଭଗଵାନ୍ ଭୃଗୁଃ
ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି ଭଗବାନ ଭୃଗୁ।
ପ୍ରମେ ଽହ୍ନି ଚତୁର୍ଥେ ଵା ସପ୍ତମେ ଵାସ୍ଥିସଂଚଯମ୍
ତୃତୀୟ, ଚତୁର୍ଥ କିମ୍ବା ସପ୍ତମ ଦିନରେ ଅସ୍ଥି ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ।
ସୋଦକୈସ୍ତୁ କ୍ରିଯା କାର୍ଯା ସଂଶୁଦ୍ଧୈସ୍ତୁ ସପିଣ୍ଡଜୈଃ
ପାନୀୟ ଜଳ ସହିତ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସପିଣ୍ଡ ଲୋକମାନେ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
ବାଲେ ପ୍ରଵ୍ରାଜି ସଂନ୍ଯାସେ ଦେଶାନ୍ତରମୃତେ ତଥା
ଶିଶୁ, ପରିବ୍ରାଜକ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ କିମ୍ବା ଦୂର ଦେଶରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ଗର୍ଭସ୍ରାଵେ ତଦେଵୋକ୍ତଂ ପୂର୍ଣକାଲେନ ଚେତରେ
ଗର୍ଭପାତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭଧାରଣ ଯେପରି ନିୟମ ଅଛି, ସେହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ଷଡ୍ରାତ୍ରଂ ଚୈଵ ଵୈଶ୍ଯାନାଂ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଦ୍ଵାଦଶାହ୍ନିକମ୍
ବୈଶ୍ୟମାନେ ଛଅ ରାତି ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ବାରଟି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ନିୟମ ମାନିବେ।
ସ୍ଵାଃ ସ୍ଵାଃ କର୍ମକ୍ରିଯାଃ କୁର୍ଯୁଃ ସର୍ଵେ ଵର୍ଣା ଯଥାକ୍ରାମମ୍
ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକେ ନିଜ-ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କର୍ମ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କରିବା ଉଚିତ।
ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ କାର୍ଯଂ ପ୍ରେତେ ଆଵତ୍ସରାନ୍ନରୈଃ
ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ନିକଟାତ୍ମୀୟମାନେ ପିତୃପିଣ୍ଡ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ପ୍ରୀଣନଂ ତସ୍ଯ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଯଥା ଶ୍ରୁତିନିଦର୍ଶନାତ୍
ଶାସ୍ତ୍ର ଯେପରି ଦେଖାଇଛି, ସେହିପରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
କୁର୍ଯାଦ୍ଯେନାସ୍ଯ ସୁପ୍ରୀତାଃ ପିତରୋ ଯାନ୍ତି ରାକ୍ଷସ
ଯେଉଁ କାମରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ସେହି କାମ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ରାକ୍ଷସ।
ତତ୍ତଦ୍ ଗୁଣଵତେ ଦେଯଂ ତଦେଵାକ୍ଷଯମିଚ୍ଛତା
ଯଦି ଅବିନାଶୀ ଫଳ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଧର୍ମତୋ ଧନମାହାର୍ଯଂ ଯଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ଚାପି ଶକ୍ତିତଃ
ଧନ ନ୍ୟାୟ ଭାବେ ଉପାର୍ଜନ କରିବା ଓ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ।
ତତ୍ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯମଶଙ୍କେନ ଯନ୍ନ ଗୋପ୍ଯଂ ମହାଜନେ
ଯାହା କାମ ମହାନ୍ ଲୋକଙ୍କୁ ଲୁଚାଇବା ଦରକାର ନୁହେଁ, ସେହି କାମ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମସଂପ୍ରାପ୍ତିଃ ପରତ୍ରେହ ଚ ଶୋଭନମ୍
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ପ୍ରାପ୍ତି ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ହୁଏ।
ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମଂ ଧର୍ମଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମୋ ଽଵଧାର୍ଯତାମ୍
ଏବେ ମୁଁ ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମର ଧର୍ମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଭଲଭାବେ ମନେ ରଖ।
ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମଂ ଧର୍ମଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମୋ ଽଵଧାର୍ଯତାମ୍
ଏବେ ମୁଁ ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମର ଧର୍ମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଭଲଭାବେ ମନେ ରଖ।
ଭୂମୌ ଶଯ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ପିତୃଦେଵାତିଥିକ୍ରିଯା
ମାଟି ଉପରେ ଶୋଇବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ପୂଜା କରିବା—
ଵନ୍ଯସ୍ନେହନିଷେଵିତ୍ଵଂ ଵାନପ୍ରସ୍ଥଵିଧିସ୍ତ୍ଵଯମ୍
ବନର ଫଳ ଓ ଘିଅ ଖାଇବା—ଏହି ହେଉଛି ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମର ନିୟମ।
ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯତ୍ଵମାଵାସେ ନୈକସ୍ମିନ୍ ଵସତିଶ୍ଚିରମ୍
ଘରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଏକ ଜାଗାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବା ନୁହେଁ—
ଆତ୍ମଜ୍ଞାନାଵବୋଧେଚ୍ଛା ତଥା ଚାତ୍ମାଵବୋଧନମ୍
ନିଜକୁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା ଓ ଏହିପରି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ଅନୁଭୂତି।