ଚତୁଦ୍ର୍ଦଶମମୋଵୋକ୍ତଂ ନରକଂ ତଦ୍ ଵିଗର୍ହିତମ୍
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ନରକକୁ ନିନ୍ଦିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସ୍ମୃତଂ ତତ୍ ପଞ୍ଚଦଶମମସ୍ତ୍ଯଵଚନାନି ଚ
ପଞ୍ଚଦଶ ଏପରି ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ କିଛି ଅକଥିତ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ସର୍ଵସ୍ଯ ଚାତତାଯିତ୍ଵଲମାଵାସେଷ୍ଵଗ୍ନିଦୀପନମ୍
ସମସ୍ତ ଘରରେ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇବା ହୋଇଯାଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେବାର ଚିହ୍ନ।
ଈର୍ଷର୍ଯାଭାଵଶ୍ଚ ସତ୍ଯେଷୁ ଉଦ୍ଧୃତ୍ତଂ ତୁ ଵିଗର୍ହିତମ୍
ସତ୍ୟବାଦୀମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟା ରହିଥିବା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅହଂକାର କରିବା ନିନ୍ଦିତ।
ସଂଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରୀଣଯେଦ୍ ଦେଵଂ ସଂତତ୍ଯା ଜଗତଃ ପତିମ୍
ଏହି ଗୁଣ ଥିଲେ ଜଗତର ନାଥଙ୍କୁ ସନ୍ତତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।
ପୁଂନାମନରକଂ ଘୋରଂ ଵିନାଶଯତି ସର୍ଵତଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମନୁଷ୍ୟ ନାମର ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥାଏ।
ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶେଷପାପସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍
ଏବେ ମୁଁ ଅବଶିଷ୍ଟ ପାପର ଲକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ କହିବି।
ପିତୃଣାଂ ଚ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵର୍ଵଣେଷୁ ଚୈକତା
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଜାତିରେ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ଏକତା ରହିଥାଏ।
ମତ୍ସ୍ଯାଦଶ୍ଚ ମହାପାପମଗମ୍ଯାଗମନଂ ତଥା
ମାଛ ଓ ଏହା ପରି ଖାଇବା, ନିଷିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଏକ ମହାପାପ।
ସ୍ଵଦୋଷାଚ୍ଛାଦନଂ ପାପଂ ପରଦୋଷପ୍ରକାଶନମ୍
ନିଜ ଦୋଷ ଲୁଚାଇବା ପାପ, ଅନ୍ୟର ଦୋଷ ଖୋଲିଦେବା ମଧ୍ୟ ପାପ।
ଟାକିତ୍ଵଂ ତାଲଵାଦିତ୍ଵଂ ନାମ୍ନା ଵାଚାପ୍ଯଧର୍ମଜମ୍
ଉପହାସ କରିବା, ହାତରେ ତାଳ ଦେଇବା, ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଧର୍ମ କଥା କହିବା।
ଏତୈଶ୍ଚ ପାପୈଃ ସଂଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରୀଣଯେଦ୍ ଯଦି ଶଙ୍କରମ୍
ଏହି ପାପ ରହିଥିଲେ ଯଦି କେହି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଚେଷ୍ଟା କରେ—
ଶାରୀରଂ ଵାଚିକଂ ଯତ୍ ତୁ ମାନସଂ କାଯିକଂ ତଥା
ଶରୀର, କଥା, ମନ ଓ କାୟର ଯେଉଁ ପାପ—
ଭ୍ରାତୃଭିର୍ବାନ୍ଧଵୈଶ୍ଚାପି ତସ୍ମିନ୍ ଜନ୍ମନି ଧର୍ମଜ
ଭାଇ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜନ୍ମରେ, ଧର୍ମଜନ—
ଵିପରୀତେ ଭଵେତ୍ ସାଧ୍ଯ ଵିପରୀତଃ ପଦକ୍ରମଃ
ଯଦି କ୍ରମ ବିପରୀତ ହୁଏ, ଫଳ ମଧ୍ୟ ବିପରୀତ ହେବ।
ସେଷାତ୍ ତାରଯତେ ଶିଷ୍ଯଃ ସର୍ଵତୋ ଽପି ହି ପୁତ୍ରକଃ
ଅବଶିଷ୍ଟରୁ ଶିଷ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପୁତ୍ର।
ତ୍ରିଃ ସତ୍ଯଂ ତଵ ପୁତ୍ରୋ ଽହଂ ଦେଵ ଯୋଗଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ
