ପ୍ରାହ ପ୍ରହସ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ଶୂଲପାଣିଂ ଗଣାଧିପମ୍
ତାହାପରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ଠାକୁର, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଗଣମାନଙ୍କ ନେତା ହସି ହସି କଥା କହିଲେ।
ମହାପାଶୁପତାନାଂ ହି ଯତ୍ ତ୍ଵଯାଲିଙ୍ଗନଂ କୃତମ୍
ତୁମେ ଯେ ମହାପାଶୁପତମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିଲ, ଏହି କଥା—
ରୂପଂ ଜ୍ଞାନଂ ଵିଵେକଂ ଚ ଵଦସ୍ଵ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଵିଭୋ
ଏହାର ରୂପ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିବେକ ବିଷୟରେ ଆମକୁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କହ।
ବଭାଷେ ତାନ୍ ଗଣାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଭାଵାଭାଵଵିଚାରିଣଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଗଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଭାବ ଓ ଅଭାବ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଅହଙ୍କାରଵିମୂଢୈଶ୍ଚ ନିନ୍ଦଦ୍ଭିର୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମ୍
ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଅହଂକାରରେ ମୁଢ଼ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି—
ଯୋ ଽହଂ ସ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯଃ ସୋ ଽହମଵ୍ଯଯଃ
ମୁଁ ଯେଉଁଥିରି ବିଷ୍ଣୁ, ବିଷ୍ଣୁ ମୁଁ ହେଉଛି, ମୁଁ ଅବିନାଶୀ।
ତଦମୀଭିର୍ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୈର୍ଭକ୍ତିଭାଵଯୁତୈର୍ଗଣୈଃ
ଏହିପରି ଭକ୍ତିଭାବରେ ଭରପୂର, ବାଘ ସମାନ ପ୍ରବଳ ଏହି ଗଣମାନେ—
ଯେନାହଂ ନିନ୍ଦିତୋ ନିତ୍ଯଂ ଭଵଦ୍ଭିର୍ମୂଢବୁଦ୍ଧିଭିଃ
ତୁମେମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ମନ ଭ୍ରମିତ, ସେମାନେ ସଦା ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତେ ଵଚନେ ଗଣାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ଗଣମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଭଵାନ୍ ହି ନିର୍ମଲଃ ସୁଦ୍ଧଃ ଶାନ୍ତଃ ସୁକ୍ଲୋ ନିରଞ୍ଜନଃ
ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ନିର୍ମଳ, ପବିତ୍ର, ଶାନ୍ତ, ଧଳା ଓ ଦାଗହୀନ।
ତେଷାଂ ଵଚନମର୍ଥାଢ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜୀମୂତଵାହନଃ
ସେମାନଙ୍କର ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ମେଘରେ ବସିଥିବା ସେ—
ଶ୍ରୂଯତାଂ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ସ୍ଵଯଶୋଵର୍ଦ୍ଧନଂ ଵଚଃ
ଶୁଣ, ମୁଁ ସବୁ କଥା କହିବି, ଯାହା ମୋର ମହିମା ବଢ଼ାଏ।
ଅପଵାଦଭଯାଦ୍ ଗୁହ୍ଯଂ ଭଵତାଂ ହି ପ୍ରକାଶଯେ
ନିନ୍ଦାର ଭୟରୁ ମୁଁ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହୁଛି।
ଏକରୂପାତ୍ମକଂ ଦେହଂ କୁରୁଧ୍ଯଂ ଯତ୍ନମାସ୍ଥିତାଃ
ଦୃଢ଼ ଚେଷ୍ଟାରେ ଏକ ଆକୃତି ଶରୀର ଧାରଣ କର।
ଚନ୍ଦନାଦିଭିରେକାଗ୍ରୈର୍ନ ମେ ପ୍ରୀତିଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସମର୍ପିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ମନରେ ଖୁସି ହୁଏନା।
ନରକାର୍ହା ଭଵଦ୍ଭକ୍ତା ରକ୍ଷାମି ସ୍ଵଯଶୋର୍ଽଥତଃ
ତୁମ ପ୍ରେମରେ ଯେଉଁମାନେ ନରକର ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେ ପାଇଁ ମୋର ମହିମା ରକ୍ଷା କରିଥାଏ।
ଯଥା ପତନ୍ତି ନରକେ ହରଭକ୍ତାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ
ଯେପରି ହରଙ୍କ ଭକ୍ତ, ତପସ୍ବୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି,
ଅତୋର୍ଽଥଂ ନ କ୍ଷିପାମ୍ଯଦ୍ଯ ଭଵତୋ ନରକେ ଽଦ୍ଭୁତେ
ସେହିପରି, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ନରକରେ ନେଉନାହିଁ।
ଶ୍ଵେତମୂର୍ତିଃ ସ ଗଵାନ୍ ପୀତୋ ରକ୍ତୋ ଽଞ୍ଜନପ୍ରଭଃ
ଯାହାଙ୍କ ଆକୃତି ଧଳା, ହଳଦିଆ, ଲାଲ ଓ କାଜଳ ଭଳି କଳା,
ଶ୍ଵେତମୂର୍ତିଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ପୀତୋ ରକ୍ତୋ ଽଞ୍ଜନପ୍ରଭଃ
ସେଇ ପ୍ରଭୁ, ଯାହାଙ୍କ ଆକୃତି ଧଳା, ହଳଦିଆ, ଲାଲ ଓ କାଜଳ ଭଳି କଳା,
ସ ଏଵ ଧତ୍ତେ ଭଗଵାନ୍ ସର୍ଵପୂଜ୍ଯଃ ସଦାଶିଵଃ
ସେଇ ପ୍ରଭୁ, ସବୁବେଳେ ପୂଜ୍ୟ, ସଦାଶିବ, ଏହି ଆକୃତି ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ପ୍ରତ୍ଯୂଚୁର୍ଭଗଵନ୍ ବ୍ରୂହି ସଦାଶିଵଵିଶେଣମ୍
ସେମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ସଦାଶିବଙ୍କର ବିଶେଷତା କହ।'
ଦର୍ଶଯାମାସ ତଦ୍ରୂପଂ ସଦାଶୈଵଂ ନିରଞ୍ଜନମ୍
ତାଙ୍କ ସେଇ ନିର୍ମଳ ସଦାଶିବ ଆକୃତି ଦେଖାଇଲେ।
ସହସ୍ରଵକ୍ତ୍ରଚରଣଂ ସହସ୍ତ୍ରଭୁଜମୀଶ୍ଵରମ୍
ପ୍ରଭୁ ହଜାର ମୁହଁ, ପାଦ ଓ ହାତ ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।
ଦଣ୍ଡସଂସ୍ଥାସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଦେଵପ୍ରହରଣାସ୍ତଥା
ତାଙ୍କ ଦଣ୍ଡରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ରୌଦ୍ରୈଶ୍ଚ ଵୈଷ୍ଣଵୈଶ୍ଚୈଵ ଵୃତଂ ଚିହ୍ନୈଃ ସହସ୍ରଶଃ
ସେ ହଜାର ହଜାର ରୌଦ୍ର ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।
ଖଗଧ୍ଵଜଂ ଵୃଷାରୂଢଂ ଵୃଷଧ୍ଵଜମ୍
ସେ ପକ୍ଷୀ ଝଣ୍ଡା ଧାରଣ କରି, ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ବୃଷଭ ଝଣ୍ଡା ଥିଲା।
ତଥା ତଥା ତ୍ଵଜାଯନ୍ତ ମହାପାଶୁପତା ଗଣାଃ
ଏହିପରି ଭାବେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ପାଶୁପତ ଦଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
କ୍ଷଣାଚ୍ଛ୍ଵେତଃ କ୍ଷଣାଦ୍ ରକ୍ତଃ ପୀତୋ ନୀଲଃ କ୍ଷଣାଦପି
କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ଧଳା, ଲାଲ, ହଳଦିଆ କିମ୍ବା ନୀଳ ହେଉଥିଲେ।
କ୍ଷଣାଦ୍ ଭଵତି ରୁଦ୍ରେନ୍ଦ୍ରଃ କ୍ଷଣାଚ୍ଛଂଭୁଃ ପ୍ରଭାକରଃ
କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶମ୍ଭୁ କିମ୍ବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଥିଲେ।