ପୁଲୁନେଷୁ ଚ ରମ୍ଯେଷୁ ଵାପୀଷୁ ନଲିନୀଷୁ ଚ
ସେ ଶୋଭାମୟ ବାଲୁକା କୂଳ, ଝିଲି ଏବଂ ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ,
ଵିଚାରନ୍ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ନୈଵ ଶର୍ମ ଲେଭେ ମହେଶ୍ଵରଃ
ମହେଶ୍ୱର ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଘୁରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ।
କ୍ଷଣଂ ଧ୍ଯାଯତି ତନ୍ଵଙ୍ଗୀଂ ଦକ୍ଷକନ୍ଯାଂ ମନୋରମାମ୍
କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ସେ ସୁନ୍ଦର ଦକ୍ଷକନ୍ୟାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ସ୍ଵପ୍ନେ ତଥେଦଂ ଗଦତି ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦକ୍ଷକନ୍ଯକାମ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି, ଏଭଳି କହିଲେ:
ମୁଗ୍ଧେ ତ୍ଵଯା ଵିରହିତୋ ଦଗ୍ଧୋ ଽସ୍ମି ମଦନାଗ୍ନିନା
"ହେ ନିର୍ମଳା, ତୁମଠାରୁ ଦୂରେ ରହି, ମୁଁ କାମନା ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଉଛି।"
ପାଦପ୍ରଣାମାଵନତମଭିଭାଷିତୁ ମର୍ହସି
"ଯିଏ ତୁମ ପାଦରେ ନମସ୍କାର କରିଛି, ସେଠାରେ ତୁମେ କଥା କହିବା ଉଚିତ।"
ଆଲିଙ୍ଗ୍ଯସେ ଚ ସତତଂ କିମର୍ଥଂ ନାଭିଭାଷସେ
"ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଛ, ତଥାପି କାହିଁକି କଥା କହୁନାହଁ?"
ଵିଶେଷତଃ ପତିଂ ବାଲେ ନନୁପ ତ୍ଵମତିନିର୍ଘୃଣା
"ବିଶେଷକରି ତୁମ ପତିଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ କନ୍ୟା, ତୁମେ ଏତେ ନିଷ୍ଠୁର କାହିଁକି?"
ଵିନା ତ୍ଵଯା ନ ଜୀଵେଯଂ ତଦସତ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା କୃତମ୍
ତୁମେ ନାହିଁ ଥିଲେ ମୁଁ ଜୀବନ କରିପାରେନି; ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ସେଠି ସତ୍ୟ ନାହିଁ।
ନାନ୍ଯଥା ନଶ୍ଯତେ ତାପଃ ସତ୍ଯେନାପି ଶପେ ପ୍ରିଯେ
ଅନ୍ୟ ଭାବେ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହେବେ ନାହିଁ; ପ୍ରିୟା, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହି ଶପଥ କରୁଛି।
ଉତ୍କୂଜତି ତଥାରଣ୍ଯେ ମୁକ୍ତକଣ୍ଠଂ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ପୁନିପୁନି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦି ଉଠିଲେ।
ଵିଵ୍ଯାଧ ଚାପଂ ତରସା ଵିନାମ୍ଯ ସଂତାପନାମ୍ନା ତୁ ଶରେଣ ଭୂଯଃ
ସେ ତେଜରେ ଧନୁ କୁ ବେଂକି ଯନ୍ତ୍ରଣା ନାମକ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପୁନି ଏହାକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ସଂତାପଯଂଶ୍ଚାପି ଜଗତ୍ସମଗ୍ରଂ ଫୂତ୍କୃତ୍ଯ ଫୂତ୍କୃତ୍ଯ ଵିଵାସତେ ସ୍ମ
ସେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ, ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଜନ କରି, ସବୁକୁ ଦୂରେ ହଟାଇଲେ।
ତତୋ ଭୃଶଂ କାମଶରୈର୍ଵିତୁନ୍ନୋ ଵିଜୃମ୍ଭମାଣଃ ପରିତୋ ଭ୍ରମଂଶ୍ଚ
ତାପରେ, ଅତି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ କାମ ଶରରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯସି ଵଚୋ ଯଦଦ୍ଯ ତତ୍ ତ୍ଵଂ କୁରୁଷ୍ଵାମିତଵିକ୍ରମୋ ଽସି
ଭାଇ, ଆଜି ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେ କାମ କର; ତୁମେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଆଜ୍ଞାପଯସ୍ଵାତୁଲଵୀର୍ଯ ଶଂଭୋ ଦାସୋ ଽସ୍ମି ତେ ଭକ୍ତିଯୁତସ୍ତଥେଶ
ଅସୀମ ଶକ୍ତିର ଶମ୍ଭୁ, ଆମକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ; ମୁଁ ତୁମର ଦାସ, ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମହାପ୍ରଭୁ।
ଵିଜୃମ୍ଭଣୋନ୍ମାଦସରୈର୍ଵିଭିନ୍ନୋ ଧୃତିଂ ନ ଵିନ୍ଦାମି ରତିଂ ସୁଖଂ ଵା
ଉନ୍ମାଦ ଶରରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ମୁଁ କେହି ଧୃଡତା, ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ସୁଖ ପାଉନି।
ନାନ୍ଯଃ ପୁମାନ୍ ଧାରଯିତୁଂ ହି ଶକ୍ତୋ ମୁକ୍ତ୍ଵା ଭଵନ୍ତଂ ହି ତତଃ ପ୍ରତୀଚ୍ଛ
ତୁମେ ଛଡା ଅନ୍ୟ କେହି ଏହାକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହିପାଇଁ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର।
ତୋଷଂ ଜଗାମାଶୁ ତତସ୍ତ୍ରିଶୂଲୀ ତୁଷ୍ଟସ୍ତଦୈଵଂ ଵଚନଂ ବଭାଷେ
ତାପରେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶୀଘ୍ର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵରଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରତିପୂଜନାଯ ଦାସ୍ଯାମି ଲୋକ୍ଯ ଚ ହାସ୍ଯକାରି
ତୁମର ପୂଜା ପାଇଁ ମୁଁ ଏମିତି ଦାନ ଦେବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜଗତରେ ହାସ୍ୟ ହେବ।
ଵୃଦ୍ଧୋ ଽଥ ବାଲୋ ଽଥ ଯୁଵାଥ ଯୋଷିତ୍ ସର୍ଵେ ତଦୋନ୍ମାଦଧରା ଭଵନ୍ତି
ବୃଦ୍ଧ, ଶିଶୁ, ଯୁବକ କିମ୍ବା ମହିଳା, ସମସ୍ତେ ଏହି ଉନ୍ମାଦରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବେ।
ତଵାଗ୍ରତୋ ହାସ୍ଯଵଚୋ ଽଭିରକ୍ତା ଭଵନ୍ତି ତେ ଯୋଗଯୁତାସ୍ତୁ ତେ ସ୍ଯୁଃ
ତୁମ ପାଖରେ ହାସ୍ୟ ଓ କଥାରେ ଲଗା ଲୋକମାନେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହେବେ; ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗରେ ଏକତ୍ର ହେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ହେବେ।
ମମ ପ୍ରସାଦାଦ୍ ଵରଦୋ ନରାଣାଂ ଭଵିଷ୍ଯସେ ପୂଜ୍ଯତମୋ ଽଭିଗଚ୍ଛ
ମୋର କୃପାରେ, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବରଦାତା ଭାବରେ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ପୂଜ୍ୟ ହେବ।
କାଲଞ୍ଜରସ୍ଯୋତ୍ତରତଃ ସୁପୁଣ୍ଯୋ ଦେଶୋ ହିମାଦ୍ରେରପି ଦକ୍ଷିଣସ୍ଥଃ
କାଳଞ୍ଜରର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ଅତି ପବିତ୍ର ଭୂମି ଅଛି, ଯାହା ହିମାଳୟର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଯାତେ ଭଗଵାଂସ୍ତ୍ରିନେତ୍ରୋ ଦେଵୋ ଽପି ଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ଗିରିମଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍
ସେଠାକୁ ଯିବାବେଳେ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ ଭଗବାନ ମଧ୍ୟ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରହର୍ତ୍ତୁକାମଂ ଚ ତତଃ ପ୍ରାଦୁଵଚଦ୍ଧରଃ
ସେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଦେଖି, ତାପରେ ହରା କଥା କହିଲେ।
ଵିଵେଶ ଋଷଯୋ ଯତ୍ର ସପତ୍ନୀକା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ସେ ଯେଉଁଠାରେ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଏକଠି ହୋଇ ବସିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତସ୍ତାନ୍ ପ୍ରାହ ଭଗଵାନ୍ ଭିକ୍ଷା ମେ ପ୍ରତିଦୀଯତାମ୍
ତାପରେ ଭଗବାନ ସେମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ ଭିକ୍ଷା ଦିଅ।'
ତଦାଶ୍ରମାଣି ସର୍ଵାଣି ପରିଚକ୍ରାମ ନାରଦଃ
ସେ ସମୟରେ ନାରଦ ଏସବୁ ଆଶ୍ରମ ମାନେ ଘୂଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ।
ପ୍ରକ୍ଷୋଭମଗମନ୍ ସର୍ଵା ହୀନସତ୍ତ୍ଵାଃ ସମନ୍ତତଃ
ସମସ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ମନବଳ ଥିବା ଲୋକମାନେ ସବୁଠାରେ ଅସ୍ଥିର ହେଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।