ଵରଂ କ୍ଲୀବୈର୍ଭାଵ୍ଯଂ ନ ଚ ପରକଗଲତ୍ରାଭିଗମନଂ ଵରଂ ଭିକ୍ଷାର୍ଥିତ୍ଵଂ ନ ଚ ପରଧନାସ୍ଵାଦମସକୃତ୍
‘ଅନ୍ୟର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଯିବାଠାରୁ ଅପୁରୁଷ ହେବା ଭଲ; ଅନ୍ୟର ଧନ ଭୋଗ କରିବାଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଭଲ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ହେଉ।’
ଇଯଂ ସା ଶତ୍ରୁଜନନୀତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵେ
‘ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ମା’—ଏହିପରି କହି ସେ ପଳାଇଗଲେ।
ତାନ୍ ରୁରୋଧ ବଲାନ୍ନନ୍ଦୀ ଵଜ୍ରୋଦ୍ଯତକରୋ ଽଵ୍ଯଯଃ
ନନ୍ଦୀ, ଯିଏ ଅଚଳ ଏବଂ ହାତରେ ବଜ୍ର ଉଠାଇଥିଲେ, ସେ ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇଲେ।
କୁଲିଶୋନାହତାସ୍ତୂର୍ଣଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଭୀତା ଦିଶୋ ଦଶ
ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିବ୍ର ଆଘାତ ପାଇ ସେମାନେ ଭୟରେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ପରିଘେଣ ସମାହତ୍ଯ ପାତଯାମାସ ନନ୍ଦିନମ୍
ସେ ଗୋଟିଏ ଲାଠି ଦେଇ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ମାଡ଼ିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପଡ଼ିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ।
ଶତରୂପାଭଵଦ୍ ଗୌରୀ ଭଯାତ୍ ତସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟର ଭୟରେ ଶତରୂପା ଗୌରୀ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ଯଥା ଵନେ ମତ୍ତକରୀ ପରିଭ୍ରମନ୍ କରେଣୁମଧ୍ଯେ ମଦଲୋଲଦୃଷ୍ଟିଃ
ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ଜଣେ ହସ୍ତିନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଫିରେ, ତାହାର ଦୃଷ୍ଟି ଅସ୍ଥିର ଥାଏ—
ନାତ୍ରାଶ୍ଚର୍ଯଂ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଚତ୍ଵାରୋ ଽମୀ ସଦୈଵ ହି
ଏଠାରେ କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ; ଏହି ଚାରିଜଣ ସଦା କିଛି ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ସୋ ଽପଶ୍ଯମାନୋ ଗିରିଜାଂ ପଶ୍ଯନ୍ନପି ତଦାନ୍ଧକଃ
ସେ ଅନ୍ଧକ ଗିରିଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଦେଵ୍ଯା ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଶତଵର୍ଯା ନିରାକୃତଃ
ତାପରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ ଶତଟି ବଜ୍ରପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତ୍ୟାଗିତ ହେଲେ।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯାନ୍ଧକଂ ନିପତିତଂ ଶତରୂପା ଵିଭାଵରୀ
ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଶତରୂପା ରାତି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ପତିତଂ ଚାନ୍ଧକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୈତ୍ଯଦାନଵଯୂଥପାଃ
ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ନେତାମାନେ—
ତେଷାମାପତତାଂ ଶବ୍ଦଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତସ୍ଥୌ ଗଣେଶ୍ଵରଃ
ସେମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଗଣପତି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଆଦାଯ ଵଜ୍ରଂ ବଲଵାନ୍ ମଘଵାନିଵ ଗଣେଶ୍ଵରଃ
ଗଣପତି ବଜ୍ର ଧରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଘବାନ୍ ପରି ଦେଖାଗଲେ।
ଦେଵୀ ଚ ତା ନିଜା ମୂର୍ତିଃ ପ୍ରାହ ଗଚ୍ଛଧ୍ଵମିଚ୍ଛଯା
ଦେବୀ ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଅ।'
ଵସତିର୍ଭଵତୀନାଂ ଚ ଉଦ୍ଯାନେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ
ତୁମର ବାସ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ହେବ।
ଵନସ୍ପତିଷୁ ଵୃକ୍ଷେଷୁ ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯାମ୍ବିକାଂ କ୍ରମାତ୍
ଗଛ ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାଅ, ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର।
ସ୍ଵବଲଂ ନିର୍ଜିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତଃ ପାତାଲମାଦ୍ରଵାତ୍
ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ହାରିଯିବା ଦେଖି, ସେ ତୁରନ୍ତ ପାତାଳକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ରାତ୍ରୌ ନ ଶେତେ ମଦନେଷୁତାଡିତୋ ଗୌରୀଂ ସ୍ମରନ୍କାମବଲାଭିପନ୍ନଃ
ମଦନଙ୍କର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ, ଗୌରୀଙ୍କୁ ମନେପକାଇ, କାମର ଶକ୍ତିରେ ଅଭିଭୂତ, ସେ ରାତିରେ ଶୁଏନି।
ଅନଧକଂ ଯୋଧଯାମାସ ଏତନ୍ମେ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ଅନ୍ଧକଙ୍କ ସହ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଏହା ମୋତେ କୁହ; ତୁମେ ଏହା କହିବା ଉଚିତ।
ତଦାପ୍ରଭୃତି ନିସ୍ତେଜାଃ କ୍ଷୀଣଵୀର୍ଯଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସେ ଅପ୍ରଭା ଓ ଶକ୍ତିହୀନ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ତପୋର୍ଥାଯ ତଥା ଚକ୍ରେ ମତିଂ ମତିମତାଂ ଵରଃ
ତପସ୍ୟା ପାଇଁ, ସେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନିଜ ମନକୁ ଏହିପରି ଲଗାଇଲେ।
ଶୈଲାଦିଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଗୋପ୍ତାରଂ ଵିଚଚାର ମହୀତଲମ୍
ପାହାଡ଼କୁ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ରଖି, ସେ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଧାରଯାଣଃ କଟୀଦେଶେ ମହାଶଙ୍ଖସ୍ଯ ମେଖଲାମ୍
ସେ ତାଙ୍କର କମରେ ବଡ଼ ଶଂଖର ମେଖଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଏକାହଵାସୀ ଵୃକ୍ଷେ ହି ଶୈଲସାନୁନଦୀଷ୍ଵଟନ୍
ସେ ଗଛ, ପାହାଡ଼ର ଢାଳ ଓ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦିନ ରହିଥିଲେ।
ଵାଯ୍ଵାହାରସ୍ତଦା ତସ୍ଥୌ ନଵଵରିଷଶତଂ କ୍ରମାତ୍
ସେ କେବଳ ବାୟୁ ଖାଇ ସଉଁ ନବଶତ ବର୍ଷ ଧରି ଏଭଳି ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଲେ।
ଵିସ୍ତୃତେ ହିମଵତ୍ପୁଷ୍ଠେ ରମ୍ଯେ ସମଶିଲାତଲେ
ହିମବତ୍ ପାହାଡ଼ର ବିସ୍ତୃତ ଓ ସୁନ୍ଦର ମାଞ୍ଚରେ, ସମ ଶିଳା ଉପରେ,
ସାର୍ଚିଷ୍ମତୀ ଜଟାମଧ୍ଯାନ୍ନିଷଣ୍ଣା ଧରଣୀତଲେ
ତାଙ୍କର ଜଟା ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ସେ ଧରା ଉପରେ ବସିଥିଲେ।
ଜାତସ୍ତୀର୍ଥଵରଃ ପୁମ୍ଯଃ କେଦାର ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କେଦାର ତୀର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ପୁଣ୍ଯଵୃଦ୍ଧିକରଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପାପଘ୍ନଂ ମୋକ୍ଷସାଧନମ୍
ଏହା ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ାଏ, ପାପ ନଶ୍ୱ କରେ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଉପାୟ।