ସୁକେଶେ ଵନ୍ଧ୍ଯମୂଲସ୍ଥସ୍ତ୍ଵିମେ ଜନପଦାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଏହି ଲୋକମାନେ ସୁକେଶ ଓ ବନ୍ଧ୍ୟମୂଳରେ ବସିବାକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ନିରାହାରା ହଂସମାର୍ଗାଃ କୁପଥାସ୍ତଙ୍ଗଣାଃ ଖଶାଃ
ନିରାହାର, ହଂସମାର୍ଗ, କୁପଥ, ତଙ୍ଗଣ ଓ ଖଶ ଲୋକମାନେ—
ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତାଶ୍ଚ କିରାତାଶ୍ଚ ତୋମରାଃ ଶିଶିରାଦ୍ରିକାଃ
ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ, କିରାତ, ତୋମର ଓ ଶିଶିର ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ—
ଏତେଷୁ ଦେଶେଷୁ ଚ ଦେଶଧର୍ମାନ୍ ସଂକୀର୍ତ୍ଯମାନାଞ୍ ଶୃଣୁ ତତ୍ତ୍ଵାତୋ ହି
ଏହି ଦେଶମାନଙ୍କର ଚଳାଚଳ ନୀତି ବିଷୟରେ ଯଥାର୍ଥରେ ଶୁଣ।
ଅକାର୍ପଣ୍ଯଂ ଚ ଶୌଚଂ ଚ ତପଶ୍ଚ ରଜନୀଚର
ହେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା, କଞ୍ଜୁସି ନ ହେବା, ପବିତ୍ରତା ଓ ତପସ୍ୟା—
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାପି ଵିହିତା ଚାତୁରାଶ୍ରମ୍ଯକଲ୍ପନା
ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଚାରି ଆଶ୍ରମର ନିୟମ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ଆଚକ୍ଷଧ୍ଵଂ ନ ମେ ତୃପ୍ତିଃ ଶୃଣ୍ଵତଃ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ବର୍ଣ୍ଣନା କର, କାରଣ ମୁଁ କେବଳ ଶୁଣି ତୃପ୍ତି ପାଉନି।
ତତ୍ର ଧର୍ମୋ ଽସ୍ଯ ଯସ୍ତଂ ଚ କଥ୍ଯମାନଂ ନିଶାମଯ
ସେଠି ଯେଉଁ ଧର୍ମ ଥାଏ, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଛି, ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣ।
ଗୁରୋର୍ନିଂଵେଦ୍ଯ ତଚ୍ଚାଦ୍ଯମନୁଜ୍ଞାତେନ ସର୍ଵଦା
ଗୁରୁଙ୍କୁ ଜଣାଇ ଓ ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ ସବୁବେଳେ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ।
ତେନାହୂତଃ ପଠେଚ୍ଚୈଵ ତତ୍ପରୋ ନାନ୍ଯମାନସଃ
ଗୁରୁ ଡାକିଲେ, ସେ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି କେବଳ ସେଇ କାମରେ ଲାଗି ପାଠ କରିବା ଉଚିତ।
ଅନୁଜ୍ଞାତୋ ଵରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଗୁରଵେ ଦକ୍ଷିଣାଂ ତତଃ
ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ତାପରେ—
ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମଂ ଵାପି ଚତୁର୍ଥଂ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯାତ୍ମନଃ
ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବ।
ଗୁରୋରଭାଵେ ତତ୍ପୁତ୍ରେ ତଚ୍ଛିଷ୍ଯେ ତତ୍ସୁତଂ ଵିନା
ଗୁରୁ ନଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଶିଷ୍ୟ କିମ୍ବା ଏମିତି କେହି ନଥିଲେ ତାଙ୍କ ନାତିଙ୍କୁ—
ଏଵଂ ଜଯତି ମୃତ୍ଯୁଂ ସ ଦ୍ଵିଜଃ ଶାଲକଟଙ୍କଟ
ଏଭଳି ଉପାୟରେ, ହେ ଶାଳକଟଙ୍କଟ, ସେ ଦ୍ୱିଜ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରେ।
ଅସମାନର୍ଷିକୁଲଜାଂ କନ୍ଯାମୁଦ୍ଵହେଦ୍ ନିଶାଚର
ଓ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା, ଜଣେ ପୁରୁଷ ଅନ୍ୟ ଋଷିକୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ।
ସମ୍ଯକ୍ ସଂପ୍ରୀଣଯେଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ସଦାଚାରରତୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ଦ୍ୱିଜ ଜଣେ ସଦା ଭଲ ଆଚରଣରେ ଲାଗିଥିବା ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।
ଲକ୍ଷଣଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଃଆମି କଥଯଧ୍ଵଂ ତମଦ୍ଯ ମେ
ମୁଁ ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ; ଆଜି ମୋତେ ଏହିଥିରେ କହ।
ଲକ୍ଷଣଂ ତସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମସ୍ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ନିଶାଚର
ମୁଁ ଏହାର ଲକ୍ଷଣ କହିବି; ଶୁଣ, ଓ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା।
ନ ହ୍ଯାଚାରଵିହିନସ୍ଯ ଭଦ୍ରମତ୍ର ପରତ୍ର ଚ
ଯେଉଁଠାରେ ଭଲ ଆଚରଣ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ କେବେ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏନା।
ଭଵନ୍ତି ଯଃ ସମୁଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ସଦାଚାରଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଯେଉଁମାନେ ଭଲ ଆଚରଣକୁ ଅବହେଳା କରି କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଭଳି ହୁଅନ୍ତି।
କାର୍ଯୋ ଯତ୍ନଃ ସଦାଚାରେ ଆଚାରୋ ହନ୍ତ୍ଯଲକ୍ଷଣମ୍
ଭଲ ଆଚରଣରେ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ; ଆଚରଣ ଅଶୁଭକୁ ଦୂର କରେ।
ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକମନାସ୍ତଚ୍ଚ ଯଦି ଶ୍ରେଯୋ ଽଭିଵାଞ୍ଛସି
ଯଦି ତୁମେ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଏହିକଥା ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣ।
ଅସୌ ସଦାଚାରତରୁଃ ସୁକେଶିନ୍ ସଂସେଵିତୋ ଯେନ ସ ପୁଣ୍ଯଭୋକ୍ତ
ଓ ସୁକେଶିନ, ଯିଏ ଭଲ ଆଚରଣର ଗଛକୁ ସେବନ କରେ, ସେ ପୁଣ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରେ।
ପ୍ରାଭାତିକଂ ମଙ୍ଗଲମେଵ ଵାଚ୍ଯଂ ଯଦୁକ୍ତଵାନ୍ ଦେଵପତିସ୍ତ୍ରିନେତ୍ରଃ
ସକାଳେ କେବଳ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କର ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପ୍ରଭୁ କହିଛନ୍ତି।
ପ୍ରଭାତେ ଯତ୍ ପଠନ୍ ମର୍ତ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ପାପବନ୍ଧନାତ୍
ସକାଳେ ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ପାଠ କରେ, ସେ ପାପର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ମୃତ୍ଵା ପଠିତ୍ଵା ଚ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଶୁଣି, ମନେ ପକାଇ, ପାଠ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଗୁରୁଶ୍ଚ ଶୁକ୍ରଃ ସହ ଭାନୁଜେନ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ସର୍ଵେ ମମ ସୁପ୍ରଭାତମ୍
ଗୁରୁ, ଶୁକ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ସମେତ ସମସ୍ତେ ମୋ ସକାଳକୁ ମଙ୍ଗଳମୟ କରୁନ୍ତୁ।
ରୈଭ୍ଯୋ ମରୀଚିଶ୍ଚ୍ଯଵନୋ ଋଭୁଶ୍ଚ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ସର୍ଵେ ମମ ସୁପ୍ରଭାତମ୍
ରୈଭ୍ୟ, ମରୀଚି, ଚ୍ୟବନ ଓ ଋଭୁ ସମସ୍ତେ ମୋ ସକାଳକୁ ମଙ୍ଗଳମୟ କରୁନ୍ତୁ।
ସପ୍ତ ସ୍ଵରାଃ ସପ୍ତ ରସାତଲାଶ୍ଚ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ସର୍ଵେ ମମ ସୁପ୍ରଭାତମ୍
ସାତଟି ସ୍ୱର ଓ ସାତଟି ପାତାଳ ସମସ୍ତେ ମୋ ସକାଳକୁ ମଙ୍ଗଳମୟ କରୁନ୍ତୁ।
ନଭଃ ସଶବ୍ଦଂ ମହତା ସହୈଵ ଯଚ୍ଛନ୍ତୁ ସର୍ଵେ ମମ ସୁପ୍ରଭାତମ୍
ଆକାଶ, ଶବ୍ଦ ଓ ବଡ଼ତ୍ୱ ସହିତ ସମସ୍ତେ ମୋ ସକାଳକୁ ମଙ୍ଗଳମୟ କରନ୍ତୁ।