ଯଥା ନରେନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରାଣି କନକାଭରଣାନି ହି
ଯେପରି ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସୁନା ଗହଣାରେ ଶୋଭିତ ହୁଅନ୍ତି,
ସ୍ଵମିସଂଲବ୍ଧସଂମାନା ଭୃତ୍ଯା ରାଜସୁତାନିଵ
ଏବଂ ଯେପରି ନିଜ ମାଲିକଙ୍କ ଠାରୁ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିବା ଦାସମାନେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି,
ଭୃତ୍ଵା ଵସନ୍ତନୃପତେଃ ସଂଗ୍ରାମେ ଽସୃକ୍ପ୍ଲୁତା ଇଵ
ବସନ୍ତର ରାଜାଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ, ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ପୁଲକାଭିର୍ଵୃତା ଯଦ୍ଵତ୍ ସଜ୍ଜନାଃ ସୁହୃଦାଗମେ
ଯେପରି ଭଲ ଲୋକମାନେ ବନ୍ଧୁ ଆସିଲେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି,
ଵକ୍ତୁକାମା ଇଵାଙ୍ଗୁଲ୍ଯା କୋ ଽସ୍ମାକଂ ସଦୃଶୋ ନଗଃ
ଯେପରି ତାଙ୍କ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଦେଖାଉଛନ୍ତି, 'ଆମ ପରି କେଉଁ ପାହାଡ଼ ଅଛି?' ବୋଲି କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ନୀଲାଶୋକକଚା ଶ୍ଯାମା ଵିକାସିକମଲାନନା
ନୀଳ ଅଶୋକର କେଶରେ ଅନ୍ଧାର, ମୁହଁ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ଶୋଭିତ।
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲକୁନ୍ଦଦଶନା ମଞ୍ଜରୀକରଶୋଭିତା
ଖିଲିଥିବା କୁନ୍ଦ ଫୁଲ ପରି ଦାନ୍ତ, ମଞ୍ଜରୀର ଶୋଭାରେ ଅଳଙ୍କୃତ।
ପୁଂସ୍କୋକିଲସ୍ଵନା ଦିଵ୍ଯା ଅଙ୍କୋଲଵସନା ଶୁଭା
ପୁରୁଷ କୋଇଲାର ସ୍ୱରରେ ଦିବ୍ୟ, ଅଙ୍କୋଳ ଫୁଲର ପୋଶାକରେ ଶୋଭାମୟ।
ପ୍ରାଗ୍ଵଂଶରସନା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ମତ୍ତହଂସଗତିସ୍ତଥା
ପୂର୍ବ ମାନ୍ସ ବାଁଶର ମେଖଲା ପିନ୍ଧି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମଦମସ୍ତ ହଂସର ଚାଳରେ ଚଲୁଥିଲେ।
ଵସନ୍ତଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ବ୩ହ୍ମନ୍ ବଦରିକାଶ୍ରମେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବସନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବଦରୀ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଥିଲେ।
ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ ଦିଶଃ ସର୍ଵାସ୍ତତୋ ଽନଙ୍ଗମପଶ୍ଯତ
ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ କାମଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ଯଂ ଦଦର୍ଶ ଜଗନ୍ନାଥୋ ଦେଵୋ ନାରାଯଣୋ ଽଵ୍ଯଯଃ
ଯିଏକି ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ଅବିନାଶୀ ନାରାୟଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଲେ।
ସ ଶଙ୍କରେଣ ସଂଦଗ୍ଧୋ ହ୍ଯନଙ୍ଗତ୍ଵମୁପାଗତଃ
ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁଡ଼ିଗଲା ପରେ ଦେହହୀନ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଦଗ୍ଧସ୍ତୁ କାରଣେ କସ୍ମିନ୍ନେତଦ୍ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
କିନ୍ତୁ କେଉଁ କାରଣରୁ ସେ ପୁଡ଼ିଗଲେ? ଏହା ଆପଣ ମୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦିଅନ୍ତୁ।
ଵିନାଶ୍ଯ ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞଂ ତଂ ଵିଚଚାର ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମହାଦେବ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଧ୍ଵଂସ କରି, ଏପଟେ ସେପଟେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅପତ୍ନୀକଂ ତଦାସ୍ତ୍ରେଣ ଉନ୍ମାଦେନାଭ୍ଯତାଡଯତ୍
ତାହାପରେ, ସେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜନନୀହୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବାକୁ, ମନୋଭ୍ରମରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵିଚଚାର ତଦୋନ୍ମତ୍ତଃ କାନନାନି ସରାଂସି ଚ
ତାପରେ, ସେ ଉନ୍ମାଦରେ ଅଟୁଟ ହୋଇ ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଝିଲିକୁ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନ ଶର୍ମ ଲେଭେ ଦେଵର୍ଷେ ବାଣଵିଦ୍ଧ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ
ହେ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ସେ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ତୀରଧନୁରେ ଘାୟଲ ହାତୀ ଅଶାନ୍ତ ହୁଏ।
ନିମଗ୍ନେ ଶଙ୍କରେ ଆପୋ ଦଗ୍ଧାଃ କୃଷ୍ଣାତ୍ଵମାଗତାଃ
ଶଙ୍କର ଜଳରେ ବିଲୀନ ହେବାବେଳେ, ସେ ଜଳ ପୁଡ଼ିଗଲା ଏବଂ କଳା ହୋଇଗଲା।
ଆସ୍ଯନ୍ଦତ୍ ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥା ସା କେଶପାଶମିଵାଵନେ
ସେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ନଦୀ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଚୁଲି ପରି ବହୁଥିଲା।
ପୁଲୁନେଷୁ ଚ ରମ୍ଯେଷୁ ଵାପୀଷୁ ନଲିନୀଷୁ ଚ
ସେ ଶୋଭାମୟ ବାଲୁକା କୂଳ, ଝିଲି ଏବଂ ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ,
ଵିଚାରନ୍ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ନୈଵ ଶର୍ମ ଲେଭେ ମହେଶ୍ଵରଃ
ମହେଶ୍ୱର ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଘୁରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ।
କ୍ଷଣଂ ଧ୍ଯାଯତି ତନ୍ଵଙ୍ଗୀଂ ଦକ୍ଷକନ୍ଯାଂ ମନୋରମାମ୍
କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ସେ ସୁନ୍ଦର ଦକ୍ଷକନ୍ୟାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ସ୍ଵପ୍ନେ ତଥେଦଂ ଗଦତି ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦକ୍ଷକନ୍ଯକାମ୍
ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି, ଏଭଳି କହିଲେ:
ମୁଗ୍ଧେ ତ୍ଵଯା ଵିରହିତୋ ଦଗ୍ଧୋ ଽସ୍ମି ମଦନାଗ୍ନିନା
"ହେ ନିର୍ମଳା, ତୁମଠାରୁ ଦୂରେ ରହି, ମୁଁ କାମନା ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଉଛି।"
ପାଦପ୍ରଣାମାଵନତମଭିଭାଷିତୁ ମର୍ହସି
"ଯିଏ ତୁମ ପାଦରେ ନମସ୍କାର କରିଛି, ସେଠାରେ ତୁମେ କଥା କହିବା ଉଚିତ।"
ଆଲିଙ୍ଗ୍ଯସେ ଚ ସତତଂ କିମର୍ଥଂ ନାଭିଭାଷସେ
"ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଛ, ତଥାପି କାହିଁକି କଥା କହୁନାହଁ?"
ଵିଶେଷତଃ ପତିଂ ବାଲେ ନନୁପ ତ୍ଵମତିନିର୍ଘୃଣା
"ବିଶେଷକରି ତୁମ ପତିଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ କନ୍ୟା, ତୁମେ ଏତେ ନିଷ୍ଠୁର କାହିଁକି?"
ଵିନା ତ୍ଵଯା ନ ଜୀଵେଯଂ ତଦସତ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା କୃତମ୍
ତୁମେ ନାହିଁ ଥିଲେ ମୁଁ ଜୀବନ କରିପାରେନି; ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ସେଠି ସତ୍ୟ ନାହିଁ।
ନାନ୍ଯଥା ନଶ୍ଯତେ ତାପଃ ସତ୍ଯେନାପି ଶପେ ପ୍ରିଯେ
ଅନ୍ୟ ଭାବେ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦୂର ହେବେ ନାହିଁ; ପ୍ରିୟା, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହି ଶପଥ କରୁଛି।