“ମୁଁ ତୁମର ପୁତ୍ର, ଏହା ସତ୍ୟ; ମୋତେ ଯୋଗ ବିଷୟରେ କହ।”
ଦାସ୍ଯେତେ ଚ ତତଃ ସୂନୁର୍ଦାଯାଦୋ ମେ ଽସି ପୁତ୍ରକ
“ତେବେ ପୁତ୍ର ପାଇବେ; ତୁମେ ମୋର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ମୋ ପୁତ୍ର।”
ଯେଯଂ ହି ଭଵତା ପ୍ରୋକ୍ତା ତାଂ ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
“ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ଏହାକୁ ମୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ।”
ପ୍ରାହ ପ୍ରହସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ କ୍ଶ୍ରୁଣୁ ଵତ୍ସେତି ନାରଦ
ଭଗବାନ ହସି କହିଲେ, “ଶୁଣ, ନାରଦ, ମୋ ପିଲା।”
ଗୁଢୋତ୍ପନ୍ନୋ ଽପଵିଦ୍ଧଶ୍ଚ ଦାଯାଦା ବାନ୍ଧଵାସ୍ତୁ ଷଟ୍
ଗୁଡ଼ରୁ ଜନ୍ମିତ କିମ୍ବା ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିବା, ଏହି ଛଅ ପ୍ରକାରର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଓ ଆତ୍ମୀୟ ଅଛନ୍ତି।
ଗୋତ୍ରସ୍ମ୍ଯଂ କୁଲେ ଵୃତ୍ତିଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠ ଶାଶ୍ଵତୀ ତଥା
ଗୋତ୍ର, ବଂଶ, ଜୀବିକା ଓ ସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ମଧ୍ୟରେ ଏହିପରି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ସ୍ଵଯେଦତ୍ତଃ ପାରଶଵଃ ଷଡଦାଯାଦବନ୍ଧଵାଃ
ନିଜେ ଦିଆଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଠାରୁ ଆସିଥିବା, ଏହି ଛଅ ପ୍ରକାରର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଓ ଆତ୍ମୀୟ ଅଛନ୍ତି।
ନାମଧାରକା ଏଵେହ ନ ଗୋତ୍ରକୁଲସଂମତାଃ
ଏଠାରେ କେବଳ ନାମଧାରୀମାନେ ଗଣ୍ୟ, ଗୋତ୍ର କିମ୍ବା ବଂଶ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇନଥିବା।
ଉଵାଚୈଷାଂ ଵିଶେଷଂ ମେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମହସି
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ କହିଛନ୍ତି, ଏହାର ବିଶେଷତା ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।
ଔରସୋ ଯଃ ସ୍ଵଯଂ ଜାତଃ ପ୍ରତିବିମ୍ବମିଵାତ୍ମନଃ
ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମିଥାଏ, ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଭଳି, ସେ ପ୍ରାକୃତିକ ପୁଅ।
ଭାର୍ଯା ହ୍ଯନାତୁରା ପୁତ୍ରଂ ଜନଯେତ୍ କ୍ଷେତ୍ରଜସ୍ତୁ ସଃ
ଯଦି ସ୍ତ୍ରୀ ଅସୁସ୍ଥ ନୁହେଁ, ସେ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଛି; ସେହିଁକୁ କ୍ଷେତ୍ରଜ କୁହାଯାଏ।
ମିତ୍ରପୁତ୍ରଂ ମିତ୍ରଦତ୍ତଂ କୃତ୍ରିମଂ ପ୍ରାହୁରୁତ୍ତମାଃ
ବନ୍ଧୁର ପୁଅ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହାକୁ ଦତକ ପୁଅ କୁହନ୍ତି।
ବାହ୍ମତଃ ସ୍ଵଯମାନୀତଃ ସୋ ଽପଵିଦ୍ଧଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ଅନ୍ୟଠାରୁ ଜୋରକରି ଆଣାଯାଇଥିବା, ସେକୁ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିବା କୁହାଯାଏ।
ମୂଲ୍ଯୈର୍ଗୃହୀତଃ କ୍ରୀତଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଦ୍ଵିଵିଧଃ ସ୍ଯାତ୍ ପୁନର୍ଭଵଃ
ଦାମ ଦେଇ ନିଆଯାଇଥିବାକୁ କିଣା ପୁଅ କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ପୁନର୍ବିବାହର ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଅଛି।