ଚରତେ ସ୍ତ୍ରୀରତିସ୍ଥାନେ ଵସତେ ନଡ୍ଵଲେଷୁ ଚ
ସେ ଜନାନୀମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ସ୍ଥାନରେ ଘୁରନ୍ତି ଓ କଣ୍ଟା ଝାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ନଗରାଧ୍ଵାନଶାଲାସୁ ଵସତେ ତତ୍ର ନାରଦ
ନାରଦ, ସେ ସହର ରାସ୍ତା ଓ ଆତିଥ୍ୟ ଶାଳାରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ଵିଷଗୋମଯକୀଟାଦିପାଷାଣାଦିଷୁ ସଂସ୍ଥିତଃ
ସେ ବିଷ, ଗୋମୟ, ପୋକାପତଙ୍ଗ ଓ ପାଥର ମଧ୍ୟରେ ମିଳନ୍ତି।
ଵାଜିଶୂରାସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଵୀରଃ ସ୍ଥାଯୀ ଗଜରଥାଦିଷୁ
ଘୋଡ଼ା ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ହାତୀ, ରଥ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ନାୟକ।
ମକରୋ ଽସୌ ନଦୀଚାରୀ ଵସତେ ଚ ମହୋଦଧୌ
ମକର ନଦୀରେ ଚଳାଚଳ କରେ ଓ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ବାସ କରେ।
ଦ୍ଯୂତଶାଲାଚରଃ କୁମ୍ଭଃ ସ୍ଥାଯୀ ଶୌଣ୍ଡିକସଦ୍ମସୁ
ଘଡ଼ା ଜୁଆଘରକୁ ଯାଏ ଓ ମଦବିକ୍ରେତାଙ୍କ ଘରେ ଅଟୁଟ ରହେ।
ଵସତେ ପୁଣ୍ଯଦେଶେଷୁ ଦେଵବ୍ରାହ୍ନଣସଦ୍ମସୁ
ସେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ନ କସ୍ଯଚିତ୍ ତ୍ଵଯାଖ୍ଯେଯଂ ଗୁହ୍ଯମେତତ୍ପୁରାତନମ୍
ଏହି ପୁରାତନ ଗୁପ୍ତ ତଥ୍ୟ କେହିଁଠି ମଧ୍ୟ ତୁମେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପୁଣ୍ଯଂ ପୁରାଣଂ ପରମଂ ପଵିତ୍ରମାଖ୍ଯାତଵାନ୍ପାପହରଂ ଶିଵଂ ଚ
ମୁଁ ଏହି ପୁରାତନ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର କଥା କହିଲି, ଯାହା ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।
ଦାକ୍ଷାଯାଣୀ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ତସ୍ଯାମଜନଯତ୍ସୁତାନ୍
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ ଦାକ୍ଷାୟଣୀ, ସେ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଯୋଗାଭ୍ଯାସରତୌ ନିତ୍ଯଂ ହରିକୃଷ୍ଣୌ ବଭୂଵତୁଃ
ହରି ଓ କୃଷ୍ଣ ସଦା ଯୋଗାଭ୍ୟାସରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ତପ୍ଯେତାଂ ଚ ତପଃ ସୌମ୍ଯୌ ପୁରାଣଵୃଷିସତ୍ତ୍ମୌ
ସେମାନେ ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବର ଥିଲେ, ପୁରାତନ ବୃଷଭ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ଗୃମନ୍ତୌ ତତ୍ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଗଙ୍ଗାଯା ଵିପୁଲେ ତଟେ
ଗଙ୍ଗାର ବିସ୍ତୃତ କୂଳରେ, ସେମାନେ ଘରେ ରହି, ପରମ ବ୍ରହ୍ମରେ ଏକାଗ୍ର ହେଇଥିଲେ।
ତାପିତଂ ତପସା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଶକ୍ରଃ କ୍ଷୋଭଂ ତଦା ଯଯୌ
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଅତିଶୟ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେବାରୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାବେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ରମ୍ଭାଦ୍ଯାପ୍ସରସଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରେଷଯତ୍ସ ମହାଶ୍ରମମ୍
ସେ ରମ୍ଭା ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରାମାନେଂକୁ ସେଇ ମହାଶ୍ରମକୁ ପଠାଇଲେ।
ସମଂ ସହଚରେଣୈଵ ଵସନ୍ତେନାଶ୍ରମଂ ଗତଃ
ସେ ତାଙ୍କ ସହଚର ବସନ୍ତ ସହିତ ଏକାସাথে ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ବଦର୍ଯାଶ୍ରମମାଗମ୍ଯ ଵିଚିକ୍ରୀଡୁର୍ଯଥେଚ୍ଛଯା
ବଦରୀ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନିଷ୍ପତ୍ରାଃ ସତତଂ ରେଜୁଃ ଶୋମଭଯନ୍ତୋ ଧରାତଲମ୍
ଗଛମାନେ ସଦା ପତ୍ରହୀନ ଥିଲେ, ତଥାପି ସେମାନେ ମାଟିକୁ ଛୁଇଁ ତାଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଅଲୋକିକ ଲାଗୁଥିଲେ।
ଵସନ୍ତକେସରୀ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପଲାଶକୁସୁମୈର୍ମୁନେ
ହେ ମୁନି, ବସନ୍ତର ସିଂହ ପଳାଶ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଆସିଥିଲେ।
ତମେଵ ହସତେତ୍ଯୁଚ୍ଚୈଃ ଵସନ୍ତଃ କୁନ୍ଦକୁଡ୍ମଲୈଃ
ବସନ୍ତ କୁନ୍ଦ ମୁଞ୍ଚିରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ହସିଲେ।
ଯଥା ନରେନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରାଣି କନକାଭରଣାନି ହି
ଯେପରି ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସୁନା ଗହଣାରେ ଶୋଭିତ ହୁଅନ୍ତି,
ସ୍ଵମିସଂଲବ୍ଧସଂମାନା ଭୃତ୍ଯା ରାଜସୁତାନିଵ
ଏବଂ ଯେପରି ନିଜ ମାଲିକଙ୍କ ଠାରୁ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିବା ଦାସମାନେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି,
ଭୃତ୍ଵା ଵସନ୍ତନୃପତେଃ ସଂଗ୍ରାମେ ଽସୃକ୍ପ୍ଲୁତା ଇଵ
ବସନ୍ତର ରାଜାଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ, ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ପୁଲକାଭିର୍ଵୃତା ଯଦ୍ଵତ୍ ସଜ୍ଜନାଃ ସୁହୃଦାଗମେ
ଯେପରି ଭଲ ଲୋକମାନେ ବନ୍ଧୁ ଆସିଲେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି,
ଵକ୍ତୁକାମା ଇଵାଙ୍ଗୁଲ୍ଯା କୋ ଽସ୍ମାକଂ ସଦୃଶୋ ନଗଃ
ଯେପରି ତାଙ୍କ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଦେଖାଉଛନ୍ତି, 'ଆମ ପରି କେଉଁ ପାହାଡ଼ ଅଛି?' ବୋଲି କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ନୀଲାଶୋକକଚା ଶ୍ଯାମା ଵିକାସିକମଲାନନା
ନୀଳ ଅଶୋକର କେଶରେ ଅନ୍ଧାର, ମୁହଁ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ଶୋଭିତ।
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲକୁନ୍ଦଦଶନା ମଞ୍ଜରୀକରଶୋଭିତା
ଖିଲିଥିବା କୁନ୍ଦ ଫୁଲ ପରି ଦାନ୍ତ, ମଞ୍ଜରୀର ଶୋଭାରେ ଅଳଙ୍କୃତ।
ପୁଂସ୍କୋକିଲସ୍ଵନା ଦିଵ୍ଯା ଅଙ୍କୋଲଵସନା ଶୁଭା
ପୁରୁଷ କୋଇଲାର ସ୍ୱରରେ ଦିବ୍ୟ, ଅଙ୍କୋଳ ଫୁଲର ପୋଶାକରେ ଶୋଭାମୟ।
ପ୍ରାଗ୍ଵଂଶରସନା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ମତ୍ତହଂସଗତିସ୍ତଥା
ପୂର୍ବ ମାନ୍ସ ବାଁଶର ମେଖଲା ପିନ୍ଧି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମଦମସ୍ତ ହଂସର ଚାଳରେ ଚଲୁଥିଲେ।
ଵସନ୍ତଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ବ୩ହ୍ମନ୍ ବଦରିକାଶ୍ରମେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବସନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବଦରୀ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଥିଲେ।