ଜାମଯୋ ଗୁରଵୋ ଵୃଦ୍ଧା ଯୈଃ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟାଃ ପଦା ନୃଭିଃ
ଯେମାନେ ଜାମାତି, ଗୁରୁ, ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଛୁଇଁଛନ୍ତି—
କ୍ଷିପ୍ଯନ୍ତେ ରୌରଵେ ଘୋରେ ହ୍ଯାଜାନୁପରିଦାହିନଃ
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକରେ ଆଜାନୁପରି ଜଳି ଫିଙ୍ଗାଯାନ୍ତି।
ତେଷାମଯୋଗୁଡାସ୍ତପ୍ତାଃ କ୍ଷିପ୍ଯନ୍ତେ ଵଦନେ ଽଦ୍ଭୁତାଃ
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାପିତ ଲୋହା ଗୋଲା ମୁହଁରେ ପକେଇ ଦିଆଯାଏ, ଦେଖିବାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।
ନିନ୍ଦା ନିଶାମିତା ଯୈସ୍ତୁ ପାପାନାମିତି କୁର୍ଵତାମ୍
ଯେମାନେ ପାପୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି—
ଶ୍ରଵଣେଷୁ ନିଖନ୍ଯନ୍ତେ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ କିଙ୍କରୈଃ
ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ସେବକମାନେ ସେମାନଙ୍କ କାନରେ ଖୋଇ ଦିଅନ୍ତି।
କୂପଵାପୀତଡାଗାଂଶ୍ଚ ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ଵିଧ୍ଵଂସଯନ୍ତି ଯେ
ଯେମାନେ କୂଆ, ଜଳସ୍ତର, ତାଳାବ ଭଙ୍ଗ କରି ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି—
କର୍ତ୍ତିକାଭିଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣୀଭିଃ ସୁରୌଦ୍ରୈର୍ଯମକିଙ୍କରୈଃ
ଯମର ସେବକମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭୟଙ୍କର ଛୁରୀ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ କାଟନ୍ତି।
ତେଷାଂ ଗୁଦେଵ ଚାନ୍ତ୍ରାଣି ଵିନିଃକୃନ୍ତନ୍ତି ଵାଯସାଃ
ସେମାନଙ୍କ ଗୁଦ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତ୍ରକୁ କାଉ ଉଠାଇ ଦିଅନ୍ତି କାଉମାନେ।
ଦୁର୍ଭିକ୍ଷେ ସଂଭ୍ରମେ ଚାପି ସ ଶ୍ଵଭୋଜ୍ଯେ ନିପାତ୍ଯତେ
ଅନ୍ନାଭାବ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥିରତାରେ ସେମାନେ କୁକୁର ଖାଇବା ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଫିଙ୍ଗାଯାନ୍ତି।
ପତନ୍ତି ଯନ୍ତ୍ରପୀଡେ ତେ ତାଡ୍ଯ ମାନାସ୍ତୁ କିଙ୍କରୈଃ
ଯେମାନେ ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସେବକମାନେ ଦ୍ୱାରା ପିଟାଯାନ୍ତି।
ତେ ପିଷ୍ଯନ୍ତେ ଶିଲାପେଷେ ଶୋଷ୍ଯନତେ ଽପି ଚ ଶୋଷକୈଃ
ସେମାନେ ପାଥର ଚକିରେ ଚିଉଁ ହେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଶୁଷ୍କ କରାଯାନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତ୍କ୍ଷାମାଃ ଶୁଷ୍କତାଲ୍ଵୋଷ୍ଠାଃ ପାତ୍ଯନ୍ତେ ଵୃଶ୍ଚିକାଶନେ
ଶୁଷ୍କ ଗଳା ଓ ଅଠି ହୋଇ, ସେମାନେ ବିଛା ତଳେ ଫିଙ୍ଗାଯାନ୍ତି।
ତେ ଵହ୍ନିତପ୍ତାଂ କୂଟାଗ୍ରାମାଲିଙ୍ଗନ୍ତେ ଚ ଶାଲ୍ମଲୀମ୍
ଅଗ୍ନିରେ ତାପିତ କାଣ୍ଟା ଥିବା ଶାଲମଳୀ ଗଛକୁ ସେମାନେ ଆଲିଂଗନ କରନ୍ତି।
ତେଷାମଧ୍ଯାପକୋ ଯଶ୍ଚ ସ ଶିଲାଂ ଶିରସା ଵହେତ୍
ଯେଉଁଠି ଶିକ୍ଷକ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ପାଥର ବୋହିବାକୁ ପଡେ।
ତେ ପାତ୍ଯନ୍ତେ ଚ ଵିଣ୍ମୂତ୍ରେ ଦୁର୍ଗନ୍ଧେ ପୂଯପୂରିତେ
ସେମାନେ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ ପୁୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମଳ ଓ ପେଶାବ ଭିତରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି।
ପରସ୍ପରଂ ଭକ୍ଷଯନ୍ତେ ମାଂସାନି ସ୍ଵାନି ବାଲିଶାଃ
ମୂଢ଼ମନା ଲୋକେ ପରସ୍ପରର ମାଂସ ଖାଇଥାନ୍ତି।
ତଦ୍ଗର୍ଭଶ୍ରାଦ୍ଧଭୁଗ୍ ଯଶ୍ଚ କୃମୀନ୍ଭକ୍ଷେତ୍ପିପୀଲିକାଃ
ଯେ ଗର୍ଭପାତର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରେ, କିମ୍ବା କୀଟ ଓ ପିପିଳିକା ଖାଏ,
ଯାଜକୋ ଯଜମାନଶ୍ଚ ସୋ ଽସ୍ମାନ୍ତଃ ସ୍ଥୂଲକୀଟକଃ
ଯଜ୍ମାନ ଓ ଯାଜକ — ଏମାନେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ମୋଟା କୀଟ ହେଇଯାନ୍ତି।
କ୍ଷିପ୍ଯନ୍ତେ ଵୃକଭକ୍ଷେ ତେ ନରକେ ରଜନୀଚର
ସେମାନେ ନରକରେ ବାଘ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହେବାକୁ ଛାଡ଼ାଯାନ୍ତି, ରାତିରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଜଣେ।
ତଥା ଗୋଭୂମିହର୍ତ୍ତରୋ ଗୋସ୍ତ୍ରୀବାଲହନାଶ୍ଚ ଯେ
ଏଭଳି, ଯେମାନେ ଗଁଠି କିମ୍ବା ଜମି ଚୋରି କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଗଁଠି, ଜନନୀ କିମ୍ବା ଶିଶୁଙ୍କୁ ମାରନ୍ତି—
ସୋମଵିକ୍ରଯିଣୋ ଯେ ଚ ଵେଦଵିକ୍ରଯିଣସ୍ତଥା
ଯେମାନେ ସୋମ ଚାଲିକିବା କରନ୍ତି, ଏବଂ ବେଦ ବେଚିଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ,
କୂଟସାକ୍ଷ୍ଯପ୍ରଦା ଯେ ଚ ତେ ମହାରୌରଵେ ସ୍ଥିତାଃ
ଏବଂ ଯେମାନେ ଭୁଲ ଗୁଆ ଦେଇଥାନ୍ତି— ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାରୌରବ ନରକରେ ରହନ୍ତି।
ତାଵଚ୍ଚୈଵାନ୍ଧତାମିସ୍ରେ ଅସିପତ୍ରଵନେ ତତଃ
ସେମାନେ ଏତେ ସମୟ ଅନ୍ଧତାମିସ୍ର ଓ ପରେ ତଳୱାର ପତ୍ରର ଜଙ୍ଗଲରେ ରହନ୍ତି।
ପ୍ରପାତୋ ଭଵତେ ତେଷାଂ ଯୈରିଦଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ କୃତମ୍
ଯେମାନେ ଏହି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଗହୀର ଖାଡ଼ି ଦେଖାଯାଏ।
ତେ ସର୍ଵେ କ୍ରମଶଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ କୃତଘ୍ନେ ଲୋକନିନ୍ଦିତେ
ଅନୁକ୍ରମରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି—ଯେମାନେ କୃତଘ୍ନ ଓ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପେକ୍ଷିତ।
ମହୋରଗାଣାଂ ପ୍ରଵରୋ ଽପ୍ଯନନ୍ତୋ ଯଥା ଚ ଭୂତେଷୁ ମହୀ ପ୍ରଧାନା
ଯେପରି ମହାସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅନନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଭୂମି ପ୍ରଧାନ,
କ୍ଷେତ୍ରେଷୁ ଯଦ୍ଵତ୍କୁରୁଜଙ୍ଗଲଂ ଵରଂ ତୀର୍ଥେଷୁ ଯଦ୍ଵତ୍ ପ୍ରଵରଂ ପୃଥୂଦକମ୍
ଯେପରି ଚାଷ ହୋଇଥିବା ଜମି ଭୂମିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶସ୍ତ ଜଳ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ,
ଲୋକେଷୁ ଯଦ୍ଵତ୍ସଦନଂ ଵିରିଞ୍ଚେଃ ସତ୍ଯଂ ଯଥା ଧର୍ମଵିଧିକ୍ରିଯାସୁ
ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନିବାସ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଧର୍ମ ନିୟମ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ପ୍ରଧାନ,
ତପୋଧନାନାମପି ସୁମ୍ଭଯୋନିଃ ଶ୍ରୁତିର୍ଵରା ଯଦ୍ଵଦିହାଗମେଷୁ
ଯେପରି ତପସ୍ବୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୁମ୍ଭ କୁଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୁତି ସର୍ବୋତ୍ତମ,
ମନୁଃ ସ୍ମୃତୀନାଂ ପ୍ରଵରୋ ଯଥୈଵ ତିଥୀଷୁ ଦର୍ଶା ଵିଷୁଵେଷୁ ଦାନମ୍
ଯେପରି ସ୍ମୃତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମନୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତିଥିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଏବଂ ବିଷୁବ ଦିନରେ ଦାନ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ,