ଆରାତ୍ସ୍ଥିତ୍ଵାଗ୍ରତୋ ଧନ୍ଵୀ ସଂତାପଯିତୁମୁଦ୍ଯତଃ
ସେ ଦୂରରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଧନୁର୍ଧାରୀ ତାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ସ୍ମରମାଲୋକଯାମାସ ଶିଖାଗ୍ରାଚ୍ଚରଣାନ୍ତିକମ୍
ସେ ସ୍ମରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଜଟା ଶିରାରୁ ପାଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବତରିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରାଦହ୍ଯତ ତଦା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପାଦାଦାରଭ୍ଯ କକ୍ଷଵତ୍
ତାହାପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଟିଏ ପାଦଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜଙ୍ଗଲର ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳିବାକୁ ଲାଗିଲା।
ଉତ୍ସସର୍ଜ ଧନୁଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତଜ୍ଜଗାମାଥ ପଞ୍ଚଧା
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ଧନୁଷ ପାଞ୍ଚ ଟୁକୁଡ଼ାରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ସ ଚମ୍ପକତରୁର୍ଜାତଃ ସୁଗନ୍ଧାଢ୍ଯୋ ଗୁଣାକୃତିଃ
ସେଠାରୁ ଏକ ସୁଗନ୍ଧିତ ଚମ୍ପକ ଗଛ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର।
ତଜ୍ଜାତଂ କେସରାରଣ୍ଯଂ ବକୁଲଂ ନାମତୋ ମୁନେ
ସେଠାରୁ କେସର ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯାହାକୁ ବକୁଳ ବୋଲି ଡାକାଯାଏ, ହେ ମୁନି।
ଜାତା ସା ପାଟଲା ରମ୍ଯା ଭୃଙ୍ଗରାଜିଵିଭୂଷିତା
ସେଠାରୁ ରମ୍ୟା ପାଟଳା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ଭୃଙ୍ଗରାଜ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ।
ପଞ୍ଚଗୁଲ୍ମାଭଵଜ୍ଜାତୀ ଶଶାଙ୍କକିରଣୋଜ୍ଜ୍ଵଲା
ପାଞ୍ଚ ଗୁଛି ଭଳି ଜାତି ଗଛ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ତସ୍ମାଦ୍ଭୁପୁଟା ମଲ୍ଲୀ ସଂଜାତା ଵିଵିଧା ମୁନେ
ସେ ମାଟି ଢେଳିରୁ, ହେ ମୁନି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମଲ୍ଲୀ ଗଛ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଜାତିଯୁକ୍ତାନି ଦେଵେନ ସ୍ଵଯମାଚରିତାନି ଚ
ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ଜାତି ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲା, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଦେଲେ।
ଫଲୋପଗାନି ଵୃକ୍ଷାଣି ସଂଭୂତାନି ସହସ୍ରଶଃ
ହଜାର ହଜାର ଫଳ ଦେଇଥିବା ଗଛ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ହରପ୍ରସାଦାଜ୍ଜାତାନି ଭୋଜ୍ଯାନ୍ଯପି ସୁରୋତ୍ତମୈଃ
ହରଙ୍କ କୃପାରେ, ଦେବମାନେ ଖାଇପାରିବା ଯୋଗ୍ୟ ଅନେକ ପଦାର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ପୁଷ୍ଯାର୍ଥା ଶିଶିରାଦ୍ରିଂ ସ ଜଗାମ ତପସେ ଽଵ୍ଯଯଃ
ପୁଷ୍ପ ପାଇଁ, ଅବିନାଶୀ ଜଣେ ଶିଶିର ପାହାଡ଼କୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଗଲେ।
ତତସ୍ତ୍ଵନଙ୍ଗେତି ମହାଧନୁର୍ଦ୍ଧରୋ ଦେଵୈସ୍ତୁ ଗୀତଃ ସୁରପୂର୍ଵପୂଜିତଃ
ତାପରେ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ, ସେ ମହାନ ଧନୁଷ ଅନଙ୍ଗକୁ ଧରିଲେ।
ପ୍ରହସ୍ଯୈଵଂ ଵଚଃ ପ୍ରାହ କନ୍ଦର୍ଵ ଇହ ଆସ୍ଯତାମ୍
ହସିକି, ଗନ୍ଧର୍ବ କହିଲେ, 'ଏଠାରେ ବସ।'
ଵସନ୍ତୋ ଽପି ମହାଚିନ୍ତାଂ ଜଗାମାଶୁ ମହାମୁନେ
ଏହିପରି, ହେ ମହାମୁନି, ବସନ୍ତ ତୁରନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଵସନ୍ତମାହ ଭଗଵାନେହ୍ଯେହି ସ୍ଥୀଯତାମିତି
ଭଗବାନ୍ ବସନ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏଠାକୁ ଆସ, ଏଠାରେ ରୁହ।'
ଆଦାଯ ପ୍ରାକ୍ସୁଵର୍ଣାଙ୍ଗୀମୂର୍ଵୋର୍ବାଲାଂ ଵିନିର୍ମମେ
ସେ ନିଜ ଉରୁଠାରୁ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଏକ ଅପସରାକୁ ନେଇ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଅମନ୍ଯତ ତଦାନଙ୍ଗଃ କିମିଯଂ ସା ପ୍ରିଯା ରତିଃ
ତାହାପରେ ଅନଙ୍ଗ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ଏଠି କିଏ? ଏହି କି ମୋର ପ୍ରିୟା ରତି?'
ସୁନାସାଵଂଶାଧରୋଷ୍ଠମାଲୋକନପରାଯଣମ୍
ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ନାକ, ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ ଠୋଠ ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ।
ରାଜେତେ ଽସ୍ଯଃ କୁଚୌ ପୀନୌ ସଜ୍ଜନାଵି ସଂହତୌ
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପିଅଁ ଛାତି ଏମିତି ଉଦାତ୍ତ ଓ ଭରିପୁରି ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଦୁଇ ଭଲ ମିତ୍ର ଏକଠି ହୋଇଥିବା ପରି ଲାଗେ।
ଉଦରଂ ରାଜତେ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ରୋମାଵଲିଵିଭୂଷିତମ୍
ତାଙ୍କର ମୃଦୁ ଓ ସମତଳ ପେଟ ଏକ ସୁନ୍ଦର କେଶରେଖା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇ ଚମକୁଛି।
ରାଜତେ ଭୃଙ୍ଗମାଲେଵ ପୁଲିନାତ୍ କମଲାକରମ୍
ସେ ଏମିତି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଯେପରି ମଧୁମକ୍ଷିକା ଦଳ ନଦୀ କୂଳରୁ ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ତଳାବକୁ ଯାଉଛି।
ଶ୍ରୀରୋଦମଥନେ ନଦ୍ଧୂଂ ଭୂଜଙ୍ଗେନେଵ ମନ୍ଦରମ୍
ଯେପରି ଶ୍ରୀର ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ନାଗ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲା, ସେଉଁପରି ଲାଗୁଛି।
ଵିଭାତି ସା ସୁଚାର୍ଵଙ୍ଗୀ ପଦ୍ମକିଢ୍ଜଲ୍କସନ୍ନିଭା
ସେ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ ଥିବା ନାରୀ, ପଦ୍ମର ତନ୍ତୁ ପରି ଅତି ଶୁଭ୍ର ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଵିଭାତୋ ଽସ୍ଯାସ୍ତଥା ପାଦାଵଲକ୍ତକସମତ୍ଵିଷୌ
ତାଙ୍କର ପାଦ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଲାଲି ଲାଗିଥିବା ପରି ଚମକୁଛି।
କାମାତୁରୋ ଽସୌ ସଂଜାତଃ କିମୁତାନ୍ଯୋ ଜନୋ ମୁନେ
ସେ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଅତି ଅଧିକ ଭାବେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି—ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅନ୍ୟ କିଏ ନ ହେବ, ମୁନି?
କିଂସ୍ଵିତ୍ କାମନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରାଜଧାନୀ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଥିତା
ଏହା କି ଆମେ ଦେଖୁଛୁ, ମନେ ହୁଏ ଏଠାରେ କାମଦେବଙ୍କର ରାଜଧାନୀ ନିଜେ ଥାପିତ ହୋଇଛି କି?
ରଵିରଶ୍ମିପ୍ରତାପାର୍ତିଭୀତା ଶରଣମାଗତା
ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣର ତାପରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ତସ୍ଥୌ ମୁନିରିଵ ଧ୍ଯାନମାସ୍ଥିତଃ ସ ତୁ ମାଧଵଃ
ତାପରେ ମାଧବ ମୁନିଙ୍କ ପରି ଧ୍ୟାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଉଭୟ ହାତେ ଦଣ୍ଡ ହେଲେ।