ମୁଖେ ଽଙ୍ଗୁଷ୍ଠଂ ସମାକ୍ଷିପ୍ଯ ରୁରୋଦ ଘନରାଡିଵ
ସେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗୁଠି ମୁହଁରେ ଦେଇ, ଘନ ମେଘ ଭଳି ଜୋରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ଦଦୃଶୁଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଯାନ୍ତ୍ଯୋ ବାଲଂ ଶରଵଣେ ସ୍ଥିତମ୍
ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଶର ଗଛର ମଝିରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଶିଶୁଟିକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅହଂ ପୂର୍ଵମହଂ ପୂର୍ଵଂ ତସ୍ମୈ ସ୍ତନ୍ଯେ ଽଭିଚୁକ୍ରୁଶୁଃ
"ମୁଁ ପ୍ରଥମେ! ମୁଁ ପ୍ରଥମେ!" ବୋଲି ସେମାନେ ଦୁଧ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ଅବୀଭରଂଶ୍ଚ ତାଃ ସର୍ଵାଃ ଶିଶୁଂ ସ୍ନେହାଚ୍ଚ କୃତ୍ତିକାଃ
ସମସ୍ତ କୃତ୍ତିକାମାନେ ସ୍ନେହବଶତଃ ଏକେକ ଜଣେ ଶିଶୁଟିକୁ ଦୁଧ ପିଇଲେ।
କାର୍ତ୍ତିକେଯେତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ଜାତଃ ସ ବଲିନାଂ ଵରଃ
ସେ, ସମସ୍ତ ବଳବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
କିଯତ୍ପ୍ରମାଣଃ ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଵର୍ତ୍ତତେ ସାମ୍ପ୍ରତଂ ଗୁହଃ
"ଗୁହା, ଏବେ ତୋ ପୁଅ କେତେ ବଡ଼ ହେଲେ?"
ପ୍ରୋଵାଚ ପୁତ୍ରଂ ଦେଵେଶ ନ ଵେଦ୍ମି କତମୋ ଗୁହଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଜାଣିନି, ଗୁହା କିଏ?"
ତ୍ରୈଯମ୍ବଲଂ ତ୍ରିଲୋକେଶ ଜାତଃ ଶରଵଣେ ଶିଶୁଃ
ତିନିଜଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ହେଉଛନ୍ତି, ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ଶର ଗଛର ମଝିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଶିଶୁଟି।
ଵେଗିନଂ ମେଷମାରୁହ୍ଯ କୁଟିଲା ତଂ ଦଦର୍ଶ ହ
କୁଟିଳା ତୀବ୍ର ଭେଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ସୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍ ପୁତ୍ରଦୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ଜାତଂ ଶରଵଣେ ଶିଶୁମ୍
ସେ କହିଲେ, "ଶର ଗଛର ମଝିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଶିଶୁଟି ପୁଅର ଶତ୍ରୁକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ।"
ଵିଵଦନ୍ତୌ ଦଦର୍ସାଥ ସ୍ଵେଚ୍ଛାଚାରୀ ଜନାର୍ଦନଃ
ଯିଏ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାମ କରନ୍ତି, ସେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦୁଇଜଣ ଝଗଡ଼ୁଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ତାଵୂଚତୁଃ ଵୁତ୍ରହେତୋ ରୁଦ୍ରଶୁକ୍ରୋଦ୍ଭଵାଯ ହି
ସେ ଦୁଇଜଣ କହିଲେ, "ଏହା ରୁଦ୍ର ଓ ଶୁକ୍ରଙ୍କର ଜନ୍ମା ଶିଶୁ କିଏ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ।"
ସ ଯଦା ଵକ୍ଷ୍ଯତି ଦେଵେଶସ୍ତତ୍କୁରୁଧ୍ଵମସଂଶଯମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଯେତେବେଳେ କହିବେ, ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ି ସେହି କଥା କର।
ସମ୍ଭ୍ଯେତ୍ଯୋଚତୁସ୍ତଥ୍ଯଂ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରେତି ନାରଦ
ସେମାନେ ଏକଠା ହୋଇ କହିଲେ, "ନାରଦ, ଏହି ଶିଶୁ କାହାର ପୁଅ?"
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦିଷ୍ଟ୍ଯେତି ଗିରିଜାଂ ପ୍ରୋଦ୍ଭୂତପୁଲକୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କର ଲୋମ ଦଣ୍ଡା ହୋଇ ଉଠିଲା, ସେ ଗିରିଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭାଗ୍ୟରେ, ଭାଗ୍ୟରେ!"
ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସମାଶ୍ରଯେଦ୍ ଯଂ ସ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯାହାଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଯିବେ, ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେବେ।
ସହୋମଯା କୁଟିଲଯା ପାଵକେନ ଚ ଧୀମତା
ମୋ ସହିତ, କୁଟିଳା ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପାବକ ସହିତ,
ଦଦୃଶୁଃ ଶିଶୁକଂ ତଂ ଚ କୃତ୍ତିକୋତ୍ସଙ୍ଗଶାଯିନମ୍
ସେମାନେ ସେ ଶିଶୁଟିକୁ କୃତ୍ତିକାମାନଙ୍କ ଆଖଡ଼ାରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଯୋଗୀ ଚତୁର୍ମୂର୍ତିରଭୂତ୍ ଷଣ୍ମୁଖଃ ସ ଶିଶୁସ୍ତ୍ଵପି
ଯୋଗୀ ଚାରିଟି ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଏବଂ ସେ ଶିଶୁ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଛଅଟି ମୁହଁ ଥିଲା।
କୁଟିଲାମଗମଚ୍ଛାଖୋ ମହାସେନୋ ଽଗ୍ନିମଭ୍ଯଯାତ୍
କୁଟିଳା ଆସିଲେ, ଏବଂ ମହାସେନ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ପାଵକଶ୍ଚାପି ଦେଵେଶଃ ପରାଂ ମୁଦମଵାପ ଚ
ପାବକ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ତା ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଧରଃ ପ୍ରତୀତ୍ଯା ଵିଧିଵଦ୍ ଵଚନଂ ମୁନେ
ତାପରେ ହରି ଏଠାକୁ ଆସି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହିଲେ, ମୁନି।
କୁଟୁଲାଯାଃ କୁମାରେତି ପୁତ୍ରୋ ଽଯଂ ଭଵିତାଵ୍ଯଯଃ
ସେ କହିଲେ: 'କୁଟିଳାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏହି ପୁଅ କୁମାର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ।'
ଗୁହ ଇତ୍ଯେଵ ନାମ୍ନା ଚ ମମାସୌ ତନଯଃ ସ୍ମୃତଃ
'ଏବଂ ଗୁହ ନାମରେ ମୋର ପୁଅ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।'
ମାହାସେନ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ହୁତାଶସ୍ଯାସ୍ତୁ ପୁତ୍ରକଃ ଶାରଦ୍ଵତ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସୁତଃ ଶରଵଣସ୍ଯ ଚ
'ସେ ହୁତାଶାଙ୍କର ପୁଅ ଭାବରେ ମହାସେନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ଶରବଣଙ୍କର ପୁଅ ଭାବରେ ଶାରଦ୍ବତ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା।'
ଷଡାସ୍ଯତ୍ଵାନ୍ ମହାବାହୁଃ ଷଣ୍ମୁଖୋ ନାମ ଗୀଯତେ
'ଛଅଟି ମୁହଁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବାରୁ ସେ ଷଣ୍ମୁଖ ନାମରେ ଗୀତିତ।'
ସସ୍ମାର ଦୈଵତୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧ ତେ ଽପ୍ଯାଜଗ୍ମୁସ୍ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ
ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଆସିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୁତାଶନଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା କୁଟିଲାଂ କୃତ୍ତିକାସ୍ତଥା
ହୁତାଶନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଦେଖି, କୁଟିଳା ଏବଂ କୃତ୍ତିକାମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଦଦୃଶୁର୍ବାଲମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଷଣ୍ମୁଖଂ ସୂର୍ଯସଂନିଭମ୍ ମୁଷ୍ଣନ୍ତମିଵ ଚକ୍ଷୁଂଷି ତେଜସା ସ୍ଵେନ ଦେଵତାଃ
ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଶିଶୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ତେଜ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁକୁ ଜଣେଇ ପଡୁଥିଲା।
ଦେଵକାର୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଦେଵ କୃତଂ ଦେଵ୍ଯାଗ୍ନିନା ତଥା
'ହେ ଦେବ, ତୁମେ, ଦେବୀ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଏହି ଦେବତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଛ।'