ଉଦ୍ଯମ୍ଯ ଵେଗାତ୍ ପରିଘଂ ହୁତାଶଂ ସମାଦ୍ରଵତ୍ ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠ ବ୍ରୁଵନ୍ ହି
ତିବ୍ର ଗତିରେ ପରିଘ ଉଠାଇ, ସେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ‘ଥାମ, ଥାମ’ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।
ଉତ୍ପାଟ୍ଯ ଭୂମ୍ଯାଂ ଚ ଵିନିଷ୍ପିପେଷ ତତୋ ଽନ୍ଧକଃ ପାଵକମାସସାଦ
ସେ ପରିଘକୁ ଭୂମିରୁ ଉଠାଇ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରହାର କଲେ; ତାପରେ ଅନ୍ଧକ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
ସମାହତୋ ଽଗ୍ନିଃ ପରିମୁଚ୍ଯ ଶମ୍ବରଂ ତଥାନ୍ଧକଂ ସ ତ୍ଵରିତୋ ଽଭ୍ଯଧାଵତ୍
ପ୍ରହାରିତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନି ଶମ୍ବରକୁ ଛାଡିଦେଲେ ଏବଂ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ତାଡିତୋ ଽଗ୍ନିର୍ଦିତିଜେଶ୍ଵରେଣ ଭଯାତ୍ ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ରଣାଜିରାଦ୍ଵି
ଦିତିପୁତ୍ର ନାୟକଙ୍କ ପ୍ରହାରରେ ଅଗ୍ନି ଭୟରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଯାନ୍ ଯାଞ୍ଶରେଣ ସ୍ପୃଶତେ ପରାକ୍ରମୀ ପରାଙ୍ମୁଖାଂସ୍ତାନ୍କୃତଵାନ୍ ରଣାଜିରାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପଛ ଫେରି ଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଶୂରବୀରଙ୍କ ତୀରରେ ଆଘାତ ପାଇ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ।
ସଂପୂଜ୍ଯମାନୋ ଦନୁପୁଙ୍ଗଵୈସ୍ତୁ ତଦାନ୍ଧକୋ ଭୂମିମୁପାଜଗାମ
ସେ ସମୟରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନମାନେ ଆନ୍ଧକକୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ, ତାହାପରେ ଆନ୍ଧକ ଭୂମିକୁ ଆସିଲେ।
ସହାପ୍ସରୋଭିଃ ପରିଚାରଣାଯ ପାତାଲମଭ୍ଯେତ୍ଯ ସମାଵସନ୍ତ
ଏହିଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ସେମାନେ ପାତାଳକୁ ସେବା କରିବା ପାଇଁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବସିଲେ।
ପାତିତୋ ଭୁଵି ସୂର୍ଯୋଣ ତତ୍କଦା କୁତ୍ର କୁତ୍ର ଚ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲାବେଳେ, ସେ ସମୟରେ କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଏହା ଘଟିଥିଲା?
କିମର୍ଥଂ ପାତିତୋ ଭୂମ୍ଯାମାକାଶାଦ୍ ଭାସ୍କରେଣ ହି
ଭାସ୍କର କେଉଁ କାରଣରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆକାଶରୁ ଭୂମିରେ ପକେଇଥିଲେ?
ଯଥୋକ୍ତଵାନ୍ ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ମାଂ କଥ୍ଯମାନାଂ ମଯାନଘ
ଅପରାଧହୀନ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ଯେପରି ମୋତେ କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ତାହା ଏବେ କହିବି।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଗୁଣଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସୁକେଶିରଭଵତ୍ତତଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଗୁଣରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସୁକେଶ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ପ୍ରାଦାଦଜେଯତ୍ଵମପି ଶତ୍ରୁଭିଶ୍ଚାପ୍ଯଵଧ୍ଯତାମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିପାରିବେନି ଏବଂ ମାରିପାରିବେନି, ଏହି ଶକ୍ତି ଦେଲେ।
ରେମେ ନିଶାଚରୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧୂ ସଦା ଧର୍ମପଥି ସ୍ଥିତଃ
ସେ ସଦା ନିଶାଚରମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଧର୍ମର ପଥରେ ଅଟୁଟ ରହିଥିଲେ।
ତତ୍ରାଶ୍ରମାଂସ୍ତୁ ଦଦୃଶୋ ଋଷୀଣାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍
ସେଠି ସେ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ଥିବା ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ।
କଥଯନ୍ତୁ ଭଵନ୍ତୋ ମେ ନ ଚୌଵାଜ୍ଞାପଯାମ୍ଯହମ୍
ଆପଣମାନେ ମୋତେ କଥା କହନ୍ତୁ, ମୁଁ କିଛି ଆଦେଶ ଦେଉନି।
କେନ ପୂଜ୍ଯସ୍ତଥା ସତ୍ସୁ କେନାସୌ ସୁଖମେଧତେ
ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁ କଥାରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ, ଏବଂ କେଉଁ କଥାରେ ସେ ଶୁଭ ଲାଭ କରେ?
ପ୍ରୋଚୁର୍ଵିମୃସ୍ଯ ଶ୍ରେଯୋର୍ଽଥମିହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ
ସେମାନେ ଏଠି ଏବଂ ପରଲୋକରେ କଣ ଭଲ, ଭାବିବା ପରେ କଥା କହିଲେ।
ଯଦ୍ଧି ଶ୍ରେଯୋ ଭଵେଦ୍ ଵୀର ଇହ ଚାମୁତ୍ର ଚାଵ୍ଯଯମ୍
ଯାହା ଏଠି ଏବଂ ପରଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ—
ତସ୍ମିନ୍ ସମାଶ୍ରିତଃ ସତ୍ସୁ ପୂଜ୍ଯସ୍ତେନ ସୁଖୀ ଭଵେତ୍
ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଠି ଏହାର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାଏ, ସେ ତାହାରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ ଏବଂ ସୁଖୀ ହୁଏ।
ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ନ ସୀଦନ୍ତି ଦେଵାଦ୍ଯାସ୍ତୁ ତଦୁଚ୍ଯତାମ୍
ଯାହାର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଦେବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କେବେ ଅପମାନିତ ହୁଏନି—ସେ କଥା କହିଯାଉ।
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵେଦଵେତ୍ତୃତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁପୂଜାରତିଃ ସ୍ମୃତା
ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ବେଦଜ୍ଞାନ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁପୂଜାରେ ଆସକ୍ତି—ଏହିଗୁଡିକୁ ଏପରି ମନାଯାଏ।
ଵେଦନଂ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ହରଭକ୍ତିରୁଦାହୃତା
ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ବୁଝିବା ଏବଂ ହରାର ଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଉଦାହରଣ ଦିଆଯାଏ।
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଜ୍ଞାନଂ ଭକ୍ତିର୍ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମପି ସ୍ଥିରା
ସ୍ୱଅଧ୍ୟାୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ଦୃଢତା, ଏହି ଦୁଇଟି ଓ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
ସରସ୍ଵତ୍ଯାଂ ସ୍ଥିରା ଭକ୍ତିର୍ଗାନ୍ଧର୍ଵୋ ଧର୍ମ ଉଚ୍ଯତେ
ସରସ୍ୱତୀରେ ଭକ୍ତି ଦୃଢ ରହିଥାଏ; ଗାନ୍ଧର୍ବ ପଥକୁ ଧର୍ମ ଭାବରେ କହାଯାଏ।
ଵିଦ୍ଯାଧରାଣାଂ ଧର୍ମୋ ଽଯଂ ଭଵାନ୍ଯାଂ ଭକ୍ତିରେଵ ଚ
ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ପାଇଁ ଏହା ଧର୍ମ, ଭବାନୀରେ କେବଳ ଭକ୍ତି ଅଛି।
କୌଶଲ୍ଯଂ ସର୍ଵଶିଲ୍ପାନାଂ ଧର୍ମଃ କିଂପୁରୁଷଃ ସ୍ମୃତଃ
ସମସ୍ତ କଳାରେ ଦକ୍ଷତା, କିମ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ସର୍ଵତ୍ର କାମଚାରିତଵଂ ଧର୍ମୋ ଽଯଂ ପୈତୃକଃ ସ୍ମୃତଃ
ସମସ୍ତଠାରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।
ନିଯମାଦ୍ଧର୍ମଵେଦିତ୍ଵମାର୍ଥୋ ଧର୍ମଃ ପ୍ରଚକ୍ଷ୍ଯତେ
ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ଏହାକୁ ଅର୍ଥର ଧର୍ମ କୁହାଯାଏ।
ଅକାର୍ପଣ୍ଯମନାଯାସଂ ଦଯାହିଂସା କ୍ଷମା ଦମଃ
କଞ୍ଜୁସି ନଥିବା, ଅସହଜତା ନଥିବା, ଦୟା, ଅହିଂସା, କ୍ଷମା ଓ ଦମ—
ଶଙ୍କରେ ଭାସ୍କରେ ଦେଵ୍ଯାଂ ଧର୍ମୋ ଽଯଂ ମାନଵଃ ସ୍ମୃତଃ
ଶଙ୍କର, ଭାସ୍କର ଓ ଦେବୀରେ ଏହାକୁ ମାନବ ଧର୍ମ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।