ନିପତ୍ଯ ପାଦୌ ପ୍ରତିଵନ୍ଦ୍ଯ ହୃଷ୍ଟୋ ନିଵେଦଯାମାସ ହରପ୍ରସାଦମ୍
ସେ ପାଦାବଳିକୁ ଶିର ନମାଇ ଆନନ୍ଦରେ ହରଙ୍କ କୃପା ଲାଗିଥିବା କଥା ଜଣାଇଲେ ।
କ୍ରୌଞ୍ଚସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁଃ ଶରଣାଗତାର୍ଥଂ ପାପାପହଂ ପୁଣ୍ଯଵିଵର୍ଧନଂ ଚ
କ୍ରଉଞ୍ଚଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଶରଣାଗତଙ୍କ ପାଇଁ ହେଇଥିଲା, ଯାହା ପାପକୁ ଦୂର କରେ ଓ ପୁଣ୍ୟକୁ ବଢ଼ାଏ ।
ସ କେନ ଵଦ ନିର୍ଭିନ୍ନଃ ଶରେଣ ଦିତିଜେଶ୍ଵରଃ
କିଏ ଦିତିୟ ରାଜାଙ୍କୁ ତୀରରେ ଘାତ କଲେ, ମୋତେ କୁହ ।
ସୂରୋ ଽସୈନ୍ଯଦମନୋ ବଲଵାନ୍ ସୁହୃତ୍ସୁ ଵିପ୍ରାନ୍ଧଦୀନକୃପଣେଷୁ ସମାନଭାଵଃ
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମିତ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦୁଃଖୀ ଓ ଦୟନୀୟଙ୍କ ପ୍ରତି ସମଭାବ ରଖୁଥିଲେ ।
ପାତାଲକେତୁଂ ନିଜଘାନ ପୃଷ୍ଠେ ବାଣେନ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍ଧନିଭେନ ଵେଗାତ୍
ପାତାଳକେତୁଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ତୀବ୍ର ତୀରରେ ପଛରେ ଘାତ କରାଗଲା ।
ଯେନାସୌ ପତ୍ରିଣା ଦୈତ୍ଯଂ ନିଜଘାନ ନୃପାତ୍ମଜଃ
କିଏ ରାଜପୁତ୍ର ଏହି ଦିତିୟକୁ ପଖିର ପାଖି ଲାଗିଥିବା ତୀରରେ ମାରିଦେଲେ ?
ପପାତାଲକେତୁସ୍ତପସୋ ଽସ୍ଯ ଵିଘ୍ନଂ କରୋତି ମୌଢ୍ଯାତ୍ ସ ସମାଧିଭଙ୍ଗମ୍
ପାତାଳକେତୁ ଅବିବେକରେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଦେଲେ ଓ ଧ୍ୟାନ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ ।
ଆକାଶମୀକ୍ଷ୍ଯାଥ ସ ଦୀର୍ଘମୁଷ୍ଣଂ ମୁମୋଚ ନିଃଶ୍ଵାସମନୁତ୍ତମଂ ହି
ତାପରେ ସେ ଆକାଶକୁ ଦେଖି ଦୀର୍ଘ ଓ ତାପମୟ ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ ।
ଅସୌ ତୁରଙ୍ଗୋ ବଲଵାନ୍ କ୍ରମେତ ଅହ୍ନା ସହସ୍ରାଣି ତୁ ଯୋଜନାନାମ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ଏକ ଦିନରେ ହଜାର ଯୋଜନା ଦୂର ଯାଇପାରିଥିଲା ।
ସ୍ଥିତସ୍ତପସ୍ଯେଵ ତତୋ ମହର୍ଷିର୍ଦୈତ୍ଯଂ ସମେତ୍ଯ ଵିଶିଖୈର୍ନୃପଜୋ ବିଭେଦ
ତାପରେ, ମହାର୍ଷି ତପସ୍ୟାରେ ଅଛନ୍ତି ଭାବେ ଦାଉଡ଼ି ଦିତିୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ଓ ରାଜପୁତ୍ର ତୀରରେ ତାଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ ।
ଵାକ୍ କସ୍ଯାଦେହିନୀ ଜାତା ପରଂ କୌତୂହଲଂ ମମ
ଏହି କଥା କାହା ପାଖରୁ ଉପଜିଛି, ହେ ଦେହବିହୀନ ? ମୋର ଅତି ଆଗ୍ରହ ।
ନିସୃଷ୍ଟଵାନ୍ ଭୂଵଲଯେ ତୁରଙ୍ଗଂ ଋତଧ୍ଵଜସ୍ଯୈଵ ସୁତାର୍ଥମାଶୁ
ସେ ତୁରନ୍ତ ଋତଧ୍ୱଜଙ୍କ ଝିଅ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ାକୁ ଭୂମିରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।
ରାଜ୍ଞଃ କୁଵଲଯାଶ୍ଵସ୍ଯ କୋର୍ଽଥୋ ନୃପସୁତସ୍ଯ ଚ
ରାଜା କୁବଳୟାଶ୍ୱ ଓ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ ?
ଲାଵଣ୍ଯରାଶିଃ ଶଶିକାନ୍ତିତୁଲ୍ଯା ମଦାଲସା ନାମ ମଦାଲସୈଵ
ସେ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଖଜାନା, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତାଙ୍କ ନାମ ମଦାଲସା—ସେଠି ମଦାଲସା ନିଜେ ।
ପାତାଲକେତୁସ୍ତୁ ଜହାର ତନ୍ଵୀଂ ତସ୍ଯାର୍ଥତଃ ସୋ ଽଶ୍ଵଵରଃ ପ୍ରଦତ୍ତଃ
କିନ୍ତୁ ପାତାଳକେତୁ ସେ ସୁକୁମାରୀକୁ ହରଣ କଲେ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ଦୃଷ୍ଟୋ ଯଥା ଦେଵପତିର୍ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ଶଚ୍ଯା ତଥା ରାଜସୁତୋ ମୃଗାକ୍ଷ୍ଯା
ଯେପରି ଶଚୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, ସେପରି ରାଜପୁତ୍ର ମୃଗନୟନୀକୁ ଦେଖିଲେ ।
ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସୁତୋ ଧୀମାନ୍ କିମଚେଷ୍ଟତ ଵୈ ପୁନଃ
ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କର ପୁଅ, ଯିଏ ବହୁତ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ସେ ପରେ କଣ କଲେ?
କ୍ରୋଧଂ ଚକ୍ରେ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଦେଵାନାଂ ଦେଵସୈନ୍ଯହା
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ମନର ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ମାରିଥିବା ଏଇ ପୁରୁଷ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ।
ନିର୍ଜଗାମାଥ ପାତାଲାଦ୍ ଵିଚଚାର ଚ ମେଦିନୀମ
ତାପରେ ସେ ପାତାଳରୁ ବାହାରିଲେ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟା ଗୌରୀ ଚ ଗିରିଜା ସଖୀମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତାଶୁଭା
ସେ ଦେଖିଲେ ଗୌରୀଙ୍କୁ, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଆ ଅବସ୍ଥାରେ, ଶୁଭ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ଗିରିରାଜସୁତାଂ ଵନେ
ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦେହ ଥିବା ପାହାଡ଼ର ରାଜାଙ୍କର ଝିଅକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦେଖିଲେ—
କସ୍ଯେଯଂ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀ ଵନେ ଚରତି ସୁନ୍ଦରୀ
‘ଏହି ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଥିବା ଜଣେ ଜଣାଣୀ କିଏଙ୍କର? କିଏ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି?’
ତନ୍ମଦୀଯେନ ଜୀଵେନ କ୍ରିଯତେ ନିଷ୍ଫଲେନ କିମ୍
‘ମୋ ଜୀବନ ଯଦି କିଛି ଫଳ ଦେଉନାହିଁ, ତେବେ ଏହାର କଣ ଉପକାର?’
ଅତୋ ଧିଙ୍ ମମ ରୂପେଣ କିଂ ସ୍ଥିରେଣ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
‘ଏହିପରି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ ଥିଲେ, ମୋ ରୂପ ଉପରେ ଲଜ୍ଜା! ଏହାର କଣ ଉପଯୋଗ?’
ଯୋ ମାମସିତକେଶାଂ ତାଂ ଯୋଜଯେନ୍ ମୃଗଲୋଚନାମ୍
‘ଯିଏ ମୋତେ ସେଇ କଳା କେଶ ଓ ମୃଗନୟନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ମିଳାଇଦେବେ—’
ପିଧାଯ କର୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଶିରଃକମ୍ପଂ ଵଚୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍
ତାହାପରେ ସେ ନିଜ ହାତରେ କାନ ଢାକି, ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ:
ଲୋକନାଥସ୍ଯ ଭାର୍ଯୋଯଂ ଶଙ୍କରସ୍ଯ ତ୍ରିଶୂଲିନଃ
‘ଏହି ଜଣାଣୀ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ନାଥ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶଙ୍କରଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା।’
ଭଵତଃ ପରଦାରୋଯଂ ମା ନିମଜ୍ଜ ରସାତଲେ
‘ଏହି ଅନ୍ୟଜନଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ପୁଣି ପାତାଳକୁ ତଳେ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ!’
ଶତ୍ରଵସ୍ତେ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତୁ ପରଦାରାଵଗାହନମ୍
‘ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯଦି ଚାହାନ୍ତି, ଅନ୍ୟର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରୁନ୍ତୁ।’
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୈନ୍ଯଂ ଵିପ୍ରଧେନୁପ୍ରସକ୍ତଂ ତଥ୍ଯଂ ପଥ୍ଯଂ ସର୍ଵଲୋକେ ହିତଂ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଗାଈ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଥିବା ସେନାକୁ ଦେଖି, ଯାହା ସତ୍ୟ, ଉପକାରୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳକାମୀ—