ଦାତୁର୍ଯାଚଯିତୁର୍ଲଜ୍ଜା କଥଂ ନ ସ୍ଯାତ୍ ପଦତ୍ରଯେ
ତିନି ପଦ ମାଗିବାରେ ଦାତା ଓ ଯାଚକଙ୍କୁ ଲଜ୍ଜା କାହିଁକି ହେବ ନାହିଁ?
ଏତଭ୍ଯଃ କତମଂ ଦଦ୍ଯାଂ ସ୍ଥାନଂ ଯାଚସ୍ଵ ଵାମନ
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଠି ଦେଉଁ? ବତା, ବାମନ।
ଏତାଵତା ତ୍ଵହଂ ଚାର୍ଥୀ ଦେହି ରାଜନ୍ ପଦତ୍ରଯମ୍
ମୁଁ ଏତିକି ଚାହୁଁଛି, ରାଜା, ମୋତେ ତିନି ପଦ ଜମି ଦିଅ।
ବଲିର୍ଭୃଙ୍ଗାରମାଦାଯ ଦଦୌ ଵିଷ୍ଣୋଃ କ୍ରମତ୍ରଯମ୍
ବଳି ଭୃଙ୍ଗାର ଜଳ ନେଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତିନି ପଦ ଦେଇଦେଲେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯକ୍ରମଣାର୍ଥାଯ ବହୁରୂପଂ ଜଗନ୍ମଯମ୍
ତିନି ଭୁବନ ଦଳିବା ପାଇଁ ସେ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଆପଣ ମଧ୍ୟରେ ଧାରଣ କଲେ।
ସତ୍ଯଂ ତପୋ ଜାନୁଯୁଗ୍ମେ ଊରୁଭ୍ଯାଂ ମେରୁମନ୍ଦରୌ
ସତ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟା ତାଙ୍କର ଗୁଡ଼ିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲା; ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ତାଙ୍କର ଉରୁ ହେଉଥିଲେ।
ଲିଙ୍ଗେ ସ୍ଥିତୋ ମନ୍ମଥଶ୍ଚ ଵୃଷଣାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରଜାପତିଃ
ତାଙ୍କର ଲିଙ୍ଗରେ କାମ ଥିଲା, ଓ ତାଙ୍କର ଶୁକ୍ରାଣୁରେ ପ୍ରଜାପତି ବସିଥିଲେ।
ଵଲିଷୁ ତ୍ରିଷୁ ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞାସ୍ତୁ ଜଠରେ ସ୍ଥିତାଃ
ତାଙ୍କର ତିନି ଭୁଜା ଭ୍ରମରେ ନଦୀମାନେ ଥିଲେ, ଓ ତାଙ୍କର ପେଟରେ ଯଜ୍ଞମାନେ ବସିଥିଲେ।
ପୃଷ୍ଠସ୍ଥା ଵସଵୋ ଦେଵାଃ ସ୍କନ୍ଧୌ ରୁଦ୍ରୈରଧିଷଠିତୌ
ତାଙ୍କର ପିଠରେ ବସୁଦେବମାନେ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର କାନ୍ଧରେ ରୁଦ୍ରମାନେ ବସିଥିଲେ।
ହୃଦଯେ ସଂସ୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା କୁଲିଶୋ ହୃଦଯାସ୍ଥିଷୁ
ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ବସିଥିଲେ, ଓ ହୃଦୟର ଅସ୍ଥିରେ ବଜ୍ର ଥିଲା।
ଗ୍ରୀଵାଦିତିର୍ଦେଵମାତା ଵିଦ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଲଯସ୍ଥିତାଃ
ତାଙ୍କର କଣ୍ଠରେ ଦେବମାତା ଅଦିତି ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ବିଦ୍ୟାମାନେ ବଳୟରେ ବସିଥିଲେ।
ଧର୍ମକାମାର୍ଥମୋକ୍ଷୀଯାଃ ଶାସ୍ତ୍ରଃ ଶୌଚସମନ୍ଵିତାଃ
ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ଶୌଚ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ୍ର ହୋଇ ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ।
ଶ୍ଵାସସ୍ଥୋ ମାତରିଶ୍ଵା ଚ ମରୁତଃ ସର୍ଵସଂଧିଷୁ
ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସରେ ମାତରିଶ୍ୱାନ ବସିଥିଲେ, ଓ ସମସ୍ତ ଯୋଡ଼ାଯୋଡ଼ିରେ ମରୁତମାନେ ବସିଥିଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯୌ ଚ ନଯନେ ପକ୍ଷ୍ମସ୍ଥାଃ କୃତ୍ତିକାଦଯଃ
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଆଖି ଥିଲେ, କୃତ୍ତିକା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ପାପୁଡ଼ିରେ ବସିଥିଲେ।
ତାରକା ରୋମକୂପେଭ୍ଯୋ ରୋମାଣି ଚ ମହର୍ଷଯଃ
ତାଙ୍କର ଲୋମର ଚିରାରେ ତାରାମାନେ ବସିଥିଲେ, ଓ ତାଙ୍କର ଲୋମମାନେ ମହାଋଷିମାନେ ଥିଲେ।
କ୍ରମେଣୈକେନ ଜଗତୀଂ ଜହାର ସଚରାଚରାମ୍
କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଏକ ପଦକ୍ରମରେ ସେ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ଅଧିକାର କଲେ।
ନକ୍ଷଶ୍ଚାକ୍ରମତୋ ନାଭିଂ ସୂର୍ଯେନ୍ଦୂ ସଵ୍ଯଦକ୍ଷିଣୌ
ତାଙ୍କର ନାଭି ଦ୍ୱାରା ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପାଶରେ ଥିଲେ।
କ୍ରାନ୍ତାର୍ଧାର୍ଧେନ ଵୈରାଜଂ ମଧ୍ଯେନାପୂର୍ଯତାମ୍ବରମ୍
ଆଧା ପଦକ୍ରମରେ ସେ ବିଶ୍ୱକୁ ଚାଲିଗଲେ, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସେ ଦିଗନ୍ତକୁ ପୂରିଦେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୋଦରମାହତ୍ଯ ନିରାଲୋକଂ ଜଗାମ ହ
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଭିତରକୁ ଆବୃତ କରି, ସେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
କୁଟିଲା ଵିଷ୍ଣୁପାଦେ ତୁ ସମେତ୍ଯ କୁଟିଲା ତତଃ
କୁଟିଳ ଜଣେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାଦ ପହଞ୍ଚି, ପୁଣି କୁଟିଳ ହେଲେ।
ଭଗଵାନପ୍ଯସଂପୂର୍ଣେ ତୃତୀଯେ ତୁ କ୍ରମେ ଵିଭୁଃ
ଭଗବାନ ତୃତୀୟ ପଦକ୍ରମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ସେ—
ତ୍ଵଂ ପୂରଯ ପଦଂ ତନ୍ମେ ନୋ ଚେଦ୍ ବନ୍ଧଂ ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ଭୋଃ
"ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଏହି ପଦକ୍ରମ ପୂରଣ କର; ନହେଲେ, ବନ୍ଧନ ଗ୍ରହଣ କର, ରାଜନ!"
ବାଣଃ ପ୍ରାହାମରପତିଂ ଵଚନଂ ହେତୁସଂଯୁତମ୍
ବାଣ ଭଲ ଯୁକ୍ତି ଦେଇ ଅମରପତିଙ୍କୁ କହିଲେ ।
କଥଂ ବଲିଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସେ ସୁଵିସ୍ତୃତାଂ ଯାଂ ପ୍ରାଗ୍ଭଵାନ୍ ନୋ ଵିପୁଲାମଥାକରୋତ୍
ଆପଣ ବଳିଙ୍କୁ ଏତେ ବଡ଼ ଦାନ କାହିଁକି ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଯାହାକି ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ଏତେ ବିସ୍ତୃତ କରିଥିଲେ ?
ଦତ୍ତା ଚ ତାତେନ ହି ତାଵତୀଯଂ କିଂ ଵାକ୍ଛଲେନୈଷ ନିବଧ୍ଯତେ ଽଦ୍ଯ
ଏତେ ଦାନ ତାଙ୍କର ବାପା ଦେଇଥିଲେ—ତେବେ ଆଜି କାହିଁକି କେବଳ କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ?
ଶକ୍ତସ୍ତୁ ସଂପୂଜଯିତୁଂ ମୁରାରେ ପ୍ରସୀଦ ମା ବନ୍ଧନମାଦିଶସ୍ଵ
ମୁରାରି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ସକ୍ଷମ—ଦୟା କରନ୍ତୁ, ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିବା ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ ।
ଦେଶେ ସୁପୁଣ୍ଯେ ଵରଦେ ଯଚ୍ଚ କାଲେ ତଚ୍ଚାଶେଷଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଚକ୍ରପାଣେ
ଚକ୍ରଧାରୀ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ଶୁଭ ସମୟରେ ସବୁକିଛି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି ।
କାଲୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାମୂଲଯୋଗେ ମୃଗାଙ୍ଗଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ପୁଣ୍ଯଦେଶଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧମ୍
ଏଠାରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ନକ୍ଷତ୍ରର ସମୟ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଉପସ୍ଥିତ, ଏବଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଏହି ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନ ରହିଛି ।
ସ୍ଵଯଂ ଶ୍ରୁତୀନାମପି ଚାଦିକର୍ତ୍ତା ଵ୍ଯାପ୍ଯ ସ୍ଥିତଃ ସଦସଦ୍ ଯୋ ଜଗଦ୍ ଵୈ
ଆପଣ ନିଜେ ବେଦମାନଙ୍କର ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ-ବ୍ୟକ୍ତ ଦୁହିଁରେ ବସିଛନ୍ତି ।
କିଂ ତ୍ଵଂ ନ ଗୃହ୍ଣାସି ଜଗତ୍ତ୍ରଯଂ ଭୋ ରୂପେଣ ଲୋକତ୍ରଯଵନ୍ଦିତେନ
ପ୍ରଭୁ, ତିନି ଜଗତ ଆପଣଙ୍କ ରୂପକୁ ସମ୍ମାନ କରେ—ତେବେ ଆପଣ କାହିଁକି ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାନ୍ତି ?