ଵିଦ୍ଧଶ୍ଚାସୌ ଵେଦନାବୁଦ୍ଧିମୁକ୍ତଃ ଖେ ସଂତସ୍ଥୌ ତାରକାଭିଶ୍ଚିତାଙ୍ଗଃ
ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଦୁଃଖ ଓ ଚିନ୍ତାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ଆକାଶରେ ତାରାମଣ୍ଡିତ ଦେହ ସହିତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।
ତେଷାଂ ଵିଶେଷତୋ ବ୍ରୂହି ଲକ୍ଷଣାନି ସ୍ଵରୂପତଃ
ଏବେ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ବିଶେଷ ଲକ୍ଷଣ ଓ ସ୍ୱରୂପ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୁହ।
ଯାଦୃଶା ଯତ୍ର ସଂଚାରା ଯସ୍ମିନ୍ ସ୍ଥାନେ ଵସନ୍ତି ଚ
ସେମାନଙ୍କର ଚଳାଚଳ କେମିତି ଓ କେଉଁଠି ବାସ କରନ୍ତି, ତାହା କୁହ।
ସଂଚାରସ୍ଥାନମେଵାସ୍ଯ ଧାନ୍ଯରତ୍ନାକରାଦିଷୁ
ସେମାନଙ୍କର ଚଳାଚଳ ସ୍ଥାନ ଧାନ୍ୟ, ମଣି, ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷରେ ଅଛି।
ନିତ୍ଯଂ ଚରତି ଫୁଲ୍ଲେଷୁ ସରସାଂ ପୁଲିନେଷୁ ଚ
ସେ ସଦା ଫୁଲ ଖିଲିଥିବା ଉଦ୍ୟାନ ଓ ହ୍ରଦର କୂଳରେ ଘୁରିବା କରନ୍ତି।
ତସ୍ଯାଧିଵାସଭୂମିତ୍ତୁ କୁଷୀଵଲଧରାଶ୍ରଯଃ
ତାଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଏହି ଭୂମି, ଯେଉଁଠାରେ କେତେକ କ୍ଷେତ୍ର ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ।
ଵୀଣାଵାଦ୍ଯଧୃଙ୍ ମିଥୁନଂ ଗୀତନର୍ତକଶିଲ୍ପିଷୁ
ବୀଣା ବଜାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏହି ଦମ୍ପତି, ଗାୟକ, ନୃତ୍ୟକାର ଓ ଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।
ମିଥୁନଂ ନାମ ଵିଖ୍ଯାତଂ ରାଶିର୍ଦ୍ଵେଧାତ୍ମକଃ ସ୍ଥିତଃ
ଏହି ଦମ୍ପତି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦୁଇ ପ୍ରକୃତିର ଏକ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।
କେଦାରଵାପୀପୁଲିନେ ଵିଵିକ୍ତାଵନିରେଵ ଚ
କ୍ଷେତ୍ର, ଜଳାଶୟ ଓ ନିର୍ଜନ ନଦୀ କୂଳରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅଛନ୍ତି।
ଵସତେ ଵ୍ଯାଧପଲ୍ଲୀଷୁ ଗହ୍ଵରେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ
ସେ ଶିକାରୀ ଗ୍ରାମ, ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଓ ଗଭୀର ଗୁହାମାନେ ରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ଚରତେ ସ୍ତ୍ରୀରତିସ୍ଥାନେ ଵସତେ ନଡ୍ଵଲେଷୁ ଚ
ସେ ଜନାନୀମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ସ୍ଥାନରେ ଘୁରନ୍ତି ଓ କଣ୍ଟା ଝାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ନଗରାଧ୍ଵାନଶାଲାସୁ ଵସତେ ତତ୍ର ନାରଦ
ନାରଦ, ସେ ସହର ରାସ୍ତା ଓ ଆତିଥ୍ୟ ଶାଳାରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ଵିଷଗୋମଯକୀଟାଦିପାଷାଣାଦିଷୁ ସଂସ୍ଥିତଃ
ସେ ବିଷ, ଗୋମୟ, ପୋକାପତଙ୍ଗ ଓ ପାଥର ମଧ୍ୟରେ ମିଳନ୍ତି।
ଵାଜିଶୂରାସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଵୀରଃ ସ୍ଥାଯୀ ଗଜରଥାଦିଷୁ
ଘୋଡ଼ା ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ହାତୀ, ରଥ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ନାୟକ।
ମକରୋ ଽସୌ ନଦୀଚାରୀ ଵସତେ ଚ ମହୋଦଧୌ
ମକର ନଦୀରେ ଚଳାଚଳ କରେ ଓ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ବାସ କରେ।
ଦ୍ଯୂତଶାଲାଚରଃ କୁମ୍ଭଃ ସ୍ଥାଯୀ ଶୌଣ୍ଡିକସଦ୍ମସୁ
ଘଡ଼ା ଜୁଆଘରକୁ ଯାଏ ଓ ମଦବିକ୍ରେତାଙ୍କ ଘରେ ଅଟୁଟ ରହେ।
ଵସତେ ପୁଣ୍ଯଦେଶେଷୁ ଦେଵବ୍ରାହ୍ନଣସଦ୍ମସୁ
ସେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ନ କସ୍ଯଚିତ୍ ତ୍ଵଯାଖ୍ଯେଯଂ ଗୁହ୍ଯମେତତ୍ପୁରାତନମ୍
ଏହି ପୁରାତନ ଗୁପ୍ତ ତଥ୍ୟ କେହିଁଠି ମଧ୍ୟ ତୁମେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପୁଣ୍ଯଂ ପୁରାଣଂ ପରମଂ ପଵିତ୍ରମାଖ୍ଯାତଵାନ୍ପାପହରଂ ଶିଵଂ ଚ
ମୁଁ ଏହି ପୁରାତନ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର କଥା କହିଲି, ଯାହା ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।
ଦାକ୍ଷାଯାଣୀ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ତସ୍ଯାମଜନଯତ୍ସୁତାନ୍
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ ଦାକ୍ଷାୟଣୀ, ସେ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଯୋଗାଭ୍ଯାସରତୌ ନିତ୍ଯଂ ହରିକୃଷ୍ଣୌ ବଭୂଵତୁଃ
ହରି ଓ କୃଷ୍ଣ ସଦା ଯୋଗାଭ୍ୟାସରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ତପ୍ଯେତାଂ ଚ ତପଃ ସୌମ୍ଯୌ ପୁରାଣଵୃଷିସତ୍ତ୍ମୌ
ସେମାନେ ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବର ଥିଲେ, ପୁରାତନ ବୃଷଭ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ଗୃମନ୍ତୌ ତତ୍ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଗଙ୍ଗାଯା ଵିପୁଲେ ତଟେ
ଗଙ୍ଗାର ବିସ୍ତୃତ କୂଳରେ, ସେମାନେ ଘରେ ରହି, ପରମ ବ୍ରହ୍ମରେ ଏକାଗ୍ର ହେଇଥିଲେ।
ତାପିତଂ ତପସା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଶକ୍ରଃ କ୍ଷୋଭଂ ତଦା ଯଯୌ
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଅତିଶୟ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେବାରୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାବେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ରମ୍ଭାଦ୍ଯାପ୍ସରସଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରେଷଯତ୍ସ ମହାଶ୍ରମମ୍
ସେ ରମ୍ଭା ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରାମାନେଂକୁ ସେଇ ମହାଶ୍ରମକୁ ପଠାଇଲେ।
ସମଂ ସହଚରେଣୈଵ ଵସନ୍ତେନାଶ୍ରମଂ ଗତଃ
ସେ ତାଙ୍କ ସହଚର ବସନ୍ତ ସହିତ ଏକାସাথে ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ବଦର୍ଯାଶ୍ରମମାଗମ୍ଯ ଵିଚିକ୍ରୀଡୁର୍ଯଥେଚ୍ଛଯା
ବଦରୀ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଖେଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନିଷ୍ପତ୍ରାଃ ସତତଂ ରେଜୁଃ ଶୋମଭଯନ୍ତୋ ଧରାତଲମ୍
ଗଛମାନେ ସଦା ପତ୍ରହୀନ ଥିଲେ, ତଥାପି ସେମାନେ ମାଟିକୁ ଛୁଇଁ ତାଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଅଲୋକିକ ଲାଗୁଥିଲେ।
ଵସନ୍ତକେସରୀ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପଲାଶକୁସୁମୈର୍ମୁନେ
ହେ ମୁନି, ବସନ୍ତର ସିଂହ ପଳାଶ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଆସିଥିଲେ।
ତମେଵ ହସତେତ୍ଯୁଚ୍ଚୈଃ ଵସନ୍ତଃ କୁନ୍ଦକୁଡ୍ମଲୈଃ
ବସନ୍ତ କୁନ୍ଦ ମୁଞ୍ଚିରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ହସିଲେ